पवना धरण पूर्ण भरूनही पाणीकपात कायम
दि. 27दि. 27 । जुलै । 2026
पिंपरी-चिंचवड येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून पवना धरण काठोकाठ भरल्यानंतरही महापालिकेची १५ टक्के पाणीकपात कायम आहे. खासदार श्रीरंग बारणे यांनी टँकर लॉबीविरोधात आक्रमक भूमिका घेतली.
१०० टक्के
पवना धरणातील पाणीसाठा
१५ टक्के
महापालिकेची घोषित पाणीकपात
३५ टक्के
शहरातील पाणी गळती प्रमाण
५ वर्षे
एक दिवसाआड पाणीपुरवठा कालावधी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
मावळ परिसरातील पवना धरण पूर्ण १०० टक्के भरले. पवना नदी पात्रात पाण्याचा विसर्ग सुरू केला. महापालिका प्रशासनाने शहरात १९ जूनपासून लागू १५ टक्के पाणीकपात मागे घेतली नाही. शहरातील नागरिकांना आजही अपुरा पाणीपुरवठा सहन करावा लागत आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मावळ लोकसभेचे खासदार श्रीरंग बारणे यांनी महापालिका प्रशासनाविरोधात पवित्रा घेतला. पिंपरी-चिंचवड महापालिका आयुक्त आणि पाणीपुरवठा विभाग या प्रकरणी प्रशासकीय निर्णय घेत आहेत. शहरातील नागरिक आणि गृहनिर्माण सोसायट्यांचे प्रतिनिधी या प्रश्नाशी थेट जोडले गेले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
शहरातील विविध भागात पाण्याचा तुटवडा जाणवतो. नागरी वस्त्यांमध्ये अत्यल्प दाबाने पाणी येते. गृहनिर्माण संस्थांना दैनंदिन गरजा भागवण्यासाठी खाजगी टँकर मागवावे लागत आहेत. टँकर लॉबीचा मनमानी कारभार शहरात पुन्हा वाढल्याची स्थिती निर्माण झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
महापालिका प्रशासनाने ऑक्टोबर महिन्यापर्यंत धरण १०० टक्के भरलेले राहिल्यास पाणीकपात मागे घेण्याचे धोरण स्पष्ट केले. भामा आसखेड प्रकल्पाचे काम पूर्ण होईपर्यंत एक दिवसाआड पाणी देण्याची भूमिका पाणीपुरवठा विभागाने घेतली. लोकप्रतिनिधींनी ही कपात तत्काळ रद्द करण्याची मागणी केली.
पवना धरण काठोकाठ भरले तरी पिंपरी शहरात पाणीकपात कायम
पिंपरी-चिंचवड शहराची तहान भागवणारे मावळातील पवना धरण पूर्ण क्षमतेने भरले. धरण क्षेत्रात सतत पडणाऱ्या पावसामुळे जलसाठा शंभर टक्क्यांवर पोहोचला. पाटबंधारे विभागाने नदीपात्रात पाणी सोडण्यास सुरुवात केली. असे असताना महापालिका प्रशासनाने शहरात १५ टक्के पाणीकपात कायम ठेवली आहे. शहरातील विविध उपनगरांमध्ये अत्यंत कमी दाबाने पाणीपुरवठा केला जात आहे. २५ नोव्हेंबर २०१९ पासून शहरात एक दिवसाआड पाणी वितरणाची पद्धत लागू आहे. सव्वापाच वर्षांहून अधिक काळ उलटल्यानंतरही ही स्थिती बदलली नाही. महापालिका प्रशासनाच्या नियोजनशून्य कारभारामुळे नागरिकांना पाण्यासाठी भटकावे लागत आहे. शहरात ३० ते ३५ टक्के पाणी गळती होत आहे. स्मार्ट मीटर, स्काडा प्रणाली आणि अमृत योजनेवर कोट्यवधी रुपये खर्च करूनही गळती रोखण्यात यश आले नाही. प्रशासन आपल्या चुका झाकण्यासाठी पाणीकपात लादते असा आरोप नागरिक करत आहेत.
- पवना धरण शंभर टक्के भरूनही महापालिकेकडून १५ टक्के पाणीकपात सुरूच आहे.
- शहरात दररोज ३० ते ३५ टक्के पाणी गळती होत असल्याने पाणी व्यवस्थापन कोलमडले.
टँकर लॉबीला पोसण्यासाठी कृत्रिम पाणीटंचाईचा खासदारांचा घणाघात
खासदार श्रीरंग बारणे यांनी महापालिका प्रशासनाच्या भूमिकेवर तीव्र संताप व्यक्त केला. धरण आणि नदी दुथडी भरून वाहत असताना १५ टक्के कपात कशासाठी सुरू ठेवली असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. प्रशासकीय अधिकारी टँकर लॉबीला फायदा पोहोचवण्यासाठी कृत्रिम पाणीटंचाई निर्माण करत असल्याचा थेट आरोप त्यांनी केला. शहरातील गृहनिर्माण संस्थांना पाण्यासाठी दरमहा लाखो रुपये टँकरवर खर्च करावे लागत आहेत. सर्वसामान्यांच्या खिशावर याचा प्रचंड आर्थिक भार पडत आहे. रावेत बंधाऱ्यातून पूर्ण क्षमतेने पाणी उचलले जात असतानाही नागरिकांना थेंब थेंब पाण्यासाठी तडफडावे लागते. महापालिका आयुक्तांनी कोणतीही दिरंगाई न करता ही पाणीकपात त्वरित रद्द करावी अशी मागणी त्यांनी केली. पाणी गळती आणि अयोग्य नियोजनाचा फटका सर्वसामान्यांना बसू नये असे त्यांनी स्पष्ट केले. शहराचा पाणी प्रश्न कायमस्वरूपी सोडवण्यासाठी ठोस पावलांची गरज व्यक्त केली.
“पवना धरण शंभर टक्के भरले असताना १५ टक्के पाणीकपात कायम ठेवणे अन्यायकारक आहे. महापालिका प्रशासन स्वतःच्या चुका झाकण्यासाठी आणि टँकर लॉबीला पोसण्यासाठी कृत्रिम पाणीटंचाई निर्माण करत आहे. आयुक्तांनी तातडीने ही कपात मागे घेऊन नागरिकांना मुबलक पाणी द्यावे.”
— श्रीरंग बारणे, खासदार, मावळ लोकसभा“ऑक्टोबर महिन्यापर्यंत धरणात पुरेसा पाणीसाठा टिकून राहणे आवश्यक असते. भविष्यातील नियोजन लक्षात घेऊन पाणी साठवून ठेवण्याचे धोरण आखले आहे. भामा आसखेड प्रकल्पाचे काम पूर्ण झाल्यावर दैनंदिन नियमित पाणीपुरवठा सुरू करणे शक्य आहे.”
— प्रमोद ओंभासे, मुख्य अभियंता, पाणीपुरवठा विभाग, पीसीएमसी- टँकर व्यावसायिकांना लाभ मिळवून देण्यासाठी कपात सुरू असल्याचा लोकप्रतिनिधींचा दावा.
- भविष्यातील पाण्याचे नियोजन लक्षात घेऊन पाणी कपात कायम ठेवल्याचे प्रशासनाचे स्पष्टीकरण.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मुख्य जलस्रोत | पवना धरण, मावळ | पूर्ण |
| पाणीकपात कालावधी | १९ जूनपासून शहरात लागू | नोंदवले |
| एक दिवसाआड पुरवठा | २५ नोव्हेंबर २०१९ पासून | कार्यरत |
| प्रमुख मागणी | १५ टक्के पाणीकपात रद्द करणे | प्रस्तावित |
पार्श्वभूमी
पिंपरी-चिंचवड शहरातील पाणीप्रश्नाची पार्श्वभूमी आणि भविष्यातील आव्हाने काय आहेत?
पिंपरी-चिंचवड शहराची लोकसंख्या वेगाने वाढली आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे पाण्याची मागणी प्रचंड वाढली. शहराची संपूर्ण तहान मावळातील पवना धरणावर अवलंबून आहे. महापालिका प्रशासनाने २५ नोव्हेंबर २०१९ रोजी समान पाणी वाटपाचे कारण देऊन एक दिवसाआड पाणी देण्याचा निर्णय घेतला. पाच वर्षांनंतरही ही एक दिवसाआड पाणीपुरवठा पद्धत कायम राहिली. पाण्याचा तुटवडा भरून काढण्यासाठी भामा आसखेड आणि आंद्रा धरणातून पाणी आणण्याच्या योजना आखल्या गेल्या. या प्रकल्पांची कामे रेंगाळल्याने पाण्याचा प्रश्न सुटलेला नाही. प्रशासनाने अमृत योजना आणि जलवाहिन्या बदलण्यासाठी कोट्यवधींचा निधी खर्च केला. शहरात ३५ टक्क्यांपर्यंत पाणी गळती सुरूच आहे. आगामी काळात भामा आसखेड योजनेची जलवाहिनी पूर्ण झाल्यावरच दररोज पाणी मिळण्याची शक्यता प्रशासनाने व्यक्त केली. लोकप्रतिनिधींनी या कारभारावर तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पाणीपुरवठा विभागाच्या कारभाराची चौकशी करण्याची मागणी जोर धरत आहे. पालिका प्रशासनाला जलव्यवस्थापनात सुधारणा करण्याचे निर्देश दिले आहेत. कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण न होण्यासाठी महापालिका मुख्यालयावर होणाऱ्या आंदोलनांवर पोलिसांची नजर आहे. पाण्याचा योग्य पुरवठा करण्यासाठी अधिकारी विशेष योजना आखत आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर पाणी पुरवठा करणाऱ्या खाजगी टँकर व्यावसायिकांचा व्यवसाय वेगाने वाढला आहे. औद्योगिक क्षेत्रातील छोट्या कारखान्यांना पाण्यासाठी अतिरिक्त पैसे मोजावे लागत आहेत. पाण्याच्या कमतरतेमुळे हॉटेल व्यावसायिक आणि व्यावसायिक संकुलांच्या दैनंदिन खर्चात वाढ झाली आहे. टँकर दर नियंत्रणात ठेवण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर उभे आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून नागरिकांना पाण्यासाठी कसरत करावी लागत आहे. एक दिवसाआड येणाऱ्या अपुऱ्या पाण्यामुळे घरगुती कामे तुंबतात. पिण्याच्या पाण्यासाठी नागरिकांना जारचे महागडे पाणी विकत घ्यावे लागते. महापालिकेला कर भरूनही पुरेसे पाणी मिळत नसल्याने नागरिकांमध्ये तीव्र असंतोष पसरला आहे.
गृहनिर्माण संस्थाधारक
गृहनिर्माण संस्थाधारक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून सोसायट्यांचे महिनाकाठी लाखो रुपये टँकरवर खर्च होत आहेत. सोसायट्यांच्या मासिक खर्चात प्रचंड वाढ झाली आहे. पुरेसे पाणी न मिळाल्याने रहिवाशांमध्ये आपापसात संघर्ष निर्माण होतो. पाणीकपात तातडीने रद्द होऊन नियमित पुरवठा सुरू झाल्यास सोसायट्यांना विशेष दिलासा मिळतो.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
धरणात शंभर टक्के पाणीसाठा असताना शहरात पाणीकपात लागू असणे हे प्रशासकीय अकार्यक्षमतेचे दर्शन घडवते. पिंपरी-चिंचवड महापालिकेने तंत्रज्ञानावर कोट्यवधी रुपयांचा निधी खर्च केला. ३५ टक्के पाणी गळती रोखण्यात आलेले अपयश चिंताजनक आहे. केवळ कागदी योजना आणि घोषणांद्वारे नागरिकांचा पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न सुटू शकत नाही. टँकर व्यावसायिकांवर असणारे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी प्रशासनाने कडक पावले उचलणे आवश्यक आहे. पाणी वितरणातील त्रुटी दूर करून पारदर्शकता आणणे गरजेचे मानले जाते. लोकप्रतिनिधींनी लावलेले आरोप गंभीर असून त्याची निष्पक्ष चौकशी होणे गरजेचे आहे. धरणातील उपलब्ध पाण्याचा योग्य वापर करून नागरिकांना दिलासा देणे हेच प्रशासनाचे प्राथमिक कर्तव्य आहे.