तळागाळातील व्यक्ती आणि ग्रामपंचायतींचे सक्षमीकरण हे देशाच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यावश्यक असल्याचे प्रतिपादन केंद्रीय पंचायत राज राज्यमंत्री प्रा. एस. पी. सिंह बघेल यांनी केले. केंद्रीय पंचायत राज मंत्रालयाने आयोजित केलेल्या ‘सेवा वितरण – ‘सेवा से समृद्धी” या विषयावरील प्रादेशिक कार्यशाळेच्या उद्घाटन सत्रात ते बोलत होते. राज्यमंत्री प्रा. बघेल यांनी सांगितले की, भारताला जगातील अग्रगण्य अर्थव्यवस्था बनवायचे असेल तर विकासाची प्रक्रिया गावपातळीपर्यंत पोहोचणे गरजेचे आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांना अधिक सक्षम करून आर्थिक आणि सामाजिक परिवर्तनाला गती देता येईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
कार्यक्रमात ग्रामपंचायतींना स्वावलंबी आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनविण्यासाठी विविध उपक्रमांवर चर्चा करण्यात आली. पंचायत प्रतिनिधींना नवकल्पना स्वीकारण्याचे आवाहन करताना ग्रामीण भागातील विकासकामे अधिक परिणामकारक पद्धतीने राबविण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली. ग्रामसभेच्या सहभागातून स्थानिक पातळीवरील योजना तयार झाल्यास त्या अधिक यशस्वी ठरतात, असे मत उपस्थित मान्यवरांनी मांडले.
केंद्रीय पंचायत राज मंत्रालयाचे सचिव विवेक भारद्वाज यांनी आत्मनिर्भर पंचायत संकल्पनेवर भाष्य करताना सांगितले की, सक्षम आणि स्वयंपूर्ण ग्रामपंचायती या विकसित भारताच्या उद्दिष्टपूर्तीसाठी महत्त्वपूर्ण घटक आहेत. ग्रामीण समुदाय राष्ट्रीय विकासाचे भागीदार असून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या मजबूत करणे आवश्यक आहे. पंचायत प्रतिनिधींनी दूरदृष्टी ठेवून कार्य केल्यास त्यांच्या क्षेत्रात दीर्घकालीन सकारात्मक बदल घडविता येतील, असे त्यांनी नमूद केले.
तेलंगणातील ग्रामविकास आणि पंचायत राज विभागाचे विशेष मुख्य सचिव एम. दाना किशोर यांनी ग्रामपंचायतींच्या स्वतःच्या उत्पन्नस्रोतांमध्ये वाढ करण्यावर भर दिला. शासकीय अनुदानांवरील अवलंबित्व कमी करून आर्थिक नियोजन, निधीचा कार्यक्षम वापर आणि उत्तम प्रशासन यावर लक्ष केंद्रित करण्याची आवश्यकता त्यांनी व्यक्त केली. विविध वित्तीय संस्था आणि पंचायत प्रतिनिधींनीही स्थानिक विकासासाठी समन्वित प्रयत्नांची गरज अधोरेखित केली. कार्यक्रमादरम्यान आत्मनिर्भर पंचायत संकेतव्यवस्थेचे प्रात्यक्षिक सादर करण्यात आले तसेच पंचायत प्रतिनिधींसोबत संवाद सत्रही आयोजित करण्यात आले. देशभरातील पंचायत संस्थांना अधिक सक्षम, स्वावलंबी आणि आर्थिकदृष्ट्या बळकट करण्यासाठी अशा उपक्रमांची महत्त्वपूर्ण भूमिका असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले. तळागाळातील लोकशाही अधिक मजबूत झाल्यास विकसित भारताच्या उद्दिष्टाला नवी दिशा मिळेल, असा विश्वास कार्यक्रमात व्यक्त करण्यात आला.