वाशिंग्टन येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांनी इराणसोबतच्या युद्धाचा खर्च ३७.५ अब्ज डॉलरवर पोहोचल्याचे संसदेत जाहीर केले आहे।
$३७.५ अब्ज
इराण युद्धाचा आतापर्यंतचा खर्च
$६७ अब्ज
अतिरिक्त लष्करी निधीची मागणी
१७
ठार झालेले अमेरिकन सैनिक
४३०
जखमी सैनिकांची एकूण संख्या
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांनी सिनेटच्या निधी समितीसमोर लष्करी खर्चाचा तपशील सादर केला। इराणविरोधातील लष्करी कारवाईचा खर्च ३७.५ अब्ज अमेरिकन डॉलरवर पोहोचला आहे। संरक्षण विभागाने सैन्याची सज्जता आणि शस्त्रसाठा पूर्ववत करण्यासाठी सिनेट सभागृहाकडे अतिरिक्त निधीची तातडीची मागणी नोंदवली।
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ, संयुक्त सैन्य दलांचे प्रमुख जनरल डॅन केन, अमेरिकन सिनेटची निधी समिती तसेच विरोधी डेमोक्रॅटिक पक्षाचे सिनेट सदस्य या प्रक्रियेतील मुख्य घटक आहेत। डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाने ९५ अब्ज डॉलरच्या एकूण सुरक्षा विधेयकास मंजुरी देण्याची मागणी सभागृहासमोर लावून धरली।
तात्कालिक परिणाम
अमेरिकन सिनेटच्या सुनावणीदरम्यान युद्धविरोधी आंदोलकांनी तीव्र निदर्शने करत कामकाज रोखण्याचा प्रयत्न केला। इराणसोबतच्या संघर्षात अमेरिकेचे १७ सैनिक ठार झाले असून ४३० सैनिक जखमी झाले आहेत। अतिरिक्त निधी न मिळाल्यास अमेरिकन सैन्याचे प्रशिक्षण आणि अत्याधुनिक शस्त्र निर्मिती प्रकल्प ठप्प पडण्याची भीती व्यक्त झाली।
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
पेंटागॉन प्रशासनाने तातडीने अतिरिक्त निधी मंजूर करण्याचे आवाहन अमेरिकन संसदेला केले आहे। सिनेटच्या विरोधी सदस्यांनी युद्ध धोरणावर आणि वाढत्या खर्चावर कडक सवाल उपस्थित केले। संसदेच्या कॅपिटल पोलिस यंत्रणेने सुनावणीत अडथळा आणणाऱ्या आंदोलकांना सभागृहाबाहेर काढून सुरक्षा व्यवस्था घट्ट केली।
सिनेट सुनावणीत इराण युद्धाच्या खर्चाची माहिती
वाशिंग्टन येथील सिनेट निधी समितीसमोर अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ आणि जॉइंट चीफ्स ऑफ स्टाफचे अध्यक्ष जनरल डॅन केन उपस्थित राहिले। पीट हेगसेथ यांनी सिनेट सदस्यांच्या प्रश्नांना उत्तरे देताना इराण युद्धाचा खर्च सार्वजनिक केला। मे महिन्यात हा खर्च २९ अब्ज डॉलर अंदाजला होता। आता हा खर्च ३७.५ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे। ३० सप्टेंबर रोजी संपणाऱ्या चालू आर्थिक वर्षातील लष्करी कारवाया आणि देखभाल खर्चाचा यात समावेश आहे। पेंटागॉनने सैन्याच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी ६७ अब्ज डॉलरच्या पुरवणी निधीची मागणी केली। यातील ४६ अब्ज डॉलर शस्त्रसाठा वाढवण्यासाठी वापरले जातील। उर्वरित २१ अब्ज डॉलर सैनिकांचे वेतन, इंधन आणि उपकरणांच्या डागडुजीसाठी विनियोग केले जातील। निधीअभावी लष्करी तयारीला तीव्र फटका बसण्याची शक्यता पेंटागॉनने वर्तवली आहे।
- इराण युद्धाचा खर्च मे महिन्यातील २९ अब्ज डॉलरवरून ३७.५ अब्ज डॉलरवर गेला आहे।
- पेंटागॉनने शस्त्रसाठा निर्मिती आणि सैन्याच्या वेतनासाठी ६७ अब्ज डॉलरची तातडीची मागणी केली।
युद्ध धोरणावरून अमेरिकन संसदेत वादळी चर्चा
सुनावणीदरम्यान डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या सिनेट सदस्यांनी ट्रम्प प्रशासनाच्या युद्ध धोरणावर जोरदार टीका केली। सिनेटर डिक डर्बिन आणि सिनेटर जिन शाहीन यांनी युद्ध खर्चावर प्रश्न उपस्थित केले। मागील वर्षी दिलेल्या १५० अब्ज डॉलरपैकी निम्मा निधी शिल्लक असताना नवीन निधीची मागणी का केली जात आहे, असा सवाल सदस्यांनी केला। हेगसेथ यांनी या टीकेला प्रत्युत्तर देताना देशाची सुरक्षा आणि लष्करी ताकद वाढवण्यास प्राधान्य असल्याचे सांगितले। जनरल डॅन केन यांनी हवाई हल्ल्यांच्या मर्यादेवर भाष्य केले। इराणच्या भूमिगत लष्करी तळांमुळे सर्व क्षेपणास्त्रे नष्ट करणे कठीण जात असल्याचे त्यांनी मान्य केले। इराणच्या प्रतिकार क्षमतेमुळे युद्धाचा एकूण खर्च आणि कालावधी निश्चित सांगणे अशक्य असल्याचे लष्करी प्रमुखांनी स्पष्ट केले।
“इराण युद्धाचा खर्च ३७.५ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे। अतिरिक्त निधी न मिळाल्यास सैनिकांचे वेतन आणि प्रशिक्षण रोखावे लागेल। ही लष्करी तरतूद अमेरिकन सैन्याची ताकद आणि जागतिक शांतता टिकवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे।”
— पीट हेगसेथ, संरक्षण मंत्री, अमेरिका“अमेरिकन जनतेचा पाठिंबा नसलेल्या या युद्धाचा आर्थिक भार नागरिकांवर का लादला जात आहे? संरक्षण विभागाकडे आधीचाच अब्जावधी डॉलरचा निधी शिल्लक असताना पुन्हा नव्याने अब्जावधी डॉलरची मागणी करणे चुकीचे आहे।”
— जिन शाहीन, सिनेटर, डेमोक्रॅटिक पक्ष- विरोधी सदस्यांनी ट्रम्प प्रशासनाच्या इराण युद्धाच्या उद्दिष्टांवर आणि वाढत्या खर्चावर शंका उपस्थित केली।
- इराणच्या भूमिगत लष्करी तळांमुळे हवाई हल्ल्यांना मर्यादा येत असल्याचे लष्करप्रमुखांनी मान्य केले।
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| युद्धाचा एकूण खर्च | $३७.५ अब्ज | नोंदवले |
| मागितलेला पुरवणी निधी | $६७ अब्ज | प्रस्ताव सादर |
| ठार झालेले सैनिक | १७ सैनिक | नोंदवले |
| एकूण संरक्षण अर्थसंकल्प | $१.५ ट्रिलियन | प्रस्तावित |
पार्श्वभूमी
इराण-अमेरिका संघर्ष आणि अमेरिकन अर्थकारणावरील ताण
अमेरिकेने इराणविरोधात लष्करी मोहीम सुरू केल्यानंतर दोन्ही देशांमधील तणाव सतत वाढत आहे। गेल्या महिन्यात उभय पक्षांमध्ये झालेला १४ मुद्द्यांचा करार मोडीत निघाल्यानंतर दोन्ही बाजूंनी एकमेकांवर हल्ले तीव्र केले। होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत इराणने जहाजांवर हल्ले चढवले। अमेरिकन सैन्य तळांवर क्षेपणास्त्र हल्ले झाल्याने अमेरिकेचे प्रचंड नुकसान झाले। मे महिन्यात या युद्धाचा खर्च २९ अब्ज डॉलर सांगण्यात आला होता। अवघ्या दोन महिन्यांत हा खर्च ८ अब्ज डॉलरने वाढला। नोव्हेंबर महिन्यात अमेरिकेत मध्यावधी निवडणुका पार पडणार आहेत। या पार्श्वभूमीवर युद्ध खर्चाचा मुद्दा अमेरिकन राजकारणात अत्यंत संवेदनशील बनला आहे। विरोधी पक्ष या मुद्द्यावरून सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करत असून सिनेटमध्ये नवीन बजेट मंजूर करून घेणे सरकारसमोर आव्हान ठरत आहे।
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पेंटागॉन आणि अमेरिकन लष्कराने अंतर्गत सुरक्षा समीक्षा सुरू केली आहे। संसदेतील राजकीय विरोध आणि निधीच्या तुटवड्यामुळे लष्करी प्रकल्पांना विलंब होण्याची भीती निर्माण झाली आहे। अमेरिकन सरकारने परराष्ट्र धोरणात आवश्यक ते बदल करून सैन्याची सज्जता अबाधित ठेवण्याचे नियोजन केले आहे।
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर तीव्र अस्वस्थता पसरली आहे। अमेरिकेच्या अवाढव्य युद्ध खर्चामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती उंचावल्या आहेत। संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील कंपन्यांना नवीन कंत्राटे मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे। इतर सामान्य उद्योगांना वाढत्या महागाईचा आणि पुरवठा साखळीतील विस्कळीतपणाचा फटका सहन करावा लागत आहे।
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम इंधनाच्या वाढत्या दरांच्या रूपात दिसून येत आहे। अमेरिकन करदात्यांच्या पैशांचा वापर लष्करी कारवायांवर होत असल्याने जनतेमध्ये तीव्र नाराजी पसरली आहे। महागाई वाढल्याने दैनंदिन खरेदी महाग झाली आहे। युद्धामुळे सामान्य नागरिकांच्या अर्थसंकट आणि बचतीवर विपरीत ताण निर्माण झाला आहे।
अमेरिकन सैनिक व करदाते
अमेरिकन सैनिक व करदाते यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून युद्धात सैनिकांचे प्राण जात असल्याने सैनिकांच्या कुटुंबांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे। करदात्यांच्या निधीचा वापर युद्धात होत असल्याबद्दल नागरिकांकडून तीव्र आक्षेप घेतला जात आहे। सैनिकांचे आरोग्य सेवा आणि वेतन भत्ते वेळेवर मिळण्याबाबतची अनिश्चितता दूर करण्याची मागणी जोर धरत आहे।
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
इराणविरोधातील युद्धाचा खर्च ३७.५ अब्ज डॉलरवर जाणे ही अमेरिकेसाठी धोक्याची घंटा आहे। जागतिक पातळीवर शांतता प्रस्थापित करण्याचे दावे करत असताना युद्धाचा वाढता खर्च अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला खिळखिळे करत आहे। संसदेत अतिरिक्त निधीसाठी लागलेला संघर्ष राजकीय मतभेद चव्हाट्यावर आणतो। इराणच्या भूमिगत लष्करी क्षमतेमुळे हे युद्ध दीर्घकाळ चालण्याची चिन्हे आहेत। केवळ हवाई हल्ल्यांच्या जोरावर विजय मिळवणे अशक्य असल्याचे लष्करी नेतृत्वाने स्पष्ट केले आहे। युद्धातील वाढती जीवितहानी आणि आर्थिक नुकसान यामुळे अमेरिकन जनतेतील असंतोष उफाळून येत आहे। ट्रम्प प्रशासनाने हट्ट बाजूला सारून राजनैतिक चर्चेचा मार्ग स्वीकारणे हीच काळाची गरज आहे। युद्ध लांबल्यास त्याचा फटका संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्थेला बसणार आहे।