स्वतंत्र बातमी

दहावीच्या परीक्षांमध्ये होणारे गैरप्रकार आणि प्रश्नपत्रिका फुटीचे प्रकार कायमचे थांबवण्यासाठी एक क्रांतिकारी निर्णय घेतला आहे. महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने घेतलेल्या या नव्या निर्णयानुसार, आता परीक्षा केंद्रांवर प्रश्नपत्रिका थेट संगणकीय प्रणालीद्वारे उपलब्ध होणार आहे. राज्यातील संवेदनशील परीक्षा केंद्रांवर ही नवीन पद्धत टप्प्याटप्प्याने लागू करण्यात येणार असल्याची माहिती मंडळाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. सोलापूर येथे पार पडलेल्या एका विशेष बैठकीत परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता वाढविणे, प्रश्नपत्रिका फुटण्याच्या घटनांना अटकाव करणे आणि वेळेत प्रश्नपत्रिका विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवणे यावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.

या नवीन संगणकीय प्रणालीअंतर्गत, परीक्षा सुरू होण्यापूर्वी एका ठराविक वेळेत केंद्रप्रमुखांना विशेष संकेतशब्दाच्या माध्यमातून प्रश्नपत्रिका उपलब्ध करून दिली जाईल. ही प्रश्नपत्रिका परीक्षा केंद्रावरच छापून तत्काळ विद्यार्थ्यांना वितरित केली जाणार आहे. यामुळे प्रश्नपत्रिकांच्या वाहतुकीदरम्यान होणारी संभाव्य गळती, वेळेचा अपव्यय आणि सुरक्षेच्या समस्या मोठ्या प्रमाणात कमी होतील, असा विश्वास शिक्षण मंडळाने व्यक्त केला आहे. या प्रक्रियेच्या अंमलबजावणीसाठी प्रत्येक परीक्षा केंद्रावर उच्चगती इंटरनेट, संगणक, छपाई यंत्र आणि सुरक्षित संकेतप्रणाली उपलब्ध करून देण्याची तयारी आता युद्धपातळीवर सुरू करण्यात आली आहे.

राज्यातील विविध भागांमध्ये यापूर्वी प्रश्नपत्रिका फुटीचे गंभीर प्रकार घडल्याने शिक्षण विभागावर मोठ्या प्रमाणात टीका झाली होती. विशेषतः मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये परीक्षा सुरू होण्यापूर्वीच प्रश्नपत्रिका समाज माध्यमांवर प्रसारित झाल्याच्या घटना समोर आल्या होत्या. या पार्श्वभूमीवर, शिक्षण मंडळाने आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आधार घेऊन संपूर्ण परीक्षा प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि अभेद्य करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नवीन प्रक्रियेच्या यशस्वीतेसाठी राज्य शासन आणि पोलीस विभाग यांच्यात योग्य समन्वय राखला जाणार असून सुरक्षेची चोख व्यवस्था केली जाणार आहे.

सोलापूर विभागातील शिक्षण अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सुरुवातीला निवडक आणि संवेदनशील परीक्षा केंद्रांवर प्रायोगिक तत्त्वावर ही प्रणाली लागू केली जाणार आहे. या प्रयोगाच्या यशस्वी अंमलबजावणीनंतर ही व्यवस्था संपूर्ण राज्यभर टप्प्याटप्प्याने राबवली जाईल. प्रत्येक परीक्षा केंद्रावर स्वतंत्र नियंत्रण कक्ष, सूक्ष्म निरीक्षण यंत्रणा आणि तांत्रिक साहाय्यक नियुक्त करण्याची तयारीही शिक्षण मंडळाने सुरू केली आहे. प्रश्नपत्रिका उघडण्याची नेमकी वेळ, छपाईची प्रक्रिया आणि प्रत्यक्ष वितरण या सर्व बाबींवर मध्यवर्ती यंत्रणेकडून काटेकोर नियंत्रण ठेवले जाणार आहे.

शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी या निर्णयाचे मनापासून स्वागत केले आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांचा परीक्षा पद्धतीवरील विश्वास अधिक दृढ होईल, असे मत व्यक्त केले आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे परीक्षा प्रक्रिया अधिक सुरक्षित, वेगवान आणि पारदर्शक होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा सर्व स्तरांतून व्यक्त केली जात आहे. या नवीन बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी राज्य शिक्षण मंडळाने परीक्षा केंद्रप्रमुख, शिक्षक आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांसाठी विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करण्याचाही निर्णय घेतला आहे, जेणेकरून तांत्रिक अडचणींशिवाय ही प्रक्रिया सुरळीत पार पडेल.