पश्चिम आशियातील इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक पुरवठा साखळी पूर्णपणे विस्कळीत झाली आहे. विशेषतः होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे भारताच्या खत आयातीवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. आगामी खरीप हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर, जर ही स्थिती कायम राहिली, तर भारतीय शेतकऱ्यांना खतांच्या टंचाईचा आणि दरवाढीचा सामना करावा लागू शकतो, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. भारतात वापरल्या जाणाऱ्या एकूण खतांपैकी मोठा हिस्सा आखाती देशांतून आयात केला जातो. सौदी अरेबिया, ओमान, यूएई आणि कतार या देशांतून येणारी मालवाहू जहाजे ‘होर्मुझच्या सामुद्रधुनी’तूनच भारतात येतात. इराणने या मार्गावर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केल्याने अनेक जहाज कंपन्यांनी या मार्गावरून प्रवास करण्यास नकार दिला आहे.
भारताला लागणारा चाळीस टक्क्याहून अधिक युरिया आणि फॉस्फेटिक खतांचा कच्चा माल याच मार्गाने येतो. जहाजांना आता लांबचा वळसा घालून यावे लागत आहे, ज्यामुळे सागरी मालवाहतूक दहा ते पंधरा टक्क्यांनी वाढली आहे. युद्धक्षेत्रातून प्रवास करणाऱ्या जहाजांचा विमा हप्ता पाच पटीने वाढला आहे, ज्याचा थेट परिणाम खतांच्या किमतीवर होत आहे. भारतात जून महिन्यापासून खरीप हंगामाची पेरणी सुरू होते. या काळात युरिया, डीएपी आणि एनपीके खतांची मागणी प्रचंड असते. सध्या केंद्र सरकारकडे खतांचा काही साठा शिल्लक असला, तरी दीर्घकाळ युद्ध चालल्यास नवीन आयात ठप्प होऊ शकते. आयातीत होणारा विलंब स्थानिक बाजारपेठेत खतांची कृत्रिम टंचाई निर्माण करू शकतो. खतांच्या आंतरराष्ट्रीय किमती वाढल्यास केंद्र सरकारवर खत अनुदानाचा अतिरिक्त बोजा पडणार आहे.
महाराष्ट्रातील कापूस, सोयाबीन आणि ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी खतांची उपलब्धता अत्यंत महत्त्वाची असते. जर वेळेवर खते उपलब्ध झाली नाहीत, तर उत्पादकता घटण्याची भीती आहे. कृषी विभागाच्या मते, शेतकऱ्यांनी आतापासूनच उपलब्ध खतांचा वापर जपून करावा आणि शक्य असल्यास सेंद्रिय खतांचा पर्याय स्वीकारावा. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून केंद्र सरकार दुसऱ्या पर्यायी मार्गांवर काम करत आहे. ओमानसारख्या देशांतून दक्षिण मार्गाने जहाजे वळवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. रशिया, कॅनडा आणि मोरोक्को या देशांतून खत आयात वाढवण्यासाठी राजकीय स्तरावर चर्चा सुरू आहे. देशातील खत कारखान्यांना पूर्ण क्षमतेने चालवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत जेणेकरून आयातीवरील अवलंबित्व कमी होईल.