नवी दिल्ली येथील जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठात राष्ट्रीय विज्ञान दिन अत्यंत उत्साहात साजरा करण्यात आला. 5 मार्च 2026 रोजी विद्यापीठातील विविध विभाग आणि संकुलांच्या वतीने अनेक प्रेरणादायी शैक्षणिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते. भारतातील गौरवशाली वैज्ञानिक परंपरेचा सन्मान करणे आणि विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधक वृत्ती तसेच वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे हा या सोहळ्याचा मुख्य उद्देश होता. दरवर्षी 28 फेब्रुवारी रोजी भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ सर चंद्रशेखर वेंकट रमन यांनी शोधलेल्या ‘रमन परिणाम’ या ऐतिहासिक शोधाच्या स्मरणार्थ हा दिवस देशभर साजरा केला जातो.
या विशेष दिनानिमित्त विद्यापीठाच्या जीवन विज्ञान संकुलाने श्रीनिवास रामानुजन भवन येथे एका विशेष व्याख्यानाचे आयोजन केले होते. ‘विश्वसनीय आणि जबाबदार विज्ञान संवाद ही राष्ट्रीय जबाबदारी’ या विषयावर आधारित हा कार्यक्रम संपन्न झाला. विज्ञानाची आवड असणाऱ्या दोनशेहून अधिक विद्यार्थ्यांनी आणि तरुण संशोधकांनी या व्याख्यानाला मोठ्या संख्येने उपस्थिती लावून कार्यक्रमाची शोभा वाढवली.
या कार्यक्रमात प्रमुख व्याख्याते म्हणून डॉ. हसन जवैद खान यांनी मार्गदर्शन केले. वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषद – राष्ट्रीय विज्ञान संप्रेषण व धोरण संशोधन संस्था या नामांकित संस्थेशी संबंधित राहिले आहेत. त्यांनी आपल्या भाषणात माहितीच्या युगात अचूक आणि जबाबदार विज्ञान संवादाचे महत्त्व अधोरेखित केले. तसेच वैज्ञानिक, प्रसारमाध्यमे आणि शैक्षणिक संस्थांनी सर्वसामान्यांपर्यंत विश्वासार्ह माहिती पोहोचवण्यासाठी एकत्रितपणे काम करण्याची गरज व्यक्त केली.
विज्ञानाचा प्रसार करण्यासाठी या कार्यक्रमात भारतीय वैज्ञानिक प्रगतीचे विविध टप्पे दर्शविणारा एक अभ्यासपूर्ण माहितीपटही दाखविण्यात आला. या व्यतिरिक्त विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक कसरतीसाठी विज्ञानविषयक प्रश्नमंजुषा स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. या नाविन्यपूर्ण उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाबद्दल कमालीची उत्सुकता निर्माण झाली आणि त्यांना संशोधनाच्या क्षेत्रात सक्रिय सहभाग घेण्याची संधी प्राप्त झाली. यंदाच्या राष्ट्रीय विज्ञान दिनाचा मुख्य विषय ‘विज्ञान क्षेत्रातील महिला : विकसित भारत घडविण्याची प्रेरक शक्ती’ असा निश्चित करण्यात आला होता. या संकल्पनेला अनुसरून विद्यार्थ्यांनी विज्ञान क्षेत्रात जागतिक स्तरावर मोलाची कामगिरी करणाऱ्या महिला वैज्ञानिकांच्या योगदानावर लघु सादरीकरणे केली. भविष्यात विज्ञान आणि संशोधन क्षेत्रात अधिकाधिक तरुणांनी, विशेषतः तरुणींनी मोठ्या ध्येयाने पुढे यावे, असा सकारात्मक संदेश या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून देण्यात आला.