देशाच्या संरक्षणाची आणि अंतर्गत सुरक्षेची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांसह आसाम रायफल्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर पदे रिक्त असल्याची धक्कादायक माहिती केंद्र सरकारने संसदेत दिली आहे. गृह राज्यमंत्री नित्यानंद राय यांनी राज्यसभेत एका लेखी प्रश्नाला उत्तर देताना ही आकडेवारी सादर केली. सरकारकडून मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, या विविध दलांमध्ये एकूण त्र्याण्णव हजार एकशे एकोणचाळीस पदे अद्याप भरलेली नाहीत. देशाच्या सुरक्षा यंत्रणेतील या रिक्त जागांमुळे मनुष्यबळावर येणाऱ्या तणावाचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, ही पदे भरण्यासाठी प्रशासकीय स्तरावर हालचाली सुरू असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
सादर करण्यात आलेल्या सविस्तर तपशिलानुसार, केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलामध्ये सर्वाधिक म्हणजे अठ्ठावीस हजार तीनशे बेचाळीस पदे रिक्त आहेत. त्यापाठोपाठ देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेचा कणा असलेल्या केंद्रीय राखीव पोलीस दलामध्ये सत्तावीस हजार चारशे पदे रिक्त असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. सीमेवर तैनात असलेल्या सीमा सुरक्षा दलात चौदा हजार पाचशे एकतीस, भारत-तिबेट सीमा पोलीस दलात बारा हजार तीनशे तेहतीस आणि सशस्त्र सीमा बलात सहा हजार सातशे चौऱ्याऐंशी जागा रिकाम्या आहेत. तसेच, ईशान्य भारतातील सुरक्षेची धुरा वाहणाऱ्या आसाम रायफल्समध्ये तीन हजार सातशे एकोणपन्नास पदे रिक्त असल्याचे सरकारने नमूद केले आहे.
सरकारने आपल्या निवेदनात असे स्पष्ट केले आहे की, या सर्व पदांची भरती करणे ही एक निरंतर चालणारी प्रक्रिया आहे. रिक्त पदे भरून काढण्यासाठी विविध भरती संस्थांमार्फत आणि विशेष मोहिमांद्वारे प्रक्रिया राबवली जात आहे. रिक्त जागांमुळे सुरक्षा कार्यात खंड पडू नये, यासाठी आवश्यक त्या सर्व प्रशासकीय सुधारणा आणि उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. भरती प्रक्रियेतील विलंब टाळून तिला अधिक गती देण्याचा प्रयत्न गृह मंत्रालयाकडून सातत्याने केला जात असल्याचेही या वेळी स्पष्ट करण्यात आले. लवकरच मोठ्या प्रमाणात नवीन भरती प्रक्रिया राबवून हे मनुष्यबळ उपलब्ध करून दिले जाईल, असा विश्वास सरकारने व्यक्त केला आहे.
या चर्चेदरम्यान, दलातून राजीनामा देणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या वाढत्या संख्येबाबतही संसदेत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. गेल्या काही वर्षांतील आकडेवारी पाहता, राजीनामा देण्याचे प्रमाण वाढल्याचे दिसून येते. मिळालेल्या माहितीनुसार, सन 2022 मध्ये एक हजार एकशे त्र्याऐंशी कर्मचाऱ्यांनी राजीनामे दिले होते. त्यानंतर सन 2023 मध्ये ही संख्या दोन हजार सदतीस इतकी झाली, तर सन 2024 मध्ये तब्बल दोन हजार सातशे चौवीस कर्मचाऱ्यांनी स्वेच्छेने दलाचा निरोप घेतला. कामाचा ताण किंवा वैयक्तिक कारणांमुळे ही संख्या वाढत असल्याचे चित्र असून, ही एक चिंतेची बाब मानली जात आहे.
रिक्त पदांचे मोठे प्रमाण असूनही, उपलब्ध असलेल्या मनुष्यबळाचा अतिशय कार्यक्षमतेने वापर करून ही दले आपली सर्व कर्तव्ये चोख बजावत असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले. देशाच्या सीमांचे रक्षण करणे, अंतर्गत सुरक्षा राखणे आणि कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांना मदत करणे, ही कामे ही दले अत्यंत प्रभावीपणे पार पाडत आहेत. सुरक्षेमध्ये कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असे आश्वासन देऊन सरकारने सांगितले की, रिक्त पदे तातडीने भरण्यासाठी संबंधित विभागांना सक्त निर्देश देण्यात आले आहेत. यामुळे येणाऱ्या काळात सुरक्षा दलांना मोठे बळ मिळण्याची शक्यता आहे.