इराणमध्ये अडकलेल्या पाचशे पन्नासहून अधिक भारतीय नागरिकांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात भारताला मोठे यश मिळाले आहे. या कठीण मोहिमेत आर्मेनिया सरकारने दिलेल्या मोलाच्या सहकार्याबद्दल भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी आर्मेनियाचे विशेष आभार मानले आहेत. दोन्ही देशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंधांचा हा एक उत्तम नमुना ठरला असून, भारताने आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे.
इराणमधील काही प्रादेशिक सुरक्षा आव्हानांमुळे तिथली हवाई वाहतूक आणि सीमावर्ती प्रवास विस्कळीत झाला होता. अशा परिस्थितीत तेथे नोकरी, शिक्षण किंवा पर्यटनासाठी गेलेले पाचशे पन्नासहून अधिक भारतीय नागरिक विविध ठिकाणी अडकून पडले होते. इराणची सध्याची राजकीय स्थिती आणि अंतर्गत सुरक्षा व्यवस्था लक्षात घेता, या नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढणे हे परराष्ट्र मंत्रालयासमोर एक मोठे आव्हान होते. भारतीय नागरिकांना बाहेर काढण्याच्या या मोहिमेत आर्मेनिया सरकारने सुविधाकारक भूमिका बजावली. इराणच्या सीमेवरून किंवा आर्मेनियाच्या हवाई हद्दीतून या नागरिकांना सुखरूप बाहेर काढण्यासाठी आर्मेनियाने आपल्या सीमा आणि हवाई वाहतुकीची संसाधने उपलब्ध करून दिली. भारतीय दूतावासाच्या समन्वयातून आर्मेनियाने या नागरिकांना तात्पुरते आश्रयस्थान आणि परतीचा प्रवास सुलभ करण्यासाठी आवश्यक त्या सर्व परवानग्या त्वरित मंजूर केल्या. दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्रालयातील उच्चस्तरीय अधिकाऱ्यांनी चोवीस तास संवाद ठेवून ही मोहीम यशस्वी केली.
डॉ. एस. जयशंकर यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आर्मेनिया सरकारचे आभार मानले आहेत. त्यांनी आपल्या संदेशात म्हटले की, इराणमधील पाचशे पन्नासहून अधिक भारतीय नागरिकांची सुरक्षित सुटका करण्यात सहकार्य केल्याबद्दल मी आर्मेनिया सरकारचे मनापासून आभार मानतो. ही कृती भारत आणि आर्मेनिया यांच्यातील दृढ मैत्री आणि परस्पर सहकार्याची साक्ष देते. गेल्या काही वर्षांत भारत सरकारने ऑपरेशन गंगा – युक्रेन, ऑपरेशन कावेरी – सुदान आणि ऑपरेशन अजय – इस्रायल यांसारख्या मोहिमांमधून आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी किती तत्पर आहे, हे जगाला दाखवून दिले आहे. इराणमधील ही मोहीम त्याच मालिकेतील एक भाग आहे. या मोहिमेची वैशिष्ट्ये म्हणजे फक्त अठ्ठेचाळीस तासांच्या आत संपूर्ण सुटका प्रक्रिया पूर्ण करण्यात आली. मित्र राष्ट्रांशी असलेला भारताचा मुत्सद्दी संवाद किती प्रभावी आहे, हे या मोहिमेतून स्पष्ट झाले. नागरिकांना केवळ बाहेरच काढले नाही, तर त्यांच्या वैद्यकीय तपासणीची आणि भारतात परतण्याच्या विमान तिकिटांची व्यवस्थाही भारतीय दूतावासाने केली. परत आलेल्या भारतीयांनी सांगितले की, परिस्थिती इतकी तणावपूर्ण होती की परतीचे मार्ग बंद झाले होते. मात्र, आर्मेनिया सरकारची मदत मिळाल्यामुळे आम्ही सुरक्षितपणे सीमा ओलांडू शकलो. भारतीय दूतावासाने आम्हाला वेळोवेळी सूचना दिल्या आणि आर्मेनियातील स्थानिक प्रशासनाने आमची राहण्याची उत्तम सोय केली. ही घटना भारत आणि आर्मेनिया यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध अधिक घनिष्ठ करण्यासाठी कारणीभूत ठरणार आहे. आर्मेनिया हा देश भारताचा एक महत्त्वाचा सहकारी आहे, ज्याने नेहमीच कठीण प्रसंगात भारताला मदत केली आहे. या मोहिमेमुळे आता दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्रालयामध्ये एक जलद गतीने संवाद यंत्रणा तयार होण्यास मदत होईल. यामुळे भविष्यात अशा आपत्कालीन स्थितीत जलद निर्णय घेणे सोपे जाईल. भारत सरकार आता इराणमध्ये असलेल्या उर्वरित भारतीयांशीही संपर्कात आहे. ज्यांना परत येण्याची इच्छा आहे, त्यांच्यासाठी पुढील काही दिवसांत विशेष व्यवस्था करण्याची शक्यताही परराष्ट्र मंत्रालयाने वर्तवली आहे.