स्वतंत्र बातमी

जळगाव जिल्ह्याची जागतिक स्तरावर केळीचे कोठार म्हणून ओळख आहे. मात्र, बदलत्या हवामानाचा आणि वाढत्या रोगांचा विचार करता, आता पारंपरिक शेतीला आधुनिक विज्ञानाची जोड देणे काळाची गरज बनली आहे. याच पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यात केळी लागवडीचे नवनवीन प्रयोग राबवले जात आहेत. शेतकऱ्यांना पूर्वीपेक्षा अधिक उत्पादन आणि जागतिक दर्जाची फळे मिळवून देण्यासाठी कृषी क्षेत्रात हालचाल सुरू झाली आहे. विशेषतः नव्या केळीच्या वाणांच्या संशोधनामुळे शेतीत सकारात्मक बदल दिसून येत असून, यामुळे बळीराजाचा आर्थिक स्तर उंचावण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाला गती देण्यासाठी जैन सिंचन संस्था आणि केळी संशोधन केंद्र यांच्यामध्ये एक महत्त्वपूर्ण सामंजस्य करार करण्यात आला आहे. या करारानुसार, दोन्ही संस्था मिळून आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून केळीच्या अशा रोपांची निर्मिती करणार आहेत, जी अधिक उत्पादक आणि कोणत्याही रोगाला सहज बळी पडणार नाहीत. या तांत्रिक सहकार्यामुळे शेतकऱ्यांना आता अशा जातींची लागवड करणे शक्य होणार आहे, ज्या केवळ कमी वेळात फळ देत नाहीत, तर ज्यांची गुणवत्ताही आंतरराष्ट्रीय दर्जाची असेल. या आधुनिक पद्धतीमुळे पारंपरिक शेतीतील जोखीम कमी होऊन ती अधिक फायदेशीर ठरणार आहे.

संशोधनामध्ये प्रामुख्याने कावेरी, वामन आणि पुवन यांसारख्या सुधारित जातींच्या प्रसारावर विशेष भर दिला जात आहे. या जातींची सर्वात मोठी जमेची बाजू म्हणजे त्यांचा कमी असलेला परिपक्वता कालावधी. यामुळे शेतकरी वर्षभरात अधिक पिके घेऊ शकतात. तसेच, या केळींचा आकार, चव आणि टिकण्याची क्षमता उत्कृष्ट असल्याने देशांतर्गत आणि परदेशी बाजारपेठांमध्ये त्यांना मोठी मागणी निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. विशेषतः निर्यातीसाठी लागणारी गुणवत्ता या वाणांमध्ये असल्याने, जळगावची केळी आता सातासमुद्रापार आपले वर्चस्व निर्माण करण्यास सज्ज झाली आहे.

कृषी तज्ज्ञांच्या मते, या नवीन वाणांमुळे संसाधनांचा अत्यंत प्रभावी वापर होतो. या रोपांना पाण्याची आवश्यकता पारंपरिक वाणांच्या तुलनेत कमी असते, ज्यामुळे भूगर्भातील पाणीपातळी राखण्यास मदत होते. तसेच, या जाती नैसर्गिकरित्या रोगप्रतिकारक असल्याने कीडनाशकांवरील खर्चही मोठ्या प्रमाणात आटोक्यात येतो. कमी खर्चात जास्त आणि दर्जेदार उत्पादन मिळवण्याचे तंत्र आता शेतकऱ्यांच्या हाती आले आहे. आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाचा हा प्रभावी वापर केल्यास जळगावच्या केळी उत्पादनात शंभर टक्के वाढ होऊ शकते, असा ठाम विश्वास अभ्यासकांनी व्यक्त केला आहे.

जळगाव जिल्हा हा केळी उत्पादनात देशाचा कणा मानला जातो. नव्या वाणांच्या आणि आधुनिक सिंचन पद्धतींच्या माध्यमातून या भागातील केळीला केवळ राष्ट्रीयच नव्हे, तर जागतिक बाजारपेठेत एक नवीन आणि भक्कम ओळख मिळवून देण्याचे प्रयत्न युद्धपातळीवर सुरू आहेत. या सर्वांगीण बदलांमुळे शेतकऱ्यांचे वार्षिक उत्पन्न दुप्पट होण्यास मदत होईल आणि शेती हा व्यवसाय अधिक टिकाऊ, शाश्वत आणि प्रतिष्ठित ठरेल.