अमेरिकेतील फ्लोरिडाच्या केनेडी स्पेस सेंटरमधून नासाचे चार अंतराळवीर चांद्र मोहिमेसाठी झेपावले आहेत. नासाच्या ‘आर्टेमिस- दोन’ या मोहिमेचा यशस्वी प्रारंभ झाला आहे. या मोहिमेतील चार अंतराळवीर चंद्राभोवती एक प्रदक्षिणा घालतील आणि सुमारे दहा दिवसांनी पृथ्वीवर परततील. जवळपास पन्नास वर्षांच्या प्रदीर्घ काळानंतर मानवाला पुन्हा एकदा चंद्राच्या कक्षेमध्ये पाठवणारी ही पहिलीच मोहीम ठरली आहे. ही मोहीम जागतिक अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात एका नव्या सुवर्ण युगाची सुरुवात मानली जात आहे.
या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेमध्ये चार धाडसी अंतराळवीरांचा समावेश आहे. यात रीड वाईजमन, व्हिक्टर ग्लोव्हर, क्रिस्टिना कोच आणि जेरेमी हॅन्सन या अनुभवी संशोधकांचा सहभाग आहे. या मोहिमेचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे क्रिस्टिना कोच या चंद्र मोहिमेवर जाणाऱ्या पहिल्या महिला ठरल्या आहेत, तर व्हिक्टर ग्लोव्हर हे अशा मोहिमेत सहभागी होणारे पहिले कृष्णवर्णीय अंतराळवीर ठरले आहेत. या ऐतिहासिक निवडीमुळे अंतराळ संशोधनात सर्वसमावेशकतेचा नवा पायंडा रचला गेला आहे.
आर्टेमिस दोन ही साधारणपणे दहा दिवसांची मोहीम असून, यामध्ये अंतराळयान चंद्राभोवती प्रदक्षिणा घालून पुन्हा सुरक्षितपणे पृथ्वीवर परतणार आहे. या संपूर्ण प्रवासामध्ये हे अंतराळवीर सुमारे दोन लाख पन्नास हजार मैलांहून अधिक अफाट अंतर पार करणार आहेत. मानवी अंतराळ प्रवासाच्या इतिहासातील हे आतापर्यंतचे सर्वाधिक अंतर मानले जात आहे. या प्रवासादरम्यान चंद्राच्या मानवाला न दिसणाऱ्या दूरच्या भागाचे सूक्ष्म निरीक्षण आणि अभ्यास केला जाणार आहे.
या मोहिमेचा मुख्य हेतू अंतराळयानातील जीवनरक्षक प्रणाली, तांत्रिक यंत्रणा आणि दीर्घकालीन अंतराळ प्रवासासाठी विकसित केलेल्या नवीन सुविधांची प्रत्यक्ष चाचणी करणे हा आहे. भविष्यात चंद्राच्या पृष्ठभागावर मानवाला उतरवण्यासाठी राबवल्या जाणाऱ्या योजनांसाठी ही मोहीम एक भक्कम पाया मानली जाते. येणाऱ्या काही वर्षांत चंद्रावर मानवी वसाहत उभारण्याचे ‘नासा’चे स्वप्न असून, त्या दिशेने टाकलेले हे एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल आहे.
आर्टेमिस कार्यक्रमांतर्गत ही दुसरी मोहीम असून तिला अनन्यसाधारण महत्त्व प्राप्त झाले आहे. यापूर्वीची आर्टेमिस – एक ही मोहीम मानवरहित होती, तर आताच्या या मोहिमेनंतर पुढील टप्प्यात मानवाला थेट चंद्रावर उतरवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे आर्टेमिस दोन ही मोहीम अंतराळ संशोधनाच्या इतिहासात एक नवे पर्व सुरू करणारी आणि मानवी जिद्द व विज्ञानाची मोठी झेप ठरली आहे.