स्वतंत्र बातमी

यंदा महाराष्ट्रासह संपूर्ण देशावर कमी पावसाचे सावट निर्माण झाले आहे. भारतीय हवामान विभागाने जाहीर केलेल्या पहिल्या अंदाजानुसार, २०२६ मध्ये देशात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची सहासष्ट टक्के शक्यता आहे. प्रशांत महासागरात सक्रिय होणाऱ्या एल निनो या हवामान स्थितीचा मोठा फटका मान्सूनला बसण्याची भीती वर्तवण्यात आली असून, यामुळे राज्याच्या काही भागांत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

हवामान विभागाच्या मते, यंदाचा मान्सून हा दीर्घकालीन सरासरीच्या केवळ ब्याण्णव टक्के राहण्याचा अंदाज आहे. गेल्या तीन वर्षांत प्रथमच पावसाचे प्रमाण एवढ्या खालच्या स्तरावर जाण्याची शक्यता आहे. जूननंतर प्रशांत महासागरातील तापमान वाढल्याने पाऊस ओसरण्याची शक्यता आहे.  खासगी हवामान संस्था स्कायमेटच्या मते, यंदा दुष्काळाची तीस टक्के शक्यता आहे. मान्सूनच्या चिंतेसोबतच सध्या राज्याला तीव्र उन्हाळ्याचाही सामना करावा लागत आहे. विशेषतः विदर्भात तापमानाचा पारा प्रचंड वाढला आहे. अकोला हे शहर देशातील सर्वाधिक उष्ण शहर ठरले असून, विदर्भातील इतर जिल्ह्यांमध्येही उष्णतेच्या लाटेचा इशारा देण्यात आला आहे. हवामान बदल आणि हवामान बदलामुळे तापमानात होणारी ही वाढ मान्सूनपूर्व काळात नागरिकांच्या आरोग्यासाठी आणि शेतीसाठी आव्हानात्मक ठरत आहे.

महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था ही मुख्यत्वे मान्सूनवर अवलंबून आहे. पावसाच्या कमतरतेमुळे खरीप हंगामातील पिकांवर संकट येऊ शकते. पुरेसा पाऊस न झाल्यास अन्नधान्याचे उत्पादन घटून महागाई वाढण्याची शक्यता आहे. धरणांमधील पाणीसाठा कमी झाल्यास उन्हाळ्यात आणि पुढील वर्षाच्या सुरुवातीला पाणी कपातीचे संकट ओढवू शकते. पावसाअभावी ग्रामीण भागातील खरेदी शक्तीवर परिणाम होऊन एकूण जीडीपी वाढीला खीळ बसू शकते. हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, जून ते सप्टेंबर या काळात पावसाचे वितरण असमान असू शकते. ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात पावसाचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या घटण्याची भीती आहे. मात्र, हिंदी महासागरातील आयओडी स्थिती जर सकारात्मक राहिली, तर ती एल निनोच्या प्रभावाला काही प्रमाणात कमी करू शकते, अशी एक आशा तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. नागरिकांनी वाढत्या उन्हापासून स्वतःचे संरक्षण करावे आणि पाणी जपून वापरावे. शेतकरी बांधवांनी हवामान अंदाजाचा विचार करूनच पेरणीचे नियोजन करावे.