स्वतंत्र बातमी

पुणे शहरातील वाढत्या वाहतूक कोंडीवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी प्रशासनाने आता ‘बुद्धिमान वाहतूक व्यवस्थापन यंत्रणा’ उभारण्याच्या हालचाली वेगवान केल्या आहेत. शहरातील रस्त्यांवरील वाहनांचा ओघ शिस्तबद्ध करणे आणि नियमांचे उल्लंघन रोखणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. या नवीन तंत्रज्ञानामुळे मानवी हस्तक्षेपाशिवाय वाहतुकीचे नियमन करणे शक्य होणार असून, नियम मोडणाऱ्यांवर त्वरित आणि अचूक कारवाई करणे पोलीस प्रशासनाला सोपे जाणार आहे.

या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांतर्गत शहरातील वाहतूक दिवे आणि निरीक्षण कॅमेरे एकमेकांशी एका मध्यवर्ती प्रणालीद्वारे जोडले जातील. जेव्हा एखादा वाहनचालक वाहतुकीच्या नियमांचे उल्लंघन करेल, तेव्हा संगणकीय प्रणालीद्वारे त्याची स्वयंचलित नोंद घेतली जाईल आणि दंडाची प्रक्रिया सुरू होईल. सध्या ही सर्व प्रक्रिया मानवी निरीक्षणावर अवलंबून असल्याने त्यात अनेक मर्यादा येतात, त्या दूर करण्यासाठी ही यंत्रणा महत्त्वाची ठरेल.

सद्यस्थितीत पुणे शहरात एकूण दोनशे एक्याऐंशी वाहतूक दिवे कार्यान्वित आहेत. धक्कादायक बाब म्हणजे, त्यापैकी एकशे छापन्न दिव्यांना पर्यायी वीजपुरवठ्याची कोणतीही सोय उपलब्ध नाही. आगामी काळात शहराची निकड लक्षात घेता ही संख्या चारशे पन्नास पर्यंत वाढवण्याचे नियोजन आहे. नवीन यंत्रणेमुळे या सर्व दिव्यांमध्ये योग्य ताळमेळ राखता येईल, ज्यामुळे वाहनांना विनाकारण सिग्नलवर थांबून राहावे लागणार नाही.

या व्यवस्थेमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रगत कॅमेरे बसवले जाणार आहेत. हे कॅमेरे केवळ छायाचित्रे न काढता वाहनांची प्रत्यक्ष हालचाल, रस्त्यांवरील गर्दीची स्थिती आणि नियमभंग यांचे अहोरात्र सूक्ष्म निरीक्षण करतील. यामुळे शहरातील वर्दळीच्या ठिकाणी होणारी कोंडी कमी होण्यास मदत होईल आणि वाहनांच्या प्रवासाचा वेगही सुधारेल, अशी आशा वाहतूक विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.

प्रकल्पाचे नियोजन चांगले असले तरी, त्याच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीमध्ये काही तांत्रिक कारणांमुळे विलंब होत असल्याचे दिसून येत आहे. आवश्यक आराखडा तयार करणे आणि प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण करण्यात वेळ जात असल्याने नागरिकांना याचे परिणाम मिळण्यास थोडा अवधी लागणार आहे. तरीही, एकदा ही संपूर्ण यंत्रणा कार्यान्वित झाली की, पुण्याच्या वाहतूक व्यवस्थेचा चेहरामोहरा पूर्णपणे बदलेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.