केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी देशातील संशोधनाच्या वातावरणाबाबत सरकारची भूमिका स्पष्ट केली आहे. भारत हा जगातील ज्ञानाचे केंद्र बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. विकसित भारताचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी तरुण पिढीने संशोधनाकडे वळणे आवश्यक असून, त्यासाठी आवश्यक त्या सर्व सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातील, अशी ग्वाही त्यांनी दिली आहे.
देशातील शैक्षणिक संस्थांमध्ये केवळ पदव्या मिळवण्यापेक्षा ज्ञानाची निर्मिती करण्यावर अधिक भर दिला जात आहे. शिक्षण मंत्र्यांच्या मते, उच्च शिक्षण संस्थांनी केवळ माहिती देण्याचे साधन न बनता नवीन कल्पनांचे उगमस्थान बनले पाहिजे. यासाठी राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणांतर्गत संशोधनाला विशेष प्राधान्य देण्यात येत असून, त्याद्वारे विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशीलतेला वाव दिला जात आहे.
देशातील संशोधन कार्याला गती देण्यासाठी राष्ट्रीय संशोधन प्रतिष्ठानची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. या माध्यमातून वैज्ञानिक आणि सामाजिक अशा दोन्ही क्षेत्रांतील संशोधनासाठी आर्थिक पाठबळ पुरवले जाईल. औद्योगिक क्षेत्र आणि शैक्षणिक संस्था यांच्यात समन्वय साधून लोकहिताचे प्रकल्प राबवण्यावर सरकारने विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे.
जागतिक स्तरावर भारताची स्पर्धात्मकता वाढवण्यासाठी नवनवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करणे काळाची गरज आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, अक्षय ऊर्जा आणि आरोग्य अशा विविध क्षेत्रांत भारतीय संशोधकांनी आपली चमक दाखवावी, अशी अपेक्षा मंत्र्यांनी व्यक्त केली आहे. संशोधनामुळे केवळ देशाची प्रगतीच होणार नाही, तर सामान्य नागरिकांच्या जीवनातही सकारात्मक बदल घडवून आणता येतील, असे त्यांनी सांगितले.
शिक्षण मंत्र्यांनी असा विश्वास व्यक्त केला की, आगामी काळात भारत हा जगातील अग्रगण्य शोध आणि नाविन्यपूर्ण प्रयोगांचे केंद्र म्हणून ओळखला जाईल. सरकारी प्रयत्नांना शैक्षणिक संस्था आणि खासगी क्षेत्राची जोड मिळाल्यास संशोधनाचे हे उद्दिष्ट साध्य करणे सहज शक्य होईल. तरुण संशोधकांना प्रोत्साहन देऊन त्यांना जागतिक दर्जाच्या पायाभूत सुविधा पुरवण्याचे कार्य अखंडपणे सुरू राहील.