हॉर्मुझची सामुद्रधुनी या अत्यंत महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी अमेरिका आणि इराण यांच्यात पुन्हा एकदा सशस्त्र संघर्ष सुरू झाला आहे. अमेरिकेने या प्रदेशात अडकलेली व्यापारी जहाजे बाहेर काढण्यासाठी ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ सुरू केल्याची घोषणा केल्यानंतर हा तणाव शिगेला पोहोचला आहे. यामुळे आधीच कमकुवत असलेला शस्त्रसंधीचा प्रयत्न धोक्यात आला असून संपूर्ण आखाती क्षेत्रात युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
इराणी लष्करी दलांनी अमेरिकेच्या या मोहिमेला विरोध दर्शवत विविध जहाजांवर क्षेपणास्त्रे आणि मानवरहित विमानांच्या साहाय्याने हल्ले केले आहेत. अमेरिकेने असा दावा केला आहे की, त्यांनी इराणच्या सहा लहान लढाऊ नौका नष्ट केल्या आहेत, ज्या नागरी जहाजांना लक्ष्य करत होत्या. दुसरीकडे, इराणने अमेरिकेचे हे दावे फेटाळून लावत उलट अमेरिकेनेच त्यांच्या मालवाहू नौकांवर हल्ला केल्याचा आरोप केला आहे. या संघर्षात आतापर्यंत पाच सामान्य नागरिकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
या तणावाचा परिणाम शेजारील देशांवरही होत असून संयुक्त अरब अमिरातीमधील एका महत्त्वाच्या तेल बंदरावर इराणकडून ड्रोन हल्ला करण्यात आला. यामुळे तेथील तेल साठ्याला आग लागली. अमिरातीच्या संरक्षण मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांनी इराणच्या बाजूने आलेली तीन क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट केली, तर चौथे क्षेपणास्त्र समुद्रात कोसळले. या घटनांमुळे आखाती देशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न अत्यंत गंभीर झाला आहे.
जागतिक स्तरावर या कोंडीमुळे इंधनाच्या पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. सध्या या भागात साधारणपणे आठशे पन्नास जहाजे आणि सुमारे वीस हजार खलाशी अडकून पडले आहेत. इराणने या सागरी मार्गावर केलेली नाकेबंदी आणि अमेरिकेने इराणच्या बंदरांवर लादलेले निर्बंध यामुळे जागतिक बाजारपेठेत तेलाच्या किमतीत प्रचंड वाढ झाली आहे. ही परिस्थिती १९७० च्या दशकातील ऊर्जा संकटापेक्षाही अधिक भीषण असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
राजनैतिक स्तरावर पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने शांतता चर्चा सुरू असली, तरी अद्याप कोणताही ठोस तोडगा निघालेला नाही. इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी असा इशारा दिला आहे की, या वादावर कोणताही लष्करी उपाय नसून अमेरिकेने या दलदलीत अधिक अडकू नये. दरम्यान, फ्रान्ससारख्या युरोपीय देशांनी हा मार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी दोन्ही देशांनी सामंजस्याने पावले उचलण्याची गरज व्यक्त केली आहे. सद्यस्थितीत हॉर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे सुरक्षित होईपर्यंत हा तणाव निवळण्याची शक्यता कमी दिसत आहे.