स्वतंत्र बातमी

जागतिक वारसा स्थळ असलेल्या अजिंठा लेणीकडे जाणाऱ्या मार्गावर गेल्या एका महिन्यात तब्बल पस्तीस ते छत्तीस वेळा वाहतूक ठप्प झाल्याची गंभीर बाब समोर आली आहे. या मार्गावर लागणाऱ्या फर्दापूर घाटात प्रवाशांना कधी दीड तर कधी दोन तासांपर्यंत अडकून पडावे लागत आहे. पर्यटनाचे मुख्य केंद्र असूनही रस्त्यांच्या दुरवस्थेमुळे आणि सततच्या कोंडीमुळे पर्यटकांना मानसिक व शारीरिक त्रासाला सामोरे जावे लागत आहे. याचा थेट परिणाम या भागातील पर्यटनावर होत असून जागतिक स्तरावर राज्याची प्रतिमा मलीन होण्याची भीती व्यक्त होत आहे.

वाहतूक कोंडीचे मुख्य कारण म्हणजे घाटातील अरुंद रस्ता आणि नादुरुस्त वाहने हे आहे. घाटात एखादी मालमोटार किंवा वाहन बंद पडल्यास संपूर्ण रस्ता अडवला जातो. अजिंठा आणि फर्दापूर या दोन्ही पोलीस ठाण्यांकडे मिळून जेमतेम तीस ते बत्तीस कर्मचाऱ्यांचे मनुष्यबळ उपलब्ध आहे. त्यापैकी प्रत्यक्ष कामावर केवळ बावीस कर्मचारी हजर असतात. अपुऱ्या पोलीस बळामुळे कोंडी सोडवण्यासाठी मोठी दमछाक होते आणि तासन् तास पर्यटकांची वाहने मुंगीच्या पावलाने पुढे सरकतात.

रस्त्याच्या रखडलेल्या कामामुळे पर्यटकांच्या पुढील प्रवासाचे नियोजनही कोलमडत आहे. वाहतूक कोंडीत अडकल्यामुळे अनेक पर्यटकांची विमाने आणि रेल्वेगाड्या चुकण्याचे प्रकार घडले आहेत. या प्रतिकूल परिस्थितीमुळे पर्यटनाशी संबंधित व्यावसायिक चिंतेत आहेत. अनेक सहल आयोजकांनी तर आता आपल्या नियोजित सहलींमधून अजिंठा लेणी वगळण्याचा विचार सुरू केला आहे. जर ही समस्या लवकर सुटली नाही, तर भविष्यात येथील पर्यटकांची संख्या रोडावण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.

वाहतुकीच्या समस्येसोबतच पर्यटकांना आता निसर्गातील प्रकोपाचाही सामना करावा लागत आहे. लेणी परिसरात येणाऱ्या पर्यटकांवर मधमाशांनी हल्ला केल्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे. या विषयावर नुकत्याच झालेल्या एका बैठकीत चर्चा करण्यात आली. तज्ज्ञांच्या मदतीने मधमाशांची पोळी सुरक्षित ठिकाणी हलवणे, परिसरात धोक्याच्या सूचना देणारे फलक लावणे आणि आपत्कालीन वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून देणे अशा मागण्या लोकप्रतिनिधींनी केल्या आहेत. मात्र, मूळ प्रश्न असलेल्या रस्ता रुंदीकरणाकडे अद्याप दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र आहे.

एकीकडे रस्ता रुंदीकरणाचा कोणताही ठोस प्रस्ताव वन विभागाकडे नसल्याचे सांगितले जात असताना, दुसरीकडे लेणी परिसरातील सातशे एकर जागेवर व्यापारी संकुल उभारण्याच्या हालचाली सुरू आहेत. मंत्र्यांच्या उपस्थितीत झालेल्या बैठकीत या विकास आराखड्यावर चर्चा करण्यात आली. मात्र, पर्यटकांची पहिली गरज ही सुलभ आणि सुरक्षित वाहतूक ही आहे. जोपर्यंत रस्ते रुंद होत नाहीत आणि वाहतूक व्यवस्था सक्षम होत नाही, तोपर्यंत केवळ नवीन बांधकामे करून पर्यटनाचा विकास होणे कठीण आहे, असे मत व्यक्त होत आहे.