राज्य सरकारने वनक्षेत्र वाढवण्यासाठी हरित महाराष्ट्र अभियान नावाचा एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेतला आहे. या अभियानाचा मुख्य उद्देश २०४७ सालापर्यंत राज्याचा वनव्याप्त भाग लक्षणीयरीत्या वाढवणे हा आहे. पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी आणि हवामान बदलाच्या संकटाचा सामना करण्यासाठी हे एक दूरगामी पाऊल मानले जात आहे. या मोहिमेअंतर्गत संपूर्ण राज्यात कोट्यवधी वृक्षांची लागवड करण्याचे नियोजन करण्यात आले असून, यामध्ये लोकसहभागाला विशेष महत्त्व दिले जाणार आहे.
या मोहिमेत गडचिरोली आणि नाशिक या जिल्ह्यांवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. गडचिरोली जिल्हा आधीच वनसंपत्तीने नटलेला असला, तरी तिथे घनता वाढवण्यावर भर दिला जाईल, तर नाशिकमध्ये सामाजिक वनीकरण आणि पडीक जमिनींवर वृक्षारोपण केले जाईल. सरकारने या दोन जिल्ह्यांना वृक्ष लागवडीसाठी मोठी उद्दिष्टे ठरवून दिली आहेत. स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीनुसार कोणती झाडे लावावीत, याचा सखोल अभ्यास करूनच ही वृक्षारोपण मोहीम राबवण्यात येणार आहे.
वृक्ष लागवडीसोबतच लावलेल्या झाडांचे जतन आणि संगोपन करण्याला या धोरणात प्राधान्य देण्यात आले आहे. केवळ खड्डे खणून रोपे लावणे म्हणजे अभियान नव्हे, तर ती झाडे जगली पाहिजेत, असा कडक नियम प्रशासनाने केला आहे. यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रत्येक लावलेल्या झाडाची नोंद घेतली जाणार आहे. उपग्रहीय छायाचित्रांच्या मदतीने कोणत्या भागात किती झाडे जगली, याचे मोजमाप केले जाईल. यामुळे कामात पारदर्शकता येईल आणि सरकारी निधीचा योग्य वापर होईल.
या अभियानात विविध सरकारी विभाग, शाळा, महाविद्यालये आणि स्वयंसेवी संस्थांचा सहभाग अनिवार्य करण्यात आला आहे. ग्रामपंचायतींना त्यांच्या क्षेत्रातील गायरान जमिनीवर वृक्षारोपण करण्यासाठी विशेष प्रोत्साहन दिले जाईल. विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी ‘एक विद्यार्थी एक झाड’ सारखे उपक्रम राबवण्याचीही योजना आहे. खासगी क्षेत्रातील कंपन्यांना त्यांच्या सामाजिक उत्तरदायित्व निधीतून या मोहिमेला मदत करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
या मोहिमेचे यश हे केवळ सरकारवर अवलंबून नसून प्रत्येक नागरिकाच्या सहभागावर अवलंबून आहे. २०४७ सालापर्यंत जेव्हा भारत आपल्या स्वातंत्र्याचे शताब्दी वर्ष साजरे करेल, तेव्हा महाराष्ट्र हे देशातील सर्वात हरित राज्य असावे, असे स्वप्न यामागे आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे होणारा निसर्गाचा ऱ्हास थांबवण्यासाठी ही मोहीम एक संरक्षक कवच म्हणून काम करेल. शुद्ध हवा आणि मुबलक पाणी मिळवण्यासाठी हे वृक्षारोपण भविष्यातील पिढ्यांसाठी दिलेली एक अमूल्य भेट ठरेल.