भारतीय परराष्ट्र सेवेतील अनुभवी अधिकारी विक्रम दोराईस्वामी यांनी चीनमध्ये भारताचे नवीन राजदूत म्हणून आपल्या कार्याला अधिकृतपणे सुरुवात केली आहे. बीजिंगमधील ‘ग्रेट हॉल ऑफ द पीपल’ येथे आयोजित एका विशेष सोहळ्यात त्यांनी आपली नियुक्ती पत्रे सादर केली. या औपचारिक प्रक्रियेमुळे आता ते चीनमधील भारताचे सर्वोच्च प्रतिनिधी म्हणून कार्यरत झाले आहेत. दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संबंधांच्या दृष्टीने ही एक अत्यंत महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे.
दोराईस्वामी यांनी पदभार स्वीकारताना भारत आणि चीन या दोन आशियाई देशांमधील संवाद अधिक दृढ करण्यावर भर दिला. सीमावादासह विविध मुद्द्यांमुळे दोन्ही देशांमधील संबंध सध्या नाजूक वळणावर आहेत. अशा काळात एका अनुभवी मुत्सद्याची या पदावर नियुक्ती होणे हे भारताच्या धोरणात्मक नियोजनाचा भाग आहे. शांतता आणि परस्पर सामंजस्याने प्रश्न सोडवण्यासाठी ते प्रयत्नशील राहतील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
परराष्ट्र सेवेतील आपल्या दीर्घ कारकिर्दीत दोराईस्वामी यांनी विविध देशांमध्ये महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या पार पाडल्या आहेत. यापूर्वी त्यांनी बांगलादेश आणि उझबेकिस्तान सारख्या देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून यशस्वी कामगिरी केली आहे. त्यांच्याकडे असलेल्या प्रदीर्घ अनुभवाचा उपयोग चीनसारख्या शेजारी राष्ट्राशी व्यवहार करताना भारताला निश्चितच होईल. गुंतागुंतीच्या आंतरराष्ट्रीय विषयांवर त्यांची पकड असल्याने ही नवीन जबाबदारी त्यांच्यासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे.
भारत आणि चीन या दोन्ही देशांची लोकसंख्या एक अब्जाहून अधिक असून ते जागतिक अर्थव्यवस्थेतील महत्त्वाचे घटक आहेत. व्यापार, तंत्रज्ञान आणि प्रादेशिक सुरक्षा या विषयांवर दोन्ही देशांमधील सहकार्य जागतिक शांततेसाठी आवश्यक आहे. नवीन राजदूतांच्या माध्यमातून आर्थिक संबंधांना नवी दिशा देण्याचा प्रयत्न भारत सरकारकडून केला जात आहे. विशेषतः द्विपक्षीय व्यापारातील तूट कमी करणे आणि भारतीय उत्पादनांना चीनमध्ये बाजारपेठ मिळवून देणे हे त्यांच्यासमोरील प्रमुख आव्हान असेल.
विक्रम दोराईस्वामी यांनी आपले कार्य सुरू केल्यानंतर आता दोन्ही देशांमधील उच्चस्तरीय बैठका आणि चर्चेला गती मिळण्याची शक्यता आहे. राजनैतिक स्तरावर सतत संवाद चालू राहिल्याने संघर्षाचे मुद्दे सौम्य होऊ शकतात. भारताच्या सार्वभौमत्वाचे जतन करत मैत्रीपूर्ण संबंध प्रस्थापित करणे, हे त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट असेल. आगामी काळात त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली भारत-चीन संबंधांमध्ये कोणते सकारात्मक बदल होतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागून राहिले आहे.