नासा चंद्रावर राहण्यासाठी तळ तयार करण्याच्या तयारीत आहे. यामध्ये ब्लू ओरिजिन ही खाजगी कंपनी महत्त्वाची भूमिका पार पाडत आहे. मात्र, गेल्या आठवड्यात झालेल्या एका अपघातानंतर कंपनीच्या प्रक्षेपकाची दुरुस्ती पूर्ण होण्यासाठी सन 2028 पर्यंतचा प्रदीर्घ काळ लागण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. याचा फटका नासाच्या आगामी चांद्र मोहिमांना फटका बसण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. नासाचे मुख्य प्रशासक जॅरेड आयझॅकमन यांनी ही माहिती एका मुलाखतीत दिली आहे. फ्लोरिडा राज्यातील केप कॅनव्हेरॉल अंतराळ केंद्रावर झालेल्या एका चाचणी दरम्यान हा भीषण अपघात घडला होता.
न्यू ग्लेन नावाच्या एका महाकाय अग्निबाणाची इंजिन चाचणी होती. तेव्हा अचानक प्रक्षेपकावर भीषण स्फोट झाला. संपूर्ण परिसराला आगीच्या ज्वालांनी वेढले. या स्फोटात सुदैवाने कोणत्याही प्रकारची जीवितहानी झाली नाही. मात्र, प्रक्षेपकाच्या मुख्य रचनेचे आणि तिथल्या तांत्रिक पायाभूत सुविधांचे अतोनात नुकसान झाले आहे. हा प्रक्षेपकाचा दुवा सध्या या प्रकारच्या महाकाय अग्निबाणाचे उड्डाण करण्यासाठी उपलब्ध असलेली एकमेव यंत्रणा होती. त्यामुळे हा बिघाड दुरुस्त करण्यासाठी अधिक कालावधी लागणार असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
या अपघाताच्या तीव्रतेची आणि नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी करण्यासाठी नासाचे प्रमुख जॅरेड आयझॅकमन, जेफ बेझोस आणि ब्लू ओरिजिन कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डेव्ह लिम्प यांनी संयुक्तपणे घटनास्थळाचा दौरा केला. या वेळी त्यांनी तेथील कर्मचाऱ्यांशी चर्चा करून परिस्थितीचा आढावा घेतला. या दुर्घटनेचे मूळ कारण शोधण्यासाठी शास्त्रज्ञांचे एक विशेष पथक काम करत आहेत. प्रक्षेपकाची झालेली हानी नेमकी किती गंभीर आहे, याचा सखोल तांत्रिक अभ्यास केला जात आहे.
या प्रक्षेपकाच्या निकामी होण्यामुळे नासाच्या महत्त्वाकांक्षी आर्टेमिस या चांद्र मोहिमेचे वेळापत्रक कोलमडण्याची दाट शक्यता आहे. या मोहिमेच्या अंतर्गत अमेरिकेला दोन हजार अठ्ठावीसपर्यंत मानवाला पुन्हा एकदा चंद्रावर पाठवायचे आहे. त्यासाठी ब्लू ओरिजिनच्या या विशेष पाळतीची आणि अग्निबाणाची मदत घेतली जाणार होती. या तांत्रिक अडचणीमुळे आता नासाला इलॉन मस्क यांच्या स्पेसएक्स या दुसऱ्या खाजगी अंतराळ कंपनीच्या महाकाय अग्निबाण यंत्रणेवर अवलंबून राहावे लागण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
दुसरीकडे, ब्लू ओरिजिन कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डेव्ह लिम्प यांनी सामाजिक माध्यमांद्वारे एक सकारात्मक संदेश जारी केला आहे. त्यांनी सांगितले की, मुख्य इंधन साठे आणि पाण्याचा मनोरा सुरक्षित असून, मुख्य सांगाड्याची दुरुस्ती तिथल्या तिथेच करणे शक्य आहे. तांत्रिक चमूने पुनर्बांधणीची योजना तयार केली असून, या चालू वर्षाच्या अखेरीस म्हणजेच पुढील काही महिन्यांतच आम्ही पुन्हा एकदा यशस्वी उड्डाण करू, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला आहे. मात्र, या गुंतागुंतीच्या तांत्रिक आव्हानामुळे उपग्रह क्षेत्रातील इतर व्यावसायिक कंपन्यांच्या कामावरही तात्पुरता परिणाम झाला आहे.