स्वतंत्र बातमी

पालघर जिल्ह्यात पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी आणि वन आच्छादनात वाढ करण्यासाठी प्रशासनाने एक कोटी वृक्ष लागवडीची अत्यंत महत्त्वाची आणि दूरगामी योजना तयार केली आहे. सद्यस्थितीचा विचार केला तर पालघर जिल्ह्याच्या एकूण भौगोलिक क्षेत्रापैकी सुमारे तीस टक्के भागावर वन आच्छादन आहे. हे प्रमाण राष्ट्रीय निकषांनुसार तेहतीस टक्क्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे मुख्य उद्दिष्ट प्रशासनाने डोळ्यांसमोर ठेवले आहे. हा टप्पा गाठण्यासाठी सामाजिक संस्था आणि विविध सरकारी विभागांच्या संयुक्त विद्यमाने जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण मोहीम राबवली जाणार आहे.

 गतवर्षीचे उद्दिष्ट आणि लक्षणीय यश

झाडांच्या लागवडीचा इतिहास पाहिला तर गेल्या वर्षी पालघर जिल्ह्यात अडतीस लाख वृक्ष लागवडीचे अधिकृत उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले होते. मात्र, प्रशासकीय यंत्रणेचा योग्य समन्वय आणि नागरिकांच्या उस्फूर्त प्रतिसादामुळे प्रत्यक्ष चाळीस लाख वृक्षारोपण करण्यात आल्याची सकारात्मक माहिती आता समोर आली आहे. गेल्या वर्षी मिळालेल्या या यशानंतर, यंदाच्या चालू वर्षात जिल्ह्यातील विविध सामाजिक संस्था, खाजगी आस्थापना आणि शासकीय यंत्रणांच्या माध्यमातून किमान चाळीस लाख वृक्ष लागवड करण्याचे ठोस नियोजन सध्या केले जात आहे.

विकास प्रकल्पांमुळे जंगलतोडीची चिंता

एकीकडे जिल्ह्यात वृक्षलागवडीचे प्रयत्न सुरू असतानाच, दुसरीकडे जिल्ह्यातून जाणाऱ्या विविध राष्ट्रीय पायाभूत सुविधांच्या प्रकल्पांमुळे जंगलतोड होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. विविध राष्ट्रीय स्तरावरील महामार्ग, रेल्वे मार्ग आणि औद्योगिक प्रकल्पांच्या उभारणीसाठी पालघर जिल्ह्यातील सुमारे साडेचार लाख वृक्षांची कत्तल होणे अंदाजित आहे. विकास आणि पर्यावरण यांच्यातील या संघर्षामुळे जिल्ह्याच्या हरित पट्ट्याला धक्का बसण्याची भीती व्यक्त केली जात असून पर्यावरणप्रेमींनी यावर चिंता व्यक्त केली आहे.

वृक्ष जतन आणि पुनरलागवडीची गरज

प्रकल्पांच्या नावाखाली होणाऱ्या या वृक्षतोडीच्या पार्श्वभूमीवर केवळ नवीन रोपे लावणे पुरेसे ठरणार नाही, तर अस्तित्वात असलेल्या जुन्या वृक्षांचे जतन करणे ही काळाची गरज बनली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, ज्या झाडांची तोड अपरिहार्य आहे, त्यांचे आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून पुनरोपण म्हणजेच दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी पुनरलागवड करण्यासाठी विशेष प्रयत्न करणे आवश्यक झाले आहे. लावलेली झाडे जगवणे आणि तोडल्या जाणाऱ्या झाडांची योग्य भरपाई करणे यावरच पालघरचे पर्यावरण अवलंबून राहणार आहे.

लोकसहभागातून मोहीम यशस्वी करण्याचे आवाहन

पालघर जिल्ह्याला लाभलेला समृद्ध नैसर्गिक वारसा टिकवून ठेवण्यासाठी ही वृक्षारोपण मोहीम केवळ सरकारी कार्यक्रम न राहता ती एक लोकचळवळ बनणे आवश्यक आहे. आगामी पावसाळ्यात सर्व शासकीय विभाग, ग्रामपंचायती, शैक्षणिक संस्था आणि स्थानिक नागरिकांनी या मोहिमेत सहभागी व्हावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनातर्फे करण्यात येत आहे. योग्य नियोजन, नियमित पाणी पुरवठा आणि लावलेल्या झाडांचे पुढील काही वर्षे संवर्धन केल्यास पालघर जिल्हा लवकरच तेहतीस टक्के वन आच्छादनाचे उद्दिष्ट सहज पूर्ण करेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.