मुख्यमंत्र्यांचे शेतकऱ्यांना आवाहन — पुरेसा पाऊस पडल्याशिवाय पेरणी करू नका

मान्सून स्थिरावल्यामुळे मंत्रिमंडळात चिंता — दुबार पेरणीचा धोका टाळण्यासाठी मुख्यमंत्री फडणवीस यांचे कृषी विभागाला तातडीचे निर्देश

✍️ सह्याद्री मराठी वृत्तसेवा · 📅 जून २०२५ · 📍 मुंबई, महाराष्ट्र

राज्यात मान्सूनची प्रगती खुंटल्याने मंत्रिमंडळ बैठकीत चिंता व्यक्त झाली असून मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शेतकऱ्यांनी जमिनीत पुरेशी ओल होईपर्यंत पेरणी करू नये असे स्पष्ट आवाहन केले आहे; कृषी विभागाला गावपातळीवर जाऊन तांत्रिक मार्गदर्शन करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

पेरणी थांबा

जमिनीत ओल येईपर्यंत प्रतीक्षा करावी

२५%

राज्यातील एकूण धरण साठा सध्या

गावपातळी

कृषी अधिकाऱ्यांनी थेट संपर्क साधावा

डिजिटल

माध्यमांतूनही शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन

मुख्यमंत्र्यांचे निर्देश व कारणे

राज्यात मान्सूनचे वेळेत आगमन झाले असले तरी उत्तर भारताकडील उष्ण वाऱ्यांमुळे तो हरनई व सोलापूरपाशी अडकला आहे. पहिल्या पावसावर विसंबून पेरणी केल्यास जमिनीत पुरेशी ओल नसताना बियाणे वाया जाण्याचा धोका असतो. दुबार पेरणीचे आर्थिक संकट टाळण्यासाठी मुख्यमंत्र्यांनी हे स्पष्ट आवाहन केले आहे.

मान्सून कोकणातील हरनई व सोलापूर येथे स्थिरावला — पुढे न गेल्याने पेरणीयोग्य पाऊस नाही
उष्ण व पश्चिमी वाऱ्यांमुळे आर्द्रतेचा प्रवाह खंडित — हवामान विभागाची माहिती
पहिल्या सरींवर पेरणी केल्यास बियाणे वाया जाण्याची दाट शक्यता
दुबार पेरणीचे आर्थिक संकट टाळण्यासाठी संयम बाळगण्याचे आवाहन
कृषी विभागाने अधिकृत आवाहन तातडीने जाहीर करण्याचे निर्देश

“राज्यात जोपर्यंत पुरेसा आणि योग्य पाऊस पडत नाही, तोपर्यंत शेतकऱ्यांनी पेरणी करू नये — कृषी विभागाने गावपातळीवर हे आवाहन तातडीने करावे.”
— देवेंद्र फडणवीस, मुख्यमंत्री, महाराष्ट्र

कृषी विभागाची भूमिका व पाणी नियोजन

कृषी अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष शेतावर जाऊन तसेच डिजिटल माध्यमांद्वारे शेतकऱ्यांशी संवाद साधावा, असे मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले. एकीकडे पाणीटंचाई वाढत असताना महसूल व कृषी विभागाने समन्वयाने परिस्थितीवर नजर ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

कृषी अधिकाऱ्यांनी गावपातळीवर थेट जाऊन शेतकऱ्यांशी संवाद साधावा
डिजिटल माध्यमांतून हवामान अंदाज व पेरणी सल्ला द्यावा
महसूल व कृषी विभागाचा परस्पर समन्वय — परिस्थितीवर बारीक लक्ष
राज्यातील धरणांत केवळ २५% साठा — शेती व पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन आवश्यक
पाऊस अनुकूल होईपर्यंत कोणत्याही शेतकऱ्याचे नुकसान होणार नाही याची सरकारी ग्वाही

प्रशासकीय निर्देश तक्ता

मुद्दा	तपशील	स्थिती
पेरणी सल्ला	पुरेसा पाऊस पडेपर्यंत थांबा	तातडी
कृषी विभाग आवाहन	अधिकृत जाहीर करणे बंधनकारक	प्रक्रियाधीन
गावपातळी संपर्क	कृषी अधिकाऱ्यांनी थेट जावे	निर्देशित
डिजिटल मार्गदर्शन	हवामान अंदाज व पेरणी सल्ला	प्रस्तावित
विभाग समन्वय	महसूल + कृषी एकत्रित देखरेख	आदेशित
पाणी नियोजन	शेती व पिण्याचे पाणी प्राधान्यक्रम	आढावा सुरू
मान्सून प्रगती	हरनई व सोलापूरपाशी स्थिरावला	विलंब

💡 हे जाणून घ्या

दुबार पेरणी म्हणजे काय आणि शेतकऱ्यांना किती फटका बसतो?

जमिनीत पुरेशी ओल नसताना पेरणी केल्यास बियाणे उगवत नाही किंवा रोपे कोमेजतात. अशावेळी शेतकऱ्याला पुन्हा नवीन बियाणे खरेदी करून दुसऱ्यांदा पेरणी करावी लागते — याला दुबार पेरणी म्हणतात. एकरी सरासरी ₹२,०००–₹५,००० अधिक खर्च येतो. त्यात पेरणी उशिरापर्यंत ढकलली गेल्याने उत्पादनावरही परिणाम होतो. कापूस, सोयाबीन व तूर या पिकांसाठी वेळेत पेरणी अत्यंत महत्त्वाची असते. म्हणूनच पहिल्या ओल्या सरींवर न विसंबता किमान ७५–१०० मिमी पाऊस झाल्यावरच पेरणी करण्याचा कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला असतो.

📝 सह्याद्री मराठी विश्लेषण

निर्णयाचे महत्त्व

मुख्यमंत्र्यांनी थेट शेतकऱ्यांना संबोधित करून पेरणी थांबण्याचे आवाहन करणे हे प्रशासकीय दृष्टीने योग्य पाऊल आहे. दुबार पेरणीचे संकट टाळणे हे केवळ शेतकऱ्यांच्या नव्हे, तर राज्याच्या कृषी अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे आहे.

मर्यादा व आव्हाने

आवाहन करणे सोपे असले तरी ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांपर्यंत हा संदेश वेळेत पोहोचवणे हे खरे आव्हान आहे. डिजिटल माध्यमांचा वापर सर्वांपर्यंत होत नाही. कृषी अधिकाऱ्यांचे मनुष्यबळ व गावपातळी संपर्क यंत्रणेची पुरेशी क्षमता असणे आवश्यक आहे.

पुढे काय?

मान्सून पुन्हा सक्रिय झाल्यावर कृषी विभागाने जिल्हानिहाय पेरणीची “ग्रीन सिग्नल” यंत्रणा त्वरित जाहीर करावी. पीकविमा नोंदणी व बियाणे उपलब्धतेची खात्री याच वेळी करून घेणे शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरेल.