संगमेश्वर बाजारपेठेत पाणी
दि. 25दि. 25 । जून । 2026
रत्नागिरी येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून कोकणात मान्सूनच्या सुरुवातीच्या पावसातच संगमेश्वर बाजारपेठेत पूरसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाच्या रखडलेल्या रुंदीकरणामुळे आणि प्रशासकीय ढिसाळपणामुळे पावसाचे पाणी थेट मुख्य बाजारपेठेत घुसले आहे. महामार्गालगतच्या पाण्याचा योग्य निचरा न झाल्याने दुकानांमध्ये २ ते ३ फूट पाणी साचले असून व्यापाऱ्यांचे लाखो रुपयांचे नुकसान झाले आहे. पहिल्याच मोठ्या पावसात संगमेश्वरची झालेली ही दुरवस्था पाहून स्थानिक नागरिक आणि व्यापाऱ्यांमध्ये सार्वजनिक बांधकाम विभाग आणि कंत्राटदार कंपनीविरोधात तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे.
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
पावसाच्या पहिल्याच जोरदार सत्रात रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर बाजारपेठ पाण्याखाली गेली आहे. मुंबई-गोवा महामार्ग रुंदीकरणाच्या कामादरम्यान योग्य रितीने पाण्याचा निचरा करणारे नाले न बांधल्यामुळे ही परिस्थिती ओढवली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI), सार्वजनिक बांधकाम विभाग (PWD) आणि स्थानिक संगमेश्वर नगरपंचायत प्रशासन या नियोजनासाठी जबाबदार असणारे मुख्य घटक आहेत.
तात्कालिक परिणाम
बाजारपेठेतील कापड, किराणा आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंच्या दुकानांमध्ये पाणी शिरल्याने मोठे नुकसान झाले आहे. महामार्गावरील वाहतूक काही काळ संथ गतीने सुरू होती.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
स्थानिक प्रशासनाने पाण्याचा उपसा करण्यासाठी यंत्रणा सज्ज केली आहे. मात्र, कंत्राटदार कंपनीने पावसाळ्यापूर्वी नालेसफाईचे काम गांभीर्याने न घेतल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
महामार्ग रुंदीकरणाचा चुकीचा आराखडा आणि नाले कोंडणे
मुंबई-गोवा महामार्गाचे काम गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. संगमेश्वर परिसरात रस्ता उंच करताना बाजूला पाण्याचा निचरा होण्यासाठी आवश्यक असणारे मोठे नाले बांधण्यात आले नाहीत. जुने नैसर्गिक प्रवाह कंत्राटदार कंपनीने माती आणि दगड टाकून बुजवून टाकल्यामुळे पावसाचे पाणी वाहून जाण्यास जागा उरली नाही. परिणामी, महामार्गावरून वाहणारे पाणी थेट बाजारपेठेकडे वळले.
- महामार्गाची उंची वाढल्यामुळे सखल भागात असलेल्या बाजारपेठेत पाणी साचले.
- पावसाळ्यापूर्वी कंत्राटदार कंपनीने मुख्य नाल्यांची स्वच्छता केली नव्हती.
व्यापारी आणि नागरिकांचा रास्ता रोकोचा इशारा
बाजारपेठेतील पाणी ओसरण्यास बराच वेळ लागत असल्याने संतप्त व्यापाऱ्यांनी एकत्र येत प्रशासनाचा निषेध केला आहे. दरवर्षी पावसाळ्यात हीच समस्या निर्माण होत असून प्रशासन केवळ तात्पुरती आश्वासने देते, असा आरोप व्यापाऱ्यांनी केला आहे. पुढील २४ तासांत कंत्राटदाराने पाण्याचा निचरा करण्यासाठी पर्यायी व्यवस्था न केल्यास मुंबई-गोवा महामार्ग रोखून धरण्याचा कडक इशारा स्थानिक कृती समितीने दिला आहे.
“रुंदीकरणाच्या चुकीच्या नियोजनामुळे आमच्या दुकानांमध्ये पाणी घुसले आहे. पहिल्याच पावसात लाखो रुपयांचे नुकसान झाले असून याला पूर्णपणे कंत्राटदार आणि महामार्ग प्राधिकरण जबाबदार आहे.
— अध्यक्ष, संगमेश्वर व्यापारी संघटना| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| बाधित क्षेत्र | संगमेश्वर बाजारपेठ, रत्नागिरी | कार्यरत |
| मुख्य कारण | मुंबई-गोवा महामार्ग रुंदीकरणातील त्रुटी | प्रलंबित |
| नुकसान स्वरूप | दुकानांमध्ये पाणी घुसून मालाचे नुकसान | नोंदवले |
| मागणी | कायमस्वरूपी नाले निर्माण व कंत्राटदारावर कारवाई | मंजूर |
पार्श्वभूमी
मुंबई-गोवा महामार्ग आणि कोकणातील पावसाची पार्श्वभूमी काय?
कोकणात दरवर्षी मुसळधार पाऊस पडतो, त्यामुळे येथील रस्ते आणि नाल्यांचे नियोजन अत्यंत काटेकोर करावे लागते. मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाचे (NH-66) रुंदीकरण गेल्या दशकभरापासून रखडले आहे. अनेक टप्प्यांवर कंत्राटदार बदलूनही कामाचा दर्जा सुधारलेला नाही. दरवर्षी पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी महामार्ग प्राधिकरणाने पाणी वाहून जाण्याची मार्गिका खुली करणे बंधनकारक असते. सद्यस्थितीमध्ये जूनच्या अखेरीस झालेल्या या पहिल्याच मुसळधार पावसात संगमेश्वरची बाजारपेठ पाण्याखाली गेल्याने प्रशासनाचा ‘पावसाळा पूर्व तयारीचा’ दावा फोल ठरला आहे. पुढील टप्प्यात पावसाचा जोर वाढल्यास ही समस्या अधिक गंभीर होण्याची भीती आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन स्थानिक तहसीलदारांनी घटनास्थळाची पाहणी केली आहे. व्यापाऱ्यांच्या आक्रमक पवित्र्यामुळे बाजारपेठ परिसरात पोलिसांची गस्त वाढवण्यात आली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर स्थानिक व्यापाराला मोठा फटका बसला आहे. पावसाळी साठा करून ठेवलेला माल भिजल्यामुळे किरकोळ व्यापाऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दळणवळण आणि खरेदी-विक्री ठप्प होण्याच्या रूपात झाला आहे. सखल भागातील घरांमध्येही पाणी शिरल्याने नागरिकांची तारांबळ उडाली.
स्थानिक रहिवासी आणि व्यापारी वर्ग
संगमेश्वरमधील रहिवासी आणि व्यापारी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून, संपूर्ण पावसाळ्यात आता त्यांना साचणाऱ्या पाण्याचा आणि नुकसानीचा सामना करावा लागण्याची भीती सतावत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मुंबई-गोवा महामार्गाचे रखडलेले काम आणि त्यामुळे पहिल्याच पावसात संगमेश्वर बाजारपेठेची झालेली दुरवस्था ही शासकीय यंत्रणा आणि कंत्राटदारांच्या बेजबाबदारपणाचा कळस आहे. कोकणचा कॅलिफोर्निया करण्याच्या गप्पा मारणारे लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासन जमिनीवरील या वास्तवाकडे कधी लक्ष देणार, हा मोठा प्रश्न आहे. रस्ता रुंदीकरण करताना नैसर्गिक पाण्याचे प्रवाह बुजवणे हा निव्वळ मूर्खपणा असून, त्याचा फटका आज स्थानिक प्रामाणिक करदात्या व्यापाऱ्यांना बसत आहे. दुकानांमध्ये २ ते ३ फूट पाणी साचून लाखो रुपयांचा माल खराब होणे ही मानवनिर्मित आपत्ती आहे. पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी नालेसफाई आणि पाणी निचऱ्याचे ‘ऑडिट’ का केले गेले नाही? कंत्राटदार कंपनीच्या नफेखोरीमुळे आणि अधिकार्यांच्या दुर्लक्षामुळे दरवर्षी कोकणच्या जनतेला हा त्रास सहन करावा लागत आहे. सरकारने या नुकसानीची तात्काळ दखल घेऊन व्यापाऱ्यांना भरपाई दिली पाहिजे आणि संबंधित कंत्राटदारावर कडक दंडात्मक कारवाई केली पाहिजे, तरच या यंत्रणांना शिस्त लागेल.