लोणावळा-कर्जत रेल्वे मार्गावर दरड कोसळल्याने रेल्वे वाहतूक पूर्णपणे विस्कळीत झाली आहे. या नैसर्गिक आपत्तीमुळे दक्षिण, उत्तर आणि पश्चिम भारताला जोडणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या रेल्वे फेऱ्यांवर परिणाम झाला आहे.
२७
मार्ग बदललेल्या गाड्या
३०
एकूण रद्द गाड्या
५ दिवस
विस्कळीत वाहतूक काळ
१७ जुलै
मार्ग बदलाची मुदत
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
लोणावळा-कर्जत रेल्वे घाटात अचानक दरड कोसळली. रेल्वे रुळांवर माती आणि दगड आल्याने मुंबई-पुणे मार्गावरील रेल्वे सेवा सलग पाचव्या दिवशी ठप्प झाली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मध्य रेल्वे प्रशासन, तांत्रिक अभियांत्रिकी विभाग आणि आपत्कालीन मदत पथके या समस्येचे निवारण करण्यासाठी अहोरात्र काम करत आहेत. वरिष्ठ रेल्वे अधिकारी परिस्थितीवर देखरेख ठेवून आहेत.
तात्कालिक परिणाम
मुंबई-पुणे दरम्यान धावणाऱ्या महत्त्वाच्या गाड्यांचे मार्ग बदलण्यात आले आहेत. प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने हेल्पलाईन क्रमांक आणि विशेष मोबाईल ॲप सेवा सक्रीय केली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
रेल्वे मंत्रालयाने सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे. रेल्वे रुळांची तपासणी पूर्ण होईपर्यंत या मार्गावरील वाहतूक पूर्णपणे थांबवण्याचा अधिकृत निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे.
रेल्वे गाड्यांचे केलेले मार्ग बदल
मध्य रेल्वेने अनेक महत्त्वाच्या लांब पल्ल्याच्या गाड्या पर्यायी मार्गावर वळवल्या आहेत. यामुळे प्रवाशांचा प्रवास वेळ वाढणार आहे.
- विशाखापट्टणम, चेन्नई, राजकोट आणि अहमदाबाद एक्सप्रेस या गाड्या दौंड-मनमाड-कल्याण मार्गे वळवल्या आहेत.
- काही गाड्या सुरत, जळगाव आणि भुसावळ मार्गे चालवल्या जात आहेत.
रद्द आणि अंशतः बंद झालेल्या रेल्वे फेऱ्या
लोणावळा घाटातील या दुर्घटनेमुळे पुणे आणि मुंबई दरम्यान धावणाऱ्या इंटरसिटी एक्सप्रेस, डेक्कन एक्सप्रेस तसेच कोल्हापूर महालक्ष्मी एक्सप्रेस यांसारख्या ३० महत्त्वाच्या गाड्या रद्द करण्यात आल्या आहेत. उत्तर भारतात जाणाऱ्या गोरखपूर, जोधपूर, इंदूर एक्सप्रेस आणि दक्षिण भारतातील हुबळी, हैदराबाद एक्सप्रेस या गाड्यांनाही याचा फटका बसला आहे. मध्य रेल्वेने दिलेल्या माहितीनुसार १७ जुलैपर्यंत २७ गाड्या पर्यायी मार्गाने चालवल्या जातील. काही गाड्या खडकी आणि पुणे स्थानकावर थांबवून तिथूनच मागे सोडल्या जात आहेत. दैनिक प्रवास करणाऱ्या नोकरदारांचे यामुळे हाल होत आहेत.
“रेल्वे मार्ग पूर्ववत करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. रेल्वे सेवा लवकरात लवकर पूर्ववत करण्यासाठी प्रयत्न करण्यात येत आहेत. गाड्यांच्या माहितीसाठी प्रवाशांनी रेल्वे हेल्पलाइनवर आणि एनटीइएस ॲपवर संपर्क करावा.
— मध्य रेल्वे जनसंपर्क अधिकारी, रेल्वे प्रशासन- ३० महत्त्वाच्या गाड्या रद्द करण्यात आल्या असून १७ जुलैपर्यंत २७ गाड्या पर्यायी मार्गाने चालवल्या जातील.
- दैनिक प्रवास करणाऱ्या नोकरदारांचे यामुळे हाल होत आहेत.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| घाटातील घटना | लोणावळा-कर्जत रेल्वे मार्ग | नोंदवले |
| कामगारांचे काम | ढिगारा उपसण्याचे काम | कार्यरत |
| प्रवासी माहिती | हेल्पलाइन आणि रेल्वे ॲप | कार्यरत |
| मार्ग दुरुस्ती | १७ जुलैपर्यंतचे नियोजन | निधी मंजूर |
पार्श्वभूमी
दरड कोसळण्याची पार्श्वभूमी काय?
लोणावळा आणि खंडाळा घाट परिसरात दरवर्षी मान्सून काळात अतिवृष्टी होते. सोमवारी ६ जुलै रोजी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे घाटातील डोंगराचा कडा खचला आणि दरड रुळांवर आली. या मार्गावर आधीही अशा घटना घडल्या आहेत. रेल्वे प्रशासनाने सुरक्षिततेसाठी अनेक ठिकाणी जाळ्या बसवल्या होत्या. यंदाच्या प्रचंड पावसामुळे या जाळ्या तुटून ढिगारा खाली आला. पुढील तपास आणि मार्ग सुरळीत करण्याचे काम पूर्ण होईपर्यंत रेल्वे प्रशासनाने या मार्गावरील तिकीट विक्री मर्यादित ठेवली आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन रेल्वे सुरक्षा बल आणि स्थानिक पोलिसांनी मुख्य रेल्वे स्थानकांवर अतिरिक्त बंदोबस्त तैनात केला आहे. अचानक गाड्या रद्द झाल्याने प्रवाशांचा गोंधळ उडू नये यासाठी स्थानकांवर उद्घोषणा यंत्रणा चोवीस तास सुरू ठेवण्यात आली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर मालवाहतुकीवर विपरीत परिणाम होण्याची भीती व्यक्त होत आहे. मुंबई बंदरातून पुण्याच्या दिशेने येणारा कच्चा माल आणि औद्योगिक उत्पादनांची वाहतूक विस्कळीत झाली आहे. पर्यायी मार्गांमुळे वाहतूक खर्च वाढण्याची शक्यता आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम अतिशय त्रासदायक ठरत आहे. मुंबई-पुणे दरम्यान दररोज प्रवास करणाऱ्या नोकरदार, व्यावसायिक आणि रुग्णांचे प्रचंड हाल होत आहेत. अचानक प्रवासाचे बेत रद्द करावे लागल्याने नागरिकांमध्ये तीव्र संताप आहे.
दैनिक रेल्वे प्रवासी आणि कर्मचारी
दैनिक रेल्वे प्रवासी आणि कर्मचारी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून रस्ते वाहतुकीवर ताण वाढला आहे. प्रवाशांना खाजगी वाहनांचा आसरा घ्यावा लागत असून त्यांना आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
घाट मार्गावरील सुरक्षेचे आव्हान
लोणावळा घाटात दरड कोसळण्याची घटना नवीन नाही. दरवर्षी पावसाळ्यात रेल्वे प्रशासनाला या समस्येचा सामना करावा लागतो. यंदाही वाहतूक पाच दिवस ठप्प राहणे आणि २७ गाड्यांचे मार्ग बदलावे लागणे हे रेल्वेच्या आपत्कालीन नियोजनावर प्रश्नचिन्ह उभे करते. तांत्रिक प्रगती झाली असली तरी निसर्गाच्या कोपापुढे व्यवस्था हतबल ठरत आहे. प्रवाशांची सुरक्षा महत्त्वाची आहे, यात वाद नाही. रेल्वे प्रशासनाने आता केवळ ढिगारा उपसण्यापुरते मर्यादित न राहता, घाटातील कमकुवत डोंगरकड्यांचे कायमस्वरूपी सक्षमीकरण करणे गरजेचे आहे. भविष्यातील दुर्घटना टाळण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याची वेळ आली आहे.