विद्याविहारच्या उड्डाणपुलाची मुदत पुढे ढकलली
दि. 12दि. 12 । जुलै । 2026
विद्याविहार रेल्वे स्थानकावरील उड्डाणपुलाची मुदत पुन्हा एकदा पुढे ढकलण्यात आली आहे. मुंबई महानगरपालिकेने या पुलाचे काम पूर्ण करण्यासाठी आता ३१ ऑगस्टची नवीन मुदत निश्चित केली आहे.
८० टक्के
विद्याविहार पुलाचे पूर्ण काम
३१ ऑगस्ट
विद्याविहार पुलाची नवीन मुदत
६५० मीटर
विद्याविहार पुलाची एकूण लांबी
३१ मे २०२७
मानखुर्द पुलाची अंतिम मुदत
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
विद्याविहार उड्डाणपुलाची मुदत वाढवून ३१ ऑगस्ट करण्यात आली आहे. प्रकल्पाचे ८० टक्के काम पूर्ण झाले असून मानखुर्द महाराष्ट्र नगर उड्डाणपुलासाठी वाहनचालकांना पुढील वर्षापर्यंत वाट पाहावी लागणार आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मुंबई महानगरपालिका अतिरिक्त आयुक्त अभिजित बांगर आणि महापालिकेचा पूल विभाग या प्रकल्पाचे नियंत्रण करत आहेत. रेल्वे मंत्रालय आणि तांत्रिक सल्लागार समिती यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
विद्याविहार आणि मानखुर्द परिसरातील दैनंदिन वाहतूक कोंडी कायम राहिली आहे. वाहनचालकांना पूर्व-पश्चिम प्रवासासाठी सध्या सुरू असलेल्या अरुंद पर्यायी मार्गांचाच वापर करावा लागत आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
मुंबई महानगरपालिकेने अतिरिक्त मनुष्यबळ आणि आधुनिक संयंत्रे वापरण्याचे आदेश दिले आहेत. महावितरण आणि टाटा पॉवर यांच्या पारेषण वाहिन्यांच्या स्थलांतराचे काम प्रशासकीय पातळीवर वेगाने सुरू आहे.
विद्याविहार उड्डाणपुलाची रचना आणि सद्यस्थिती
लालबहादूर शास्त्री मार्ग आणि रामचंद्र चेंबूरकर मार्ग यांना जोडणारा हा उड्डाणपूल दोन मार्गिकांचा आहे.
- ६५० मीटर लांबीच्या या प्रकल्पात रेल्वे रुळांवर १०० मीटरचा मुख्य पूल बांधण्यात येत आहे.
- पुलावरून विद्याविहार रेल्वे स्थानकाच्या फलाटावर जाण्यासाठी थेट जोडमार्ग दिला जात आहे.
प्रकल्प रखडण्याची कारणे आणि मानखुर्द पुलाचे आव्हान
विद्याविहार पुलाचा आराखडा २०१६ मध्ये तयार करण्यात आला होता. मे २०१८ रोजी पुलाच्या बांधकामाचा कार्यादेश देण्यात आला. हा पूल २०२२ मध्ये बांधून तयार होणार होता. रेल्वे मंत्रालयाच्या संशोधन, डिझाइन आणि मानक संस्थेने पुलाच्या डिझाईनमध्ये नंतर बदल सुचवले. रेल्वे हद्दीतील आराखड्यात बदल झाल्याने पूर्व आणि पश्चिम भागात मोठे फेरबदल करावे लागले. कोरोना प्रादुर्भाव आणि टाळेबंदी यामुळे प्रत्यक्ष कामाला मोठा ब्रेक लागला होता. प्रकल्पाच्या रेषेत आलेली अतिक्रमणे निष्कासित करणे, रेल्वे ब्लॉक घेणे, पर्जन्य जलवाहिन्यांचे रुंदीकरण आणि रेल्वे स्थानकाच्या तिकीट खिडकी कक्षांचे स्थानांतरण अशा अनेक अडथळ्यांमुळे हा प्रकल्प रखडला आहे. मानखुर्द-महाराष्ट्र नगर टी जंक्शन येथे सकाळी आणि रात्री मोठ्या प्रमाणात वाहतूक कोंडी होते. घाटकोपर-मानखुर्द आणि शीव-पनवेल महामार्गावरील कोंडी फोडण्यासाठी स्वतंत्र मार्गिका तयार करण्याचे काम सुरू आहे.
“अतिरिक्त मनुष्यबळ आणि संयंत्रे वापरून दोन्ही आर्मचे काम ३१ मे २०२७ पर्यंत पूर्ण करावे. महावितरण आणि टाटा पॉवर यांच्या पारेषण वाहिन्यांच्या स्थलांतराचे काम वेगाने पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
— अभिजित बांगर, अतिरिक्त आयुक्त, मुंबई महानगरपालिका- अतिक्रमण निष्कासन, रेल्वे ब्लॉक आणि पर्जन्य जलवाहिन्यांचे रुंदीकरण यांसारख्या अडथळ्यांमुळे प्रकल्प रखडला आहे.
- घाटकोपर-मानखुर्द आणि शीव-पनवेल महामार्गावरील कोंडी फोडण्यासाठी स्वतंत्र मार्गिका तयार करण्याचे काम सुरू आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| विद्याविहार पूल | ३१ ऑगस्टपर्यंत नवीन मुदत | कार्यरत |
| मानखुर्द पूल | मे २०२७ पर्यंत अंतिम मुदत | कार्यरत |
| कार्यादेश वर्ष | मे २०१८ रोजी पहिली सुरुवात | पूर्ण |
| पायाभूत सुविधा | तिकीट खिडकी पुनर्बांधणी काम | पूर्ण |
पार्श्वभूमी
प्रकल्प विलंबाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी काय?
मुंबईतील पूर्व आणि पश्चिम उपनगरांना जोडण्यासाठी विद्याविहार उड्डाणपूल अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. २०१६ मधील मूळ आराखड्यानंतर प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होण्यास दोन वर्षे लागली. रेल्वे रुळांवरून जाणाऱ्या पुलांच्या बांधकामासाठी रेल्वे प्रशासनाची सुरक्षा मंजुरी मिळणे आवश्यक असते. आरडीएसओ संस्थेने सुचवलेल्या सुरक्षा बदलांमुळे जुना आराखडा रद्द करावा लागला. मध्य रेल्वेने विविध काळात दिलेल्या ब्लॉकच्या उपलब्धतेवरच प्रत्यक्ष काम अवलंबून राहिले आहे. स्थानिक पातळीवरील नागरी सुविधांचे स्थलांतर वेळेत न झाल्याने प्रकल्पाचा खर्च आणि वेळ दोन्ही वाढत गेले. आता महानगरपालिकेने सर्व परवानग्या मिळवून अंतिम टप्प्यातील कामाचे नियोजन केले आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन महापालिकेने कंत्राटदारांना दंड करण्याचा इशारा दिला आहे. वाहतूक पोलीस विभागाने पुलाच्या खालील भागात आणि जोड रस्त्यांवर वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी अतिरिक्त कर्मचारी तैनात केले आहेत. स्थानिक पोलीस ठाणे अतिक्रमण हटाव मोहिमेला सुरक्षा पुरवत आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. घाटकोपर आणि मानखुर्द औद्योगिक क्षेत्रातील मालवाहू वाहनांना वाहतूक कोंडीचा फटका बसत आहे. इंधनाचा वापर वाढल्याने आणि वेळेचा अपव्यय झाल्याने वाहतूक खर्च वाढला आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम अतिशय त्रासदायक ठरत आहे. विद्याविहार रेल्वे स्थानक परिसरात पादचाऱ्यांना आणि वाहनचालकांना धुळीचा सामना करावा लागत आहे. पूर्व-पश्चिम प्रवासासाठी लांबचा वळसा घ्यावा लागत आहे.
नोकरदार कर्मचारी आणि विद्यार्थी
नोकरदार कर्मचारी आणि विद्यार्थी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून लोकल पकडताना कसरत करावी लागत आहे. स्थानक परिसरातील विद्यालयांमध्ये जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या रखडलेल्या कामामुळे वेळेचे नियोजन करणे कठीण जात आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
शहरी पायाभूत सुविधांमधील दिरंगाईची संस्कृती
मुंबईतील विद्याविहार आणि मानखुर्द उड्डाणपुलांच्या कामाला झालेला विलंब हा शहरातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या संथ गतीचे उत्तम उदाहरण आहे. २०१६ मध्ये आराखडा तयार झालेला पूल २०२६ संपत आले तरी अपूर्णच आहे. सरकारी विभागांमधील समन्वयाचा अभाव हा या विलंबाचा मुख्य गाभा आहे. रेल्वे आणि महानगरपालिका यांच्यात डिझाईनवरून झालेला वाद आणि त्यानंतर झालेले बदल वेळेत सोडवता आले असते. प्रत्येक मुदतवाढीसोबत प्रकल्पाचा खर्च सामान्य करदात्यांच्या पैशातून वाढतो. मुंबईसारख्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या शहरात एका उड्डाणपुलासाठी दहा वर्षे लागणे ही प्रशासकीय यंत्रणेची नाचक्की आहे. आता जाहीर केलेली ३१ ऑगस्टची मुदत अंतिम असावी आणि प्रशासनाने यापुढे कोणतीही सबब न सांगता काम पूर्ण करून जनतेला दिलासा द्यावा.