गुवाहाटीमध्ये झालेल्या रात्रभर झालेल्या मुसळधार पावसामुळे आसाममधील पूरस्थिती अत्यंत बिकट बनली आहे. सखल भागात पुन्हा पाणी साचण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. राज्य आणि केंद्र सरकारच्या विविध आपत्ती व्यवस्थापन तुकड्या मदतकार्यात सहभागी झाल्या आहेत.
८९
पुरामुळे झालेल्या एकूण मृत्यूंची संख्या
१,२२,१००
पाच जिल्ह्यांतील बाधित नागरिक
५५
कार्यरत असणारी एकूण मदत शिबिरे
१५,३४२
पाण्याखाली गेलेली शेतजमीन (हेक्टर)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
आसाममधील मुसळधार पावसामुळे पूरस्थिती गंभीर झाली आहे. पाच जिल्ह्यांतील १ लाख २२ हजार नागरिक प्रभावित झाले आहेत. मृतांची संख्या ८९ वर पोहोचली असून सखल भागात नवीन पाणी साचण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
केंद्रीय आरोग्यमंत्री जे. पी. नड्डा, आसाम राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (ASDMA), केंद्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल (NDRF) आणि राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल (SDRF).
तात्कालिक परिणाम
शिवसागर, चराईदेव आणि जोरहाट जिल्ह्यांत रस्ते, पूल तसेच घरांचे नुकसान झाले आहे. ५५ मदत शिबिरांमध्ये १७ हजार आठशेपेक्षा जास्त नागरिकांनी आश्रय घेतला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
बाधित क्षेत्रांत वैद्यकीय आणि पशुवैद्यकीय पथके तैनात केली आहेत. धनसिरी नदीकाठच्या नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्याचे निर्देश प्रशासनाने दिले आहेत.
शिवसागर आणि गोलाघाट जिल्ह्यात पुराचा सर्वाधिक फटका
आसाममधील पाच जिल्ह्यांमध्ये मुसळधार पावसाने गंभीर परिस्थिती निर्माण केली आहे. शिवसागर जिल्ह्यात सर्वाधिक ६० हजार नागरिक बाधित झाले आहेत.
- चराईदेव जिल्ह्यात ३१ हजार आणि जोरहाट जिल्ह्यात २० हजार नागरिक बाधित आहेत.
- १५ हजार ३४२ हेक्टर क्षेत्रावरील शेती पूर्णपणे पाण्याखाली गेली आहे.
मदत कार्य आणि आरोग्य सेवांचा विस्तार
आसाम राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने ५५ मदत शिबिरे आणि वितरण केंद्रे सुरू केली आहेत. या शिबिरांमध्ये १७ हजार ८५७ विस्थापित नागरिकांना अन्न, पाणी तसेच निवारा पुरवला जात आहे. धनसिरी नदीची पातळी नुमलीगड येथे तीव्र धोकादायक पातळीवरून वाहत आहे. पुराच्या पाण्यामुळे २६ हजार ५७५ पाळीव प्राण्यांना फटका बसला आहे. वैद्यकीय तुकड्या रोगराई पसरू नये यासाठी औषध वाटप करत आहेत.
“नुमलीगड येथे धनसिरी नदीच्या पाणीपातळीत सतत वाढ नोंदवली जात आहे. नागरिकांनी नदीपात्राजवळ जाणे टाळावे. सुरक्षा यंत्रणा सखल भागातील लोकांना वाचवण्यासाठी सातत्याने कार्यरत आहेत.”
— वक्ता, ASDMA प्रशासन- पूरबाधित भागांत २५ हजारांपेक्षा जास्त पाळीव प्राणी आणि पक्षी प्रभावित झाले आहेत.
- रस्ते, शाळा आणि सार्वजनिक मालमत्तेची प्रचंड प्रमाणावर पडझड झाली आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| एकूण बाधित नागरिक | १,२२,१०० लोक | नोंदवले |
| मदत शिबिरे | ५५ केंद्रे | कार्यरत |
| एकूण बळी | ८९ नागरिक | नोंदवले |
| कृषी नुकसान | १५,३४२ हेक्टर | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
आसाममधील पूरस्थिती आणि प्रशासकीय उपाययोजनांचा आढावा
ईशान्य भारतातील आसाम राज्यात मान्सूनच्या काळात दरवर्षी नद्यांना पूर येतो. यावर्षी मुसळधार पावसाने नद्यांची पाणीपातळी अचानक वाढली. ब्रह्मपुत्रा आणि तिच्या उपनद्यांनी रौद्र रूप धारण केले आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्री जे. पी. नड्डा यांनी प्रत्यक्ष भेट देऊन मदत कार्याचा आढावा घेतला. केंद्र सरकार आणि राज्य सरकार यांच्यातील समन्वयातून बचाव कार्य राबवले जात आहे. रस्ते वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी आणि पूरग्रस्त नागरिकांना पुनर्वसन मदत देण्यासाठी प्रशासकीय पातळीवर वेगवान हालचाली सुरू आहेत.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभिर्य लक्षात घेऊन राज्य सरकारने एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफच्या अतिरिक्त तुकड्या तैनात केल्या आहेत. सखल भागातील नागरिकांना तातडीने सुरक्षित स्थळी हलवण्याच्या स्पष्ट सूचना जिल्हाधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर स्थानिक पुरवठा साखळी आणि वाहतूक सेवेवर विपरीत परिणाम झाला आहे. कृषी क्षेत्रातील १५ हजार हेक्टरहून अधिक पिकांचे नुकसान झाल्याने स्थानिक भाजीपाला आणि धान्याच्या बाजारात तुटवडा निर्माण झाला आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून हजारो कुटुंबांना घरे सोडून मदत शिबिरांचा आश्रय घ्यावा लागला आहे. पिण्याच्या पाण्याची टंचाई आणि साथीच्या रोगांची भीती निर्माण झाली आहे.
पूरबाधित शेतकरी व नागरिक वर्ग
पूरबाधित शेतकरी व नागरिक वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून पिकांचे तसेच घरांचे झालेले नुकसान भरून काढण्याचे आव्हान उभे राहिले आहे. शासकीय आर्थिक मदतीची आणि धान्याची अपेक्षा पूरग्रस्त बाधितांकडून केली जात आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
आसाममधील नैसर्गिक आपत्ती आणि शाश्वत उपायांची गरज. आसाम राज्यातील पुराची आपत्ती मान्सूनच्या दरवर्षीच्या प्रवासातील वेदनादायी भाग बनली आहे. यावर्षी ८९ नागरिकांचा जीव जाणे आणि १ लाखांहून अधिक लोक विस्थापित होणे प्रशासकीय तयारीवर प्रश्नचिन्ह उभे करते. तातडीची मदत शिबिरे आणि बचाव कार्य राबवणे आवश्यक आहे. तरीही या समस्येवर दीर्घकालीन उपाय शोधणे अत्यंत गरजेचे आहे. तटबंदीची दुरुस्ती, नदीपात्रातील गाळ काढणे आणि हवामान बदलाचा विचार करून आपत्ती व्यवस्थापन रचना मजबूत करणे आवश्यक आहे. केंद्र आणि राज्य सरकारने संयुक्तपणे कायमस्वरूपी योजना आखून आसामच्या जनतेला दिलासा देणे ही काळाची गरज आहे.