दिनांक ४ ऑक्टोबर दिनविशेष: जागतिक प्राणी दिन व स्पुटनिक-१
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक प्राणी दिन (World Animal Day): दरवर्षी दिनांक ४ ऑक्टोबर रोजी जगभरात ‘जागतिक प्राणी दिन’ साजरा केला जातो. प्राण्यांचे कल्याण, त्यांच्या हक्कांचे रक्षण आणि मानवामध्ये प्राण्यांबद्दल सहानुभूती निर्माण करणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे. जर्मन प्राणीमित्र हाइनरिक झिमरमन यांनी दिनांक २४ मार्च १९२५ रोजी बर्लिन येथे पहिल्यांदा हा दिवस आयोजित केला होता. पुढे प्राण्यांचे संरक्षक संत सेंट फ्रान्सिस ऑफ असीसी यांच्या स्मरणार्थ हा दिवस दिनांक ४ ऑक्टोबर रोजी साजरा करण्याचे निश्चित करण्यात आले.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
मराठी संगीत रंगभूमीवरील अद्वितीय गायक-नट आणि ‘ललितकलादर्श’ नाटक मंडळीचे संस्थापक केशवराव भोसले यांचे वयाच्या अवघ्या ३१ व्या वर्षी टायफॉईडच्या आजाराने निधन झाले. त्यांच्या निधनाने मराठी रंगभूमीचा एक सुवर्णकाळ पोरका झाला. छत्रपती शाहू महाराजांच्या प्रेरणेने कोल्हापूरमधील प्रसिद्ध ‘पॅलेस थिएटर’चे नाव बदलून त्यांच्या स्मरणार्थ ‘केशवराव भोसले नाट्यगृह’ असे करण्यात आले.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला परदेशातून गती देणारे थोर क्रांतिकारक, लेखक आणि बॅरिस्टर श्यामजी कृष्ण वर्मा यांचा जन्म गुजरात मधील कच्छ येथे झाला. त्यांनी लंडनमध्ये ‘इंडिया हाऊस’ची स्थापना करून भारतीय विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती दिली आणि क्रांतिकारी चळवळीचे मोठे केंद्र उभे केले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
पोप ग्रेगोरी तेराव्या यांनी जुन्या ज्युलियन कॅलेंडरमधील त्रुटी दूर करण्यासाठी ‘गरेगोरियन कॅलेंडर’ लागू केले. यामुळे इटली, पोलंड, पोर्तुगाल आणि स्पेनमध्ये दिनांक ४ ऑक्टोबर १५८२ या दिवसाच्या दुसऱ्या दिवशी थेट दिनांक १५ ऑक्टोबर १५८२ ही तारीख आली. या बदलामुळे इतिहासातील १० दिवस वगळले गेले.
ज्युलियन असांज यांनी जगभरातील गुप्त आणि संवेदनशील शासकीय दस्तऐवज उघड करणाऱ्या ‘विकिलीक्स’ या प्रसिद्ध संकेतस्थळाची अधिकृत सुरुवात केली.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
सोविएत रशियाने दिनांक ४ ऑक्टोबर १९५७ रोजी जगातील पहिला मानवनिर्मित कृत्रिम उपग्रह ‘स्पुटनिक-१’ अंतराळात यशस्वीपणे प्रक्षेपित केला. हा उपग्रह एका धातूच्या गोलाकार आकाराचा होता ज्यातून रेडिओ सिग्नल प्रसारित केले जात होते.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
📖 विशेष उल्लेख
‘स्पुटनिक-१’ चे ऐतिहासिक उड्डाण (दिनांक ४ ऑक्टोबर १९५७)
दिनांक ४ ऑक्टोबर १९५७ रोजी सोविएत युनियनने अंतराळात प्रक्षेपित केलेला ‘स्पुटनिक-१’ हा जगातील पहिला मानवनिर्मित कृत्रिम उपग्रह केवळ ८३ किलो वजनाचा धातूचा गोळा होता. परंतु, या प्रक्षेपणाने जागतिक विज्ञानाच्या क्षेत्रात एका अभूतपूर्व क्रांतीची दारे खुली केली.
शीतयुद्धाच्या काळात अमेरिका आणि सोविएत युनियन यांच्यात चालू असलेल्या वर्चस्वाच्या लढाईला यामुळे एक नवे ‘स्पेस रेस’ (अंतराळ स्पर्धा) हे परिमाण मिळाले. या उपग्रहाने पृथ्वीभोवती यशस्वी प्रदक्षिणा घालत रेडिओ संदेश पाठवले. या ऐतिहासिक वैज्ञानिक कामगिरीमुळेच मानवाला चंद्रावर पाऊल ठेवणे आणि मंगळ मोहिमा राबवणे शक्य झाले.
आज आपण जे मोबाईल दळणवळण, इंटरनेट, जीपीएस आणि हवामान अंदाज वापरत आहोत, त्या आधुनिक डिजिटल जगाची खरी सुरुवात याच ‘स्पुटनिक-१’ च्या उड्डाणाने झाली होती. म्हणूनच मानवी इतिहासातील ही एक अत्यंत क्रांतिकारी घटना मानली जाते.
💡 आणखी थोडं
दिनांक ४ ऑक्टोबर १५८२ रोजी पोप ग्रेगोरी तेराव्या यांनी कॅलेंडर सुधारणा लागू केल्यामुळे इतिहासातून चक्क १० दिवस गायब झाले होते! या दिवशी ‘जुलियन कॅलेंडर’ संपले आणि दुसऱ्या दिवशी थेट १५ ऑक्टोबर १५८२ ही तारीख सुरू झाली.
जर दिनांक ४ ऑक्टोबर १९५७ रोजी ‘स्पुटनिक-१’ चे यशस्वी प्रक्षेपण झाले नसते, तर आजच्या काळातील तंत्रज्ञान आणि दळणवळण क्षेत्र किती वर्षे मागे राहिले असते असे तुम्हाला वाटते?
“स्पुटनिक-१ च्या ऐतिहासिक प्रक्षेपणाबद्दल आणि आजच्या अंतराळ तंत्रज्ञानावरील तुमच्या प्रतिक्रिया खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा!”