मराठी रंगभूमीने नेहमीच कौटुंबिक जिव्हाळ्याच्या विषयांना प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवले आहे. याच शृंखलेत आता ‘द दमयंती दामले : सासूबाईंचं चांगभलं’ हे नाटक रसिक प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवत आहे. हे नाटक म्हणजे केवळ हास्याचा खेळ नसून एकत्र कुटुंब पद्धतीतील गोडवा आणि नात्यांमधील ओढाताण यांचा एक सुरेख संगम आहे.
नाटकाच्या शीर्षकाप्रमाणेच दमयंती दामले ही व्यक्तिरेखा संपूर्ण कथानकाचा कणा आहे. आपल्या तत्त्वांवर ठाम असणाऱ्या आणि स्पष्टवक्तेपणामुळे घरादारावर वचक निर्माण करणाऱ्या सासूबाईंची ही गोष्ट प्रेक्षकांना सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत खिळवून ठेवते.
नाटकाचे कथानक दमयंती दामले आणि त्यांची दोन मुले तसेच त्यांच्या सुनांच्या भोवती फिरते. दमयंती या स्वभावाने कडक आणि शिस्तप्रिय आहेत. त्यांचे आपल्या मुलांवर आणि सुनांवर मनापासून प्रेम आहे परंतु कुटुंबाने कोणत्याही परिस्थितीत एकाच छताखाली राहावे असा त्यांचा ठाम आग्रह असतो. दुसरीकडे आजच्या पिढीतील मुले आणि सुनांना स्वतःचे वेगळे विश्व आणि स्वतंत्र संसार थाटण्याची ओढ लागलेली असते. या वैचारिक मतभेदातूनच घरात एक प्रकारचे युद्धाचे वातावरण निर्माण होते. मात्र हे युद्ध गंभीर नसून अत्यंत मिश्किल आणि विनोदी आहे. मुले आणि सुना जेव्हा जेव्हा घराबाहेर पडण्यासाठी नवीन युक्त्या शोधतात तेव्हा तेव्हा सासूबाई आपल्या अनुभवाच्या जोरावर त्यांना कशा प्रकारे तोंड देतात. हे पाहणे अत्यंत रंजक ठरते.
नात्यांमधील प्रेम टिकवून ठेवतानाच स्वतःच्या स्वातंत्र्यासाठी सुरू असलेली ही धडपड नाटकात अत्यंत खुसखुशीत संवादांच्या माध्यमातून मांडण्यात आली आहे. घरातील प्रत्येक सदस्य एकमेकांवर मात करण्यासाठी जे डावपेच आखतो, त्यातून निर्माण होणारा गोंधळ प्रेक्षकांना खळखळून हसवतो. एकत्र राहिल्यामुळे उडणारे खटके आणि दुरावल्यामुळे निर्माण होणारी हुरहुर या दोन्ही भावनांचे दर्शन दिग्दर्शकाने अत्यंत प्रभावीपणे घडवले आहे. नाटकातील अनपेक्षित वळणे प्रेक्षकांची उत्सुकता सतत ताजी ठेवतात.
अभिनयाच्या आघाडीवर विशाखा सुभेदार यांनी आपल्या प्रगल्भ अभिनयाने दमयंती दामले ही व्यक्तिरेखा अजरामर केली आहे. त्यांचे संवादफेकीचे कसब आणि चेहऱ्यावरील हावभाव यामुळे सासूबाईंचे पात्र प्रेक्षकांच्या मनावर ठसते. विशाखा सुभेदार यांच्या जोडीला सागर खेडेकर, संजीव तांडेल, सुकन्या काळण आणि पल्लवी वाघ या सर्वच कलाकारांनी आपापल्या पात्रांना योग्य न्याय दिला आहे. प्रत्येक कलाकाराचे सादरीकरण इतके नैसर्गिक आहे की, प्रेक्षकांना हे आपल्याच घरातील प्रसंग वाटू लागतात. कुठेही रेंगाळत न जाता कथानक वेगाने पुढे सरकते, हे या नाटकाचे मोठे यश आहे.
एकूणच ‘द दमयंती दामले’ हे नाटक संपूर्ण कुटुंबाने एकत्र बसून पाहण्यासारखा एक उत्तम कौटुंबिक सोहळा आहे. नात्यांमधील ओलावा आणि विनोदी प्रसंग यामुळे हे नाटक केवळ मनोरंजकच नाही तर अंतर्मुख करणारेही ठरते. सासू आणि सुनांच्या नात्यातील नवीन पैलू उलगडणारे हे नाटक मराठी रंगभूमीवरील एक यशस्वी कलाकृती ठरली आहे. निखळ आनंद आणि कौटुंबिक मूल्यांची जपणूक करणाऱ्या या नाटकाला रसिकांचा उदंड प्रतिसाद मिळत आहे.