📿 विवेचन

महर्षी वेदव्यास महाभारतात या श्लोकाद्वारे नैतिकतेचा आणि मानवधर्माचा सर्वात सोपा सिद्धांत सांगतात. जगात धर्माच्या अनेक कठीण व्याख्या केल्या जातात, तरीही व्यासांनी अत्यंत व्यावहारिक दृष्टिकोन मांडला आहे. जो व्यवहार आपल्याला स्वतःला आवडत नाही, तो इतरांशी न करणे हाच खरा धर्म आहे. या सुभाषिताला ऐतिहासिक व पौराणिक संदर्भ म्हणून महाभारतातील यक्ष-युधिष्ठिर संवादाचा किंवा विदुर नीतीचा दाखला देता येईल. महात्मा गांधींनी मांडलेली अहिंसेची आणि सहानुभूतीची संकल्पना याच व्यास-विचारावर आधारित आहे. जेव्हा मनुष्य स्वतःला समोरच्या व्यक्तीच्या जागी ठेवून विचार करतो, तेव्हा समाजात हिंसा, द्वेष आणि अन्याय आपोआपच संपुष्टात येतात.