आशियाई बाजारपेठेत सोमवारी कच्च्या तेलाच्या किमतीत घसरण पाहायला मिळाली. अमेरिका आणि इराण दरम्यान सुरू असलेले युद्ध संपवण्यासाठी मध्यस्थी करणाऱ्या पाकिस्तान देशाने दोन्ही देशांमध्ये एक महत्त्वपूर्ण करार झाल्याची घोषणा केली आहे. या यशस्वी करारानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जागतिक इंधन वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ हा सागरी मार्ग पुन्हा खुला केला जाईल असे स्पष्ट केले. या सकारात्मक घडामोडींमुळे जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाचा निर्देशांक मानल्या जाणाऱ्या ‘ब्रेंट क्रूड’चे दर चार पूर्णांक आठ टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल त्र्याऐंशी डॉलर्स अठरा सेंट्सवर आले, तर अमेरिकन बाजारपेठेत तेलाचे दर पाच पूर्णांक सहा टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल ऐंशी डॉलर्स तेरा सेंट्सवर बंद झाले.
स्वित्झर्लंडमध्ये होणार अधिकृत स्वाक्षरी
पाकिस्तानचे पंतप्रधान शेहबाज शरीफ यांनी या कराराबाबत अधिक माहिती देताना सांगितले की, या शांतता कराराचा अधिकृत स्वाक्षरी सोहळा येत्या शुक्रवारी म्हणजेच 19 जून रोजी युरोपमधील स्वित्झर्लंड या देशात पार पडणार आहे. दुसरीकडे, इराणचे उपपरराष्ट्र मंत्री काझम घारीबाबादी यांनीही इराणच्या सरकारी दूरचित्रवाणी वाहिनीवरून फोनद्वारे या वृत्ताला दुजोरा दिला असून अमेरिकेसोबतचा करार अंतिम झाला असल्याचे जाहीर केले आहे. या मोठ्या यशानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सामाजिक माध्यमांवर “तेलाचा प्रवाह आता सुरू होऊ द्या!” असा संदेश प्रसारित करून आनंद व्यक्त केला आहे.
बाजारपेठेत अनिश्चिततेचे सावट कायम
या कराराचे जगभरातून स्वागत होत असले तरी इंधन क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. ‘वांडा इन्साइट्स’ या ऊर्जा बाजार विश्लेषण संस्थेच्या प्रमुख वंदना हरी यांच्या मते, दोन्ही देशांमध्ये नेमक्या कोणत्या अटींवर आणि मुद्द्यांवर सहमती झाली आहे, याचा सविस्तर तपशील अद्याप समोर आलेला नाही. या सविस्तर माहितीच्या अभावामुळे इंधन बाजारपेठेत पुन्हा एकदा अस्वस्थता आणि अनिश्चितता निर्माण होण्याची दाट शक्यता आहे. तपशील समोर येईपर्यंत चालू आठवड्यात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये चढ-उतार आणि अस्थिरता पाहायला मिळू शकते, असा अंदाज त्यांनी वर्तवला आहे.
फेब्रुवारी महिन्यापासून सागरी मार्ग बंद
अमेरिका आणि इस्रायल या देशांनी चालू वर्षात 28 फेब्रुवारी रोजी इराणवर हवाई हल्ले केले होते. या हल्ल्यांनंतर अवघ्या काही दिवसांतच हॉर्मुझची सामुद्रधुनी हा अत्यंत महत्त्वाचा सागरी व्यापारी मार्ग पूर्णपणे बंद करण्यात आला होता. इराणची राजधानी तेहरान येथून प्रशासनाने असा इशारा दिला होता की, या जलमार्गाचा वापर करणाऱ्या कोणत्याही व्यापारी जहाजांवर आणि नौकांवर लष्करी हल्ला केला जाईल. इराणच्या या धमकीमुळे आणि युद्धजन्य परिस्थितीमुळे आंतरराष्ट्रीय सागरी वाहतूक विस्कळीत झाली होती आणि जागतिक स्तरावर इंधनाचे संकट गडद झाले होते.
जागतिक इंधन पुरवठ्यासाठी मार्ग महत्त्वाचा
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी हा जागतिक अर्थव्यवस्थेचा आणि ऊर्जा क्षेत्राचा मुख्य कणा मानला जातो. जगभरात एकूण पुरवठा होणाऱ्या कच्च्या तेला पैकी आणि द्रव स्वरूपातील नैसर्गिक वायू म्हणजेच एलपीजी पैकी साधारण वीस टक्के पुरवठा हा एकट्या याच सागरी मार्गातून केला जातो. त्यामुळे हा मार्ग बंद झाल्याने जागतिक स्तरावर चिंतेचे वातावरण होते. आता अमेरिका आणि इराणमधील तणाव कमी होऊन हा मार्ग पुन्हा सुरू होत असल्यामुळे जागतिक बाजाराला दिलासा मिळाला असून, यामुळे आगामी काळात इंधनाचे दर अधिक स्थिरावण्याची आशा निर्माण झाली आहे.