पॅसिफिक महासागरातील हवाई बेटांवरील जगातील सर्वात सक्रिय ज्वालामुखींपैकी एक असलेला किलयुया पुन्हा एकदा जागृत झाला आहे. शास्त्रज्ञांच्या मते, हा या ज्वालामुखीच्या उद्रेकाचा पंचेचाळीसावा टप्पा असून, यातून बाहेर पडणाऱ्या तप्त शिलारसामुळे परिसरातील आकाश लाल झाले आहे. राष्ट्रीय उद्यान सेवा आणि अमेरिकन भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण संस्थेने या घटनेवर बारीक लक्ष ठेवले असून, पर्यटकांना आणि स्थानिक नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे.
किलयुया ज्वालामुखीचा हा नवीन उद्रेक ‘हवाई ज्वालामुखी राष्ट्रीय उद्यानातील निर्जन भागात असलेल्या ज्वालामुखीच्या मुखात झाला आहे. जमिनीला पडलेल्या भेगांमधून शेंदरी रंगाचा तप्त शिलारस कारंज्यासारखा वर उडताना दिसत आहे. सुदैवाने, सध्या हा प्रवाह मानवी वस्तीपासून सुरक्षित अंतरावर आहे. मात्र, हवेत पसरलेली राख आणि विषारी वायू यामुळे परिसरातील वातावरणात बदल झाला असून, हवेचा दर्जा खालावला आहे. किलयुया ज्वालामुखीचा इतिहास पाहता, १९८३ पासून याचे विविध टप्प्यांत उद्रेक होत आहेत. आता सुरू असलेला उद्रेक हा पंचेचाळीसाव्या मालिकेचा भाग मानला जात आहे. शास्त्रज्ञांच्या मते, हा ज्वालामुखी पृथ्वीच्या पोटातील हालचालींचा एक जिवंत पुरावा आहे. यावेळचा उद्रेक मागील काही वर्षांच्या तुलनेत मध्यम स्वरूपाचा असला, तरी त्यातून बाहेर पडणाऱ्या ऊर्जेचे प्रमाण प्रचंड आहे.
ज्वालामुखीच्या उद्रेकामुळे केवळ शिलारसाचाच धोका असतो असे नाही, तर त्यातून बाहेर पडणारे ज्वालामुखी धुके अधिक घातक असते. उद्रेकातून सल्फर डायऑक्साइड सारखे विषारी वायू बाहेर पडतात, जे हवेतील आर्द्रतेशी मिसळून धूर आणि धुक्याचे मिश्रण तयार करतात. या धुक्यामुळे मानवी श्वसनसंस्थेवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. दमा किंवा फुफ्फुसाचे आजार असलेल्या व्यक्तींसाठी हे हवामान अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. हवेतील राखेच्या प्रमाणामुळे विमान वाहतुकीवरही परिणाम होण्याची शक्यता असते, म्हणून वैमानिकांना विशेष सूचना देण्यात आल्या आहेत.
किलयुयाचा हा रौद्र आणि सुंदर अवतार पाहण्यासाठी जगभरातून पर्यटक हवाईमध्ये दाखल होत आहेत. रात्रीच्या वेळी हा शिलारस एखाद्या दिव्यासारखा चमकताना दिसतो, जे दृश्य टिपण्यासाठी पर्यटकांची गर्दी होत आहे. प्रशासनाने पर्यटकांना केवळ निश्चित केलेल्या निरीक्षण स्थळांवरूनच ज्वालामुखी पाहण्याची परवानगी दिली आहे. शिलारसाच्या प्रवाहाच्या जवळ जाणे किंवा मानवरहित विमानांचा वापर करणे यावर कडक बंदी आहे. भूकंपाचे धक्के सतत जाणवत असल्याने जमिनीला कोणत्याही क्षणी भेगा पडू शकतात, असा इशारा दिला आहे.
हवाईयन ज्वालामुखी वेधशाळेचे शास्त्रज्ञ सतत जमिनीची हालचाल आणि वायू उत्सर्जनाचे मोजमाप करत आहेत. भूप्रदेश उतारमापक यंत्राच्या साहाय्याने जमिनीचा फुगवटा मोजला जात आहे, ज्यावरून भविष्यात उद्रेक वाढणार की कमी होणार याचा अंदाज लावला जातो. शिलारस जेव्हा समुद्राला मिळतो, तेव्हा तिथे नवीन जमीन तयार होण्याची प्रक्रिया सुरू होते. हवाई बेटांची निर्मितीच अशा प्रक्रियेतून झाली आहे. मात्र, यात स्थानिक वनस्पती आणि प्राण्यांच्या अधिवासाचे नुकसान होते. तप्त शिलारस वाटेत येणाऱ्या प्रत्येक गोष्टीला भस्मसात करत पुढे जातो.