भारतीय रेल्वेने गेल्या चार महिन्यांत सिमेंटच्या वाहतुकीत एकशे सत्तर टक्के वाढ नोंदवली आहे. रेल्वे मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या वर्षी नोव्हेंबर महिन्यात सिमेंट वाहतुकीसाठी लागू केलेल्या नवीन सुधारणांमुळे हा बदल घडून आला आहे. या सुधारणांतर्गत सिमेंटची ने-आण करण्यासाठी विशेष आणि प्रगत अशा कंटेनरचा वापर सुरू करण्यात आला आहे, ज्यामुळे मालवाहतूक अधिक सुलभ झाली आहे.
रस्ते वाहतुकीऐवजी रेल्वेच्या माध्यमातून सिमेंटची वाहतूक वाढवणे आणि पर्यावरणपूरक यंत्रणा उभारणे हा या सुधारणांचा मुख्य उद्देश आहे. यासाठी रेल्वेने सिमेंट हाताळणीचे नवीन धोरण आखले असून, सिमेंट भरण्यासाठी आणि रिकामे करण्यासाठी विशेष टर्मिनल विकसित केले आहेत. या बहुउद्देशीय यंत्रणेमुळे सिमेंटची वाहतूक कारखान्यापासून थेट बाजारपेठेपर्यंत विनासायास करणे शक्य झाले आहे.
केंद्रीय रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी आज या सुधारणांच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतला. नवीन यंत्रणेमुळे सिमेंट चढवणे आणि उतरवणे अधिक सोपे झाले असून मालाची होणारी नासाडी कमी झाली असल्याचे त्यांनी सांगितले. एका ठिकाणी तयार झालेले सिमेंट आता विशेष टाक्यांमधून थेट वापर केंद्रापर्यंत पोहोचते, ज्यामुळे मध्यंतरी होणारी हाताळणी कमी होऊन कार्यक्षमता वाढली आहे.
या नवीन प्रणालीमुळे पर्यावरणाचे रक्षण होण्यासही मदत होत आहे. सिमेंट भरताना आणि रिकामे करताना हवेत उडणाऱ्या धुळीचे प्रमाण आता लक्षणीयरीत्या कमी झाले आहे. रस्ते वाहतुकीऐवजी रेल्वेचा वापर केल्यामुळे इंधनाची बचत होत असून प्रदूषणात घट झाली आहे. तसेच रस्त्यांवरील वाहतूक कोंडी कमी करण्यासही यामुळे मदत झाली आहे, असेही मंत्र्यांनी नमूद केले.
यावेळी रेल्वे मंत्र्यांनी औष्णिक वीज प्रकल्पांतून निघणाऱ्या राखेच्या वाहतुकीवर लक्ष केंद्रित करण्याच्या सूचना दिल्या. देशात दरवर्षी सुमारे तीनशे दशलक्ष मेट्रिक टन राख निर्माण होते, परंतु सध्या रेल्वे केवळ तेरा दशलक्ष टन राखेची वाहतूक करते. ही राख वीज प्रकल्पांसाठी टाकाऊ असली तरी रस्ते बांधणी, सिमेंट निर्मिती आणि विटा बनवण्यासाठी ती अत्यंत मौल्यवान आहे. या टाकाऊ वस्तूला राष्ट्रीय संपत्तीत रूपांतरित करण्यासाठी रेल्वेने आपले योगदान वाढवावे, असे आवाहन त्यांनी केले.