
बंगळुरू येथील गॅलॅक्सआय या नवउद्यम कंपनीने तयार केलेल्या दृष्टी या उपग्रहाचे अंतराळात यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले. हा उपग्रह अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया येथून स्पेसएक्सच्या शक्तिशाली रॉकेटद्वारे अवकाशात झेपावला. विशेष म्हणजे, भारताच्या खासगी क्षेत्रातून विकसित करण्यात आलेला हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा उपग्रह ठरला असून, या यशामुळे जागतिक स्तरावर भारताच्या शिरपेचात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.
दृष्टी उपग्रहाचे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये वापरलेले अत्याधुनिक तंत्रज्ञान. हा जगातील पहिलाच असा उपग्रह आहे जो ऑप्टो-एसएआर प्रणालीवर आधारित आहे. साधे उपग्रह केवळ सूर्यप्रकाशात चित्रे घेऊ शकतात, मात्र हा उपग्रह ढगाळ वातावरण असो वा गडद अंधार, पृथ्वीवरील अत्यंत स्पष्ट छायाचित्रे घेण्यास सक्षम आहे. यात रडार आणि प्रकाशसंवेदी अशा दोन्ही प्रणालींचा मेळ घालण्यात आला असून, यामुळे कोणत्याही ऋतूत आणि कोणत्याही वेळी जमिनीवर लक्ष ठेवणे शक्य होणार आहे.
या स्वदेशी उपग्रहाचे वजन सुमारे एकशे नव्वद किलोग्रॅम इतके आहे. भारताच्या खासगी अवकाश तंत्रज्ञानामध्ये एवढ्या मोठ्या वजनाचा उपग्रह यापूर्वी कधीही अवकाशात पाठवण्यात आला नव्हता. अवकाशात आपल्या निश्चित कक्षेत स्थापित झाल्यानंतर हा उपग्रह आता कार्यन्वित होण्यास सज्ज झाला आहे. या मोहिमेमुळे केवळ तांत्रिक क्षमताच सिद्ध झाली नाही, तर जगातील इतर प्रगत देशांच्या तुलनेत भारतीय तरुणांनी आपली बुद्धिमत्ता आणि कल्पकता पुन्हा एकदा जगाला दाखवून दिली आहे.
या उपग्रहाचा उपयोग देशातील अनेक महत्त्वाच्या क्षेत्रांसाठी केला जाणार आहे. विशेषतः शेती, आपत्ती व्यवस्थापन, सीमा सुरक्षा आणि पायाभूत सुविधांच्या नियोजनासाठी हा उपग्रह माहितीचा मुख्य स्रोत ठरेल. नैसर्गिक संकटाच्या वेळी ढगांच्या पलीकडे काय चालले आहे, हे पाहण्यासाठी या उपग्रहाचा मोठा उपयोग होणार आहे. तसेच समुद्रातील हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी आणि देशाच्या संरक्षणासाठी लागणारी अचूक माहिती या माध्यमातून चोवीस तास उपलब्ध होऊ शकेल.
या ऐतिहासिक यशाबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गॅलॅक्सआय कंपनीच्या संपूर्ण चमूचे अभिनंदन केले आहे. भारतीय तरुणांनी निर्माण केलेले हे तंत्रज्ञान राष्ट्रनिर्मितीच्या प्रवासातील यश असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. या यशस्वी प्रक्षेपणामुळे भविष्यात अशाच प्रकारचे आणखी दहा उपग्रह अवकाशात सोडण्याचे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे. या कामगिरीमुळे भारताची खासगी अंतराळ बाजारपेठ आता जागतिक स्तरावर मोठ्या गुंतवणुकीसाठी आणि प्रकल्पांसाठी सज्ज झाली आहे.