राज्यातील रेल्वे फाटके पूर्णपणे बंद करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे. नागपुरमधील कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या प्रमुख उपस्थितीत या महत्त्वाकांक्षी योजनेची घोषणा करण्यात आली.
१४५
रेल्वे उड्डाणपूल आराखडा
०३
प्रकल्प पूर्णत्वाचे वर्ष
०९
नवनवीन प्रकल्पांचे लोकार्पण
२१,०००
वार्षिक अपघात मृत्यू संख्या
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
महारेलने राज्यात १४५ नवीन रेल्वे उड्डाणपूल उभारण्याचा सविस्तर आराखडा सादर केला असून सद्यस्थितीला राज्य सरकारने त्याला मंजुरी दिली आहे. पुढील तीन वर्षांत ही सर्व बांधकामे पूर्ण केली जातील. नागपुरात नुकतेच ९ नवीन उड्डाणपूल आणि भुयारी मार्गांचे लोकार्पण पार पडले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
या पायाभूत सुविधा प्रकल्पाचे मुख्य निर्णयकर्ते राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय रस्ते परिवहन मंत्री नितीन गडकरी हे आहेत. याशिवाय महाराष्ट्र रेल्वे इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (महारेल) ही संस्था या संपूर्ण प्रकल्पाची मुख्य अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा आहे.
तात्कालिक परिणाम
नागपूर परिसरातील वाहतूक कोंडी तात्काळ कमी झाली असून वाहनांचा प्रवास वेगाने सुरू झाला आहे. रेल्वे फाटकांवर थांबणारा प्रवाशांचा वेळ वाचला असून स्थानिक नागरिक तसेच वाहनधारकांना वाहतुकीच्या जाचातून दिलासा मिळाला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
रेल्वे मंत्रालयाच्या समन्वयाने राज्य सरकार हा भव्य प्रकल्प राबवत आहे. सर्व रेल्वे फाटके सुरक्षित उड्डाणपुलांमध्ये किंवा भुयारी मार्गांमध्ये रूपांतरित करून संपूर्ण महाराष्ट्र ‘लेव्हल क्रॉसिंग मुक्त’ करण्याचा अधिकृत निर्धार प्रशासनाने जाहीर केला आहे.
महारेलचा तीन वर्षांचा कृती आराखडा
राज्यातील वाहतूक व्यवस्था सुरक्षित करण्यासाठी महारेलने आगामी ३ वर्षांचे उद्दिष्ट निश्चित केले असून त्यानुसार १४५ पुलांची बांधणी केली जाईल.
- सर्व प्रकल्पांचे बांधकाम आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून जलद गतीने केले जाईल.
- केंद्रीय रस्ते परिवहन मंत्रालय आणि रेल्वे मंत्रालय यांच्या संयुक्त निधीतून कामांना गती दिली जाईल.
नागपुरात ९ पायाभूत प्रकल्पांचे लोकार्पण
नागपुरातील डिप्टी सिग्नल भागात आयोजित कार्यक्रमात ४ रस्ते उड्डाणपूल, ४ भुयारी मार्ग आणि १ रेल्वे भुयारी पुलाचे यशस्वी लोकार्पण करण्यात आले. हे सर्व प्रकल्प महारेलने अत्यंत कमी कालावधीत पूर्ण केले असून यामुळे पूर्व नागपूरसह परिसरातील नागरिकांची सोय झाली आहे. कार्यक्रमा दरम्यान लोकप्रतिनिधींच्या मागण्यांवर चर्चा झाली. मुख्यमंत्र्यांनी विकासकामांच्या फाईल्सवर तातडीने स्वाक्षऱ्या करून मंजुरी देण्याची ग्वाही दिली. मुंबई आणि नागपूर या दोन्ही शहरांमध्ये रेल्वे पायाभूत सुविधांची कामे अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने वेगाने सुरू असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले.
“महारेलने सादर केलेल्या १४५ उड्डाणपुलांच्या आराखड्याला राज्य सरकार तत्काळ अधिकृत मान्यता देत आहे. पुढील तीन वर्षांत हे सर्व पूल पूर्ण करून महाराष्ट्र रेल्वे फाटकमुक्त केला जाईल.
— देवेंद्र फडणवीस, मुख्यमंत्री, महाराष्ट्र राज्य“नागपूर आणि महाराष्ट्रातील पायाभूत सुविधांचा विकास करताना रस्ते मंत्रालयाने महारेलला पूर्ण सहकार्य केले आहे. नवीन उड्डाणपुलांमुळे नागरिकांचा प्रवास अधिक सुरक्षित आणि वेगवान होईल.
— नितीन गडकरी, केंद्रीय रस्ते परिवहन आणि महामार्ग मंत्री- नागपुरात ४ रस्ते उड्डाणपूल आणि ४ भुयारी मार्गांचे लोकार्पण झाले.
- मुंबई आणि नागपुरात कामे नियोजनबद्ध पद्धतीने वेगाने सुरू आहेत.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मंजूर उड्डाणपूल | १४५ नवीन प्रकल्प | निधी मंजूर |
| प्रकल्प कालावधी | ३ वर्षे मुदत | कार्यरत |
| लोकार्पित प्रकल्प | ९ उड्डाणपूल व मार्ग | पूर्ण |
| नियोजन यंत्रणा | महारेल महामंडळ | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
रेल्वे फाटकमुक्तीची पार्श्वभूमी काय?
राज्यात दरवर्षी रेल्वे फाटकांवर विविध अपघातांमध्ये सुमारे २१ हजार नागरिकांना आपले प्राण गमवावे लागतात. ही गंभीर परिस्थिती लक्षात घेऊन महारेलने गेल्या वर्षभरात अनेक रेल्वे ओव्हरब्रिजचे काम हाती घेतले होते. यापूर्वी जून महिन्यात मुख्यमंत्र्यांनी ६५ महारेल प्रकल्पांना मंजुरी दिली होती. आता या मोहिमेचा विस्तार करत संपूर्ण राज्य फाटकमुक्त करण्यासाठी १४५ पुलांचा नवा बृहद आराखडा तयार करण्यात आला असून पुढील सुनावणी किंवा प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण करून प्रत्यक्ष कामाला लवकरच सुरुवात केली जाईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन गृह विभाग आणि रेल्वे प्रशासन यांनी संयुक्त सुरक्षा आराखडा तयार केला आहे. उड्डाणपुलांच्या उभारणीमुळे रेल्वे क्रॉसिंगवरील अपघात पूर्णपणे थांबतील. वाहतूक पोलिसांवरील ताण कमी होऊन शहरातील कायदा-सुव्यवस्था आणि वाहतूक नियंत्रण अधिक सुलभ होईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर अत्यंत सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. मालवाहू गाड्यांची रेल्वे फाटकांवरील कोंडी फुटल्याने कच्च्या मालाची वाहतूक जलद गतीने होईल. वाहतुकीचा खर्च कमी होऊन उद्योगांच्या उत्पादकतेमध्ये वाढ नोंदवली जाईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत असून नोकरदार आणि प्रवाशांचा अमूल्य वेळ वाचेल. रेल्वे गाड्या वेळेवर धावतील आणि फाटकांवर होणाऱ्या अपघातांची भीती पूर्णपणे नष्ट होईल. नागरिकांना सुरक्षित आणि सुविधेचा प्रवास उपलब्ध होईल.
प्रवासी व वाहनधारक वर्ग
प्रवासासाठी नियमित वाहने वापरणारे चालक आणि प्रवासी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांचे इंधन आणि वेळ दोन्हीची बचत होईल. रुग्णवाहिका तसेच आपत्कालीन सेवांना विनाव्यत्यय मार्ग मिळणे सोपे होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
महाराष्ट्राला रेल्वे फाटकमुक्त करण्याचा राज्य सरकारचा आणि महारेलचा निर्णय अत्यंत स्वागतार्ह आणि काळाची गरज आहे. दरवर्षी अपघातात जाणारे हजारो निष्पाप जीव वाचवण्यासाठी ही योजना मैलाचा दगड ठरेल यात शंका नाही. नागपूर आणि मुंबईत महारेलने दाखवलेली कामाची गती कौतुकास्पद आहे. मात्र, केवळ घोषणा न करता १४५ पुलांचे काम निश्चित केलेल्या ३ वर्षांच्या कालावधीत दर्जेदार पद्धतीने पूर्ण करणे हे प्रशासना समोरील मुख्य आव्हान असेल. राजकीय नेत्यांमधील श्रेयवादापेक्षा जनतेचा सुरक्षित प्रवास आणि सार्वजनिक निधीचा योग्य वापर कसा होतो, यावरच या प्रकल्पाचे अंतिम यश अवलंबून राहील. विकासकामांचे हे जाळे राज्याच्या प्रगतीला निश्चितच गती देईल.