ताजी बातमी
आरोग्य
नागपूर
नागपूरला कर्करोग उपचार प्रकल्पाची मंत्रिमंडळ मंजुरी
हाय एनर्जी मेडिकल सायक्लोट्रोन प्रकल्पास राज्य मंत्रिमंडळाची हिरवी झेंडी — मध्य भारतात रेडिओफार्मास्युटीकल हब उभे राहणार
राज्य मंत्रिमंडळाने नागपूर येथे हाय एनर्जी मेडिकल सायक्लोट्रोन प्रकल्प उभारण्यास अधिकृत मंजुरी दिली असून तीनशे कोटी रुपयांच्या या प्रकल्पामुळे पाच राज्यांतील कर्करोग रुग्णांना स्थानिक पातळीवर अत्याधुनिक उपचार सुविधा उपलब्ध होणार आहे.
₹३००
कोटी एकूण प्रकल्प खर्च
३०
हेक्टर जमीन, भानसोली — हिंगणा
५००+
किमी परिसरातील रुग्णांना लाभ
५०:५०
वैद्यकीय शिक्षण व उद्योग विभाग खर्च वाटणी
प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये
नागपूर येथील या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचे संचालन महाकेअर कंपनीमार्फत होणार असून दैनंदिन व्यवस्थापनासाठी स्वतंत्र उपकंपनी स्थापन करण्यात येईल. हिंगणा तालुक्यातील भानसोली येथे तीस हेक्टर जमीन या प्रकल्पासाठी आरक्षित करण्यात आली आहे.
- एकूण ₹३०० कोटी निधी — ₹१५० कोटी वैद्यकीय शिक्षण विभागाकडून, उर्वरित उद्योग विभागाकडून
- महाकेअर कंपनीमार्फत प्रकल्प संचालन व स्वतंत्र उपकंपनी स्थापना
- भानसोली, हिंगणा येथे ३० हेक्टर शासकीय जमीन उपलब्ध
- अंतिम प्रकल्प अहवालानंतर जमीन, बांधकाम, यंत्रसामग्री व मानव संसाधन निधी निश्चित होणार
- रेडिओआयसोटोपची स्थानिक उत्पादन क्षमता निर्माण होणार
“नागपूरमध्ये आधीच एम्स, राष्ट्रीय कर्करोग संस्था आणि शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय कार्यरत असल्याने हे शहर या केंद्रासाठी सर्वोत्तम निवड आहे.”
— राज्य मंत्रिमंडळ निर्णय, जून २०२५
— राज्य मंत्रिमंडळ निर्णय, जून २०२५
रुग्णांना थेट फायदा — पाच राज्यांचा परिसर
नागपूरच्या मध्यवर्ती भौगोलिक स्थानामुळे महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, छत्तीसगड, तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश या पाच राज्यांतील सुमारे पाचशे किलोमीटर परिसरातील रुग्णांना मुंबई किंवा हैदराबादला न जाता स्थानिक पातळीवर उपचार मिळतील. या प्रकल्पामुळे केवळ कर्करोगच नाही तर इतर गुंतागुंतीच्या आजारांचे अचूक निदान करणेही शक्य होणार आहे.
- मुंबई व हैदराबादवरील रुग्णांचे अवलंबित्व संपुष्टात येणार
- उपचारातील विलंब व वाहतूक खर्चात मोठी बचत
- कर्करोगासह इतर जटिल आजारांचे अचूक निदान शक्य
- नागपूर रेडिओफार्मास्युटीकल इनोव्हेशन हब म्हणून विकसित होणार
- वैद्यकीय संशोधन, प्रशिक्षण व शैक्षणिक उपक्रमांना नवी दिशा
निर्णय तक्ता — प्रमुख मुद्दे
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| एकूण निधी | ₹३०० कोटी (५०:५० विभाजन) | मंजूर |
| जमीन | भानसोली, हिंगणा — ३० हेक्टर | निश्चित |
| संचालन संस्था | महाकेअर + उपकंपनी | प्रक्रियाधीन |
| सुकाणू समिती अध्यक्ष | डॉ. श्रीकर परदेशी, प्रधान सचिव | नियुक्त |
| सदस्य सचिव | डॉ. विपीन इटणकर, नामनि आयुक्त | नियुक्त |
| SPV अध्यक्ष | वैद्यकीय शिक्षण विभाग आयुक्त | प्रस्तावित |
| अंतिम प्रकल्प अहवाल | DPR सादरीकरणानंतर निधी निश्चित | प्रलंबित |
💡 हे जाणून घ्या
मेडिकल सायक्लोट्रोन म्हणजे काय?
मेडिकल सायक्लोट्रोन हे एक अत्याधुनिक कण त्वरक यंत्र आहे जे PET स्कॅनसाठी आवश्यक रेडिओआयसोटोप (जसे फ्लुओरिन-18) तयार करते. हे आयसोटोप अत्यंत कमी आयुष्यमान असलेले असतात — म्हणजे त्यांचा वापर उत्पादनाच्या काही तासांतच करावा लागतो. त्यामुळे स्थानिक उत्पादन केंद्र नसल्यास रुग्णांना मुंबई किंवा हैदराबादसारख्या दूरच्या शहरांवर अवलंबून राहावे लागते. नागपुरातील हा प्रकल्प मध्य भारतात प्रथमच हे आयसोटोप स्थानिक पातळीवर उत्पादित करण्यास सक्षम असेल.
📝 सह्याद्री मराठी विश्लेषण
निर्णयाचे महत्त्व
नागपूर सायक्लोट्रोन प्रकल्प हा केवळ एका शहरापुरता मर्यादित नाही — मध्य भारतातील वैद्यकीय पायाभूत सुविधांचा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. एम्स, NCI आणि GMC यांच्या उपस्थितीमुळे नागपूर आधीच या केंद्रासाठी सुसज्ज आहे. ₹३०० कोटींची गुंतवणूक योग्य दिशेने आहे.
मर्यादा व आव्हाने
DPR अद्याप सादर झालेला नाही, त्यामुळे अंतिम खर्च, यंत्रसामग्री व मनुष्यबळ अनिश्चित आहे. SPV पूर्ण कार्यान्वित होईपर्यंत सुकाणू समितीवर अवलंबून राहावे लागेल. प्रशासकीय विलंब टाळणे हे सर्वात मोठे आव्हान असेल.
पुढे काय?
अंतिम प्रकल्प अहवाल (DPR) सादर झाल्यानंतर जमीन हस्तांतरण, बांधकाम निविदा आणि यंत्रसामग्री खरेदी प्रक्रिया सुरू होईल. महाकेअर उपकंपनीची स्थापना व आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञान भागीदारी हे पुढील महत्त्वाचे टप्पे असतील.