अनेकदा प्रवाशांना ऐनवेळी नियोजित स्थानकावर पोहोचणे शक्य होत नाही किंवा प्रवासाच्या आराखड्यात शेवटच्या क्षणी बदल होतो. अशा परिस्थितीत प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी आता रेल्वेने प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलण्याच्या नियमात मोठी शिथिलता आणली आहे. १ एप्रिल २०२६ पासून लागू झालेल्या या नवीन नियमानुसार, आता प्रवासी ट्रेन सुटण्याच्या अवघ्या तीस मिनिटे आधीपर्यंत आपले प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलू शकणार आहेत.
पूर्वीच्या नियमानुसार, जर एखाद्या प्रवाशाला त्याचे प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलायचे असेल, तर त्याला किमान चोवीस तास आधी अर्ज करावा लागत असे. तसेच, हा बदल केवळ पहिल्या आरक्षण तक्ता तयार होण्यापूर्वीच शक्य होता. मात्र, नवीन नियमामुळे प्रवाशांना आता खूप मोठी लवचिकता मिळाली आहे. आता रेल्वे सुटण्यापूर्वीच्या दुसऱ्या यादीपर्यंत म्हणजे साधारण तीस मिनिटे आधीपर्यंत प्रवासी डिजिटल माध्यमातून किंवा काउंटरवर जाऊन आपले प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलू शकतात.
रेल्वेने स्पष्ट केले आहे की, ही सुविधा सर्व प्रकारच्या प्रवाशांसाठी उपलब्ध नाही. याचे काही महत्त्वाचे नियम आहेत. ही सुविधा केवळ ज्यांचे निश्चित तिकीट आहे किंवा रॅक म्हणजे रद्द करण्याच्या बदल्यात आरक्षण असलेल्या प्रवाशांनाच मिळेल. ज्या प्रवाशांचे तिकीट प्रतीक्षा यादीमध्ये आहे, त्यांना प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलता येणार नाही. एका तिकिटावर प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलण्याची सुविधा केवळ एकदाच वापरता येईल. जर तुम्ही प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलले आणि तरीही प्रवास करू शकला नाहीत, तर अशा परिस्थितीत रकमेचा परतावा मिळणार नाही.
प्रवासी वेबसाइट किंवा ॲपद्वारे अशा दोन प्रकारे ही सुविधा मिळवू शकतात. ट्रेनच्या मार्गावरील तुम्हाला हवे असलेले नवीन स्थानक निवडा आणि बदल करा. जर तिकीट खिडकीवरून काढले असेल, तर जवळच्या आरक्षण केंद्रावर जाऊन ट्रेन सुटण्याच्या तीस मिनिटे आधीपर्यंत लेखी अर्ज देऊन प्रवास सुरू करण्याचे ठिकाण बदलता येईल. यासाठी ओळखपत्र सोबत ठेवणे अनिवार्य आहे. या निर्णयाचा सर्वाधिक फायदा शहरांमधील प्रवाशांना होईल, जिथे एकाच शहरात एकापेक्षा जास्त रेल्वे स्थानके असतात. यामुळे प्रवाशाची जागा नोंद नाही म्हणून रिक्त दाखवली जाणार नाही आणि त्याचे तिकीट रद्द होण्यापासून वाचेल. भारतीय रेल्वेने घेतलेला हा निर्णय डिजिटल इंडियाच्या दिशेने आणि प्रवाशांच्या सोयीसाठी उचललेले एक स्वागतार्ह पाऊल मानले जात आहे. यामुळे प्रवाशांचा वेळ आणि पैसे दोन्ही वाचण्यास मदत होणार आहे.