वरिष्ठ अधिकारी शाळा दत्तक घेणार
दि. 24दि. 24 । जून । 2026
अलिबाग येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून रायगड जिल्ह्यातील शासकीय व जिल्हा परिषदेच्या शाळांचा दर्जा सुधारण्यासाठी शिक्षण विभागाने मोठे पाऊल उचलले आहे. जिल्ह्यातील शासकीय शाळांमधील घटती पटसंख्या रोखण्यासाठी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर आता थेट जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. शिक्षण विभागातील वर्ग १ आणि वर्ग २ च्या अधिकाऱ्यांना वर्षभरासाठी जिल्ह्यातील शाळा दत्तक घेण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. इंग्रजी माध्यमांच्या वाढत्या प्रभावामुळे जिल्हा परिषद शाळांमधील विद्यार्थ्यांची गळती चिंतेचा विषय बनली आहे. या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधणे आणि शाळांमध्ये शिक्षणाची गोडी निर्माण करणे हा या मोहिमेचा मुख्य हेतू आहे. नवीन शैक्षणिक वर्षात शाळांचा कायापालट करण्यासाठी ही मोहीम जिल्हाभर राबवली जात आहे.
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
रायगड जिल्ह्यातील शासकीय शाळांची घटती विद्यार्थी संख्या रोखण्यासाठी वरिष्ठ अधिकारी शाळा दत्तक घेणार आहेत. अधिकारी शाळांचा दर्जा सुधारण्यासोबतच प्रत्यक्ष मैदानात उतरून काम करणार आहेत.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
शिक्षण उपसंचालक, शिक्षणाधिकारी, उपशिक्षणाधिकारी, गटशिक्षणाधिकारी आणि विस्तार अधिकारी या मोहिमेचे मुख्य निर्णयकर्ते आहेत. महसूल विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवरही ही जबाबदारी सोपवली आहे.
तात्कालिक परिणाम
दत्तक शाळांमध्ये शिक्षणाचा दर्जा वाढवण्यासाठी आणि भौतिक सुविधा सुधारण्यासाठी कृती कार्यक्रम जाहीर करण्यात आला आहे. अधिकाऱ्यांना केवळ अहवाल न मागवता प्रत्यक्ष भेटी देणे बंधनकारक केले आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
जिल्हा परिषद शिक्षण विभागाने नवीन शैक्षणिक वर्षात पटसंख्या वाढवण्याचे कडक ‘टार्गेट’ अधिकाऱ्यांना दिले आहे. परिसरातील एकही बालक शिक्षणापासून वंचित राहणार नाही, अशी प्रशासनाची अधिकृत भूमिका आहे.
थेट मार्गदर्शन आणि प्रत्यक्ष तपासणी
शाळा दत्तक घेणाऱ्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना केवळ कागदोपत्री काम करून चालणार नाही. त्यांना वर्षभरात वेळोवेळी दत्तक शाळांना प्रत्यक्ष भेटी द्याव्या लागणार आहेत. या भेटीदरम्यान शालेय व्यवस्थापन समितीशी संवाद साधून भौतिक सुविधांचा सविस्तर आढावा घ्यावा लागेल. शैक्षणिक गुणवत्ता सुधारण्यासाठी शिक्षकांना थेट मार्गदर्शन करण्याची जबाबदारी अधिकाऱ्यांवर असेल.
- अधिकाऱ्यांना दत्तक शाळांना अनिवार्य प्रत्यक्ष भेटी द्याव्या लागतील.
- शालेय व्यवस्थापन समितीसोबत समन्वय साधून विकासकामे करावी लागतील.
सुविधा असूनही घटत्या पटसंख्येचे आव्हान
जिल्हा परिषद आणि शासकीय शाळांमध्ये शासनाकडून विद्यार्थ्यांना मोफत पाठपुस्तके, मोफत गणवेश आणि इतर अनेक सोयी-सुविधा दिल्या जातात. एवढ्या सुविधा पुरवूनही पालकांचा इंग्रजी माध्यमांकडे ओढा वाढल्याने पटसंख्या कमी होत आहे. या समस्येवर मात करण्यासाठी आता वरिष्ठ प्रशासकीय यंत्रणा स्वतः शाळांच्या व्यवस्थापनात सक्रिय झाली आहे.
“केवळ कागदावर शाळा दत्तक न घेता अधिकाऱ्यांना प्रत्यक्ष जमिनीवर काम करावे लागेल. पटसंख्या वाढवणे आणि गळती शून्य करणे हे आमचे मुख्य ध्येय आहे.
— शिक्षण विभाग वरिष्ठ अधिकारी, रायगड जिल्हा परिषद| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मोहीम नाव | शासकीय व जि. प. शाळा दत्तक योजना | कार्यरत |
| मुख्य उद्दिष्ट | घटती पटसंख्या रोखणे व दर्जा सुधारणे | प्रगतीपथावर |
| अंमलबजावणी | वर्ग १ व वर्ग २ च्या अधिकाऱ्यांद्वारे | मंजूर |
| अपेक्षित परिणाम | शालेय गळतीचे प्रमाण शून्य करणे | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
जिल्हा परिषद शाळांसमोरील आव्हाने आणि पुढील पाऊल काय?
रायगड जिल्ह्यात गेल्या काही वर्षांत जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शाळांमधील विद्यार्थ्यांच्या नावनोंदणीत लक्षणीय घट झाली आहे. खाजगी इंग्रजी शाळांच्या स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी शासकीय शाळांचे सक्षमीकरण करणे अत्यंत गरजेचे बनले होते. यापूर्वी केवळ शिक्षकांवर पटसंख्या वाढवण्याची जबाबदारी असायची. प्रशासनाने आता थेट वर्ग १ आणि वर्ग २ च्या अधिकाऱ्यांना यामध्ये जबाबदार धरून नवीन धोरण आखले आहे. पुढील टप्प्यात या दत्तक शाळांच्या प्रगतीचा त्रैमासिक अहवाल जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांकडे सादर केला जाणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन शिक्षण आणि महसूल विभागाने संयुक्तपणे शाळांच्या देखरेखीचा आराखडा तयार केला आहे. बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार (RTE) कायद्याची कडक अंमलबजावणी केली जाईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर ग्रामीण भागातील शैक्षणिक साहित्याची मागणी वाढण्याची शक्यता आहे. शाळांच्या पायाभूत सुविधांच्या कामांमुळे स्थानिक कंत्राटदारांना नवीन कामे मिळतील.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबातील मुलांच्या शिक्षणाचा दर्जा सुधारण्याच्या रूपात दिसेल. पालकांचा सरकारी शाळांवरील विश्वास पुन्हा वाढण्यास मदत होईल.
विद्यार्थी आणि शिक्षक वर्ग
विद्यार्थी आणि शिक्षक वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळेल. शिक्षकांना शैक्षणिक अडचणी सोडवण्यासाठी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचे थेट सहकार्य लाभणार आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
रायगड जिल्हा परिषदेने वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना शाळा दत्तक देण्याचा घेतलेला निर्णय शासकीय शिक्षण व्यवस्थेला ऊर्जितावस्था आणण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. आजवर सरकारी शाळांची दुरवस्था आणि घटती पटसंख्या यासाठी केवळ शिक्षकांना जबाबदार धरले जात होते. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना थेट जबाबदारी दिल्याने प्रशासकीय अनास्था दूर होण्यास मदत होईल. इंग्रजी माध्यमांच्या केवळ नावाच्या ‘क्रेझ’मुळे गरीब विद्यार्थी दर्जेदार मोफत शिक्षणापासून दूर जात आहेत, ही वस्तुस्थिती आहे. अधिकाऱ्यांनी केवळ पाहणी दौरे न करता, जिल्हा परिषदेच्या शाळांमध्ये डिजिटल शिक्षण आणि इंग्रजी संभाषणाचे उपक्रम प्रभावीपणे राबवले पाहिजेत. जर वरिष्ठ प्रशासकीय यंत्रणेने प्रामाणिकपणे प्रयत्न केले, तर सरकारी शाळांचा सुवर्णकाळ नक्कीच परत येऊ शकतो. हा प्रयोग संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी मार्गदर्शक ठरू शकतो.