अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तैवानने चीनपासून औपचारिक स्वातंत्र्य घोषित करू नये, असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यासोबत बीजिंग येथे झालेल्या चर्चेनंतर त्यांनी ही भूमिका मांडली. तैवानच्या स्वातंत्र्याच्या हालचालींमुळे आशियातील तणाव वाढू शकतो, अशी चिंता अमेरिकेने व्यक्त केली आहे.
तैवानविषयी अमेरिकेची जुनी भूमिका कायम
अमेरिकेने पुन्हा एकदा “एकच चीन” धोरणाचा पुनरुच्चार केला आहे. अमेरिकेचे म्हणणे आहे की, तैवानला स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून अधिकृत मान्यता देण्याचा प्रश्न नाही. मात्र, तैवानच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक शस्त्रसामग्री देण्याचे अमेरिकेचे धोरण कायम राहणार आहे. ट्रम्प यांनी सांगितले की, अमेरिका युद्ध नको अशी भूमिका घेत असून चीन आणि तैवान या दोघांनीही संयम राखावा.
चीनची कठोर भूमिका
चीनने तैवान प्रश्नाला अमेरिका-चीन संबंधांतील सर्वात संवेदनशील मुद्दा म्हटले आहे. चीनच्या सरकारी माध्यमांनुसार, शी जिनपिंग यांनी चर्चेदरम्यान तैवान प्रश्न चुकीच्या पद्धतीने हाताळल्यास दोन्ही देश संघर्षाच्या उंबरठ्यावर पोहोचू शकतात, असा इशारा दिला. चीनने गेल्या काही वर्षांत तैवानच्या आसपास लष्करी सराव वाढवले असून त्यामुळे प्रदेशातील तणाव अधिक तीव्र झाला आहे.
शस्त्रविक्रीवरून नवा वाद
अमेरिकेने तैवानला सुमारे अकरा अब्ज डॉलर्स मूल्याच्या आधुनिक क्षेपणास्त्र आणि रॉकेट प्रणाली विक्रीचा प्रस्ताव जाहीर केला होता. या प्रस्तावाला चीनने तीव्र विरोध दर्शवला आहे. ट्रम्प यांनी या विक्रीबाबत अंतिम निर्णय लवकरच घेतला जाईल, असे सांगितले. त्यांनी तैवानच्या नेतृत्वाशी संवाद साधण्याचेही संकेत दिले, ज्यामुळे चीनकडून नाराजी व्यक्त होण्याची शक्यता आहे.
तैवानची प्रतिक्रिया आणि वाढती चिंता
तैवानचे राष्ट्राध्यक्ष लाई चिंग-ते यांनी यापूर्वी तैवान स्वतःला सार्वभौम राष्ट्र मानत असल्याचे स्पष्ट केले होते. तैवानच्या परराष्ट्र विभागाने अमेरिकेच्या शस्त्रविक्रीला प्रादेशिक शांततेसाठी महत्त्वाचे पाऊल म्हटले आहे. दुसरीकडे, चीनने तैवानच्या नेतृत्वावर विभाजनवादी राजकारणाचा आरोप केला आहे. आशिया-प्रशांत प्रदेशात वाढत असलेल्या तणावामुळे जागतिक स्तरावरही चिंता व्यक्त होत आहे.