स्वतंत्र बातमी

ठाणे जिल्ह्यातील विस्तीर्ण ग्रामीण आणि दुर्गम आदिवासी पट्ट्यात राहणाऱ्या माता व बालकांना अधिक सक्षम, अचूक आणि वेळेत आरोग्य सेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने एका महत्त्वाकांक्षी डिजिटल युगाचा श्रीगणेशा केला आहे. जिल्हा आरोग्य विभागाच्या वतीने ‘आशा स्पर्श’ ही अभिनव आणि आधुनिक उपयोजना कार्यान्वित करण्यात आली असून, याद्वारे आरोग्य सेवेतील त्रुटी दूर करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. आशा सेविकांच्या दैनंदिन धावपळीच्या कामाला आता प्रगत तंत्रज्ञानाची भक्कम जोड देण्यात आली आहे. यामुळे केवळ आरोग्य सेवांची गुणवत्ताच सुधारणार नाही, तर तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे दुर्गम भागातील शेवटच्या घरापर्यंत वैद्यकीय सुविधांचा लाभ पोहोचवणे प्रशासनाला अधिक सुलभ होणार आहे.

ग्रामीण आणि विशेषतः आदिवासी भागातील गर्भवती महिला, माता आणि नवजात बालकांचे आरोग्य जपण्यामध्ये आशा सेविकांची भूमिका एखाद्या भक्कम कणाप्रमाणे असते. घरोघरी जाऊन भेटी देणे, आरोग्य तपासणीच्या अचूक नोंदी ठेवणे, बालकांच्या लसीकरणाच्या वेळापत्रकाबाबत पालकांना सतर्क करणे, मातांना पोषण आहाराचे महत्त्व पटवून देणे आणि सुरक्षित प्रसूतीसाठी जनजागृती करणे अशा अत्यंत महत्त्वाच्या आणि जिकिरीच्या जबाबदाऱ्या त्या अहोरात्र पार पाडतात. आता या नवीन संगणकीय प्रणालीमुळे या सर्व कामांचे व्यवस्थापन आणि नियोजन अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने करणे शक्य होणार आहे. यामुळे आशा सेविकांच्या कामातील गुंतागुंत कमी होऊन त्यांना आपल्या सेवेवर अधिक लक्ष केंद्रित करता येईल.

या आधुनिक उपयोजनेचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, यामुळे प्रत्येक लाभार्थ्याचा संपूर्ण प्रवास एका क्लिकवर उपलब्ध होणार आहे. कोणत्या गर्भवती महिलेला कधी भेट द्यायची आहे, कोणाचे लसीकरण अद्याप प्रलंबित आहे, किंवा कोणत्या बालकाला तातडीने उपचारांची गरज आहे, याची इत्थंभूत माहिती या प्रणालीत संकलित असेल. विशेषतः ज्या मातांना प्रसूतीदरम्यान धोका संभवू शकतो, अशा अतिजोखमीच्या प्रकरणांची नोंद यामध्ये ठळकपणे दिसून येईल. यामुळे वेळेत उपचार मिळून संभाव्य अपघात टाळता येतील. आरोग्य सेविकांना आता कोणाच्याही मार्गदर्शनाची वाट न पाहता, स्वतःहून नियोजनबद्ध रीतीने आपले सेवाकार्य अधिक परिणामकारकपणे पार पाडता येणार आहे.

पारंपारिक पद्धतीने केल्या जाणाऱ्या कागदी नोंदी आणि जड फाईल्सचे ओझे आता या डिजिटल क्रांतीमुळे संपुष्टात येणार आहे. सर्व महत्त्वाची माहिती आता सुरक्षित, पारदर्शक आणि कायमस्वरूपी संगणकीय स्वरूपात साठवली जाईल. यामुळे माहिती चोरीला जाण्याचा किंवा गहाळ होण्याचा धोका पूर्णपणे टळणार आहे. जिल्हा स्तरावरील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना संपूर्ण जिल्ह्यातील आरोग्य स्थितीची अद्ययावत माहिती एका क्षणात उपलब्ध होणार आहे. यामुळे कामाचा आढावा घेणे, प्रगतीची पाहणी करणे आणि भविष्यातील आरोग्य योजनांचे अचूक नियोजन करणे प्रशासनाला अत्यंत सोपे होईल. ही पारदर्शकता संपूर्ण आरोग्य यंत्रणेची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी मैलाचा दगड ठरणार आहे.

जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. गंगाधर परगे यांनी या उपक्रमाची माहिती देताना सांगितले की, जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी रणजित यादव यांच्या कल्पक मार्गदर्शनाखाली ही उपयोजना आकाराला आली आहे. या प्रणालीमध्ये एक विशेष ‘संवाद सहाय्यक’ सुविधा देखील समाविष्ट करण्यात आली आहे, जी आशा सेविकांना कामात येणाऱ्या तांत्रिक अडचणी किंवा वैद्यकीय नियमावलींबाबत तत्काळ मार्गदर्शन पुरवेल. यामुळे ग्रामीण भागातील आरोग्य व्यवस्था अधिक मजबूत होणार असून, माता व बाल मृत्यूदर शून्यावर आणण्याच्या सरकारी मोहिमेला यामुळे मोठी गती मिळणार आहे. ठाणे जिल्ह्याचा हा प्रयोग राज्यासाठी एक दिशादर्शक ठरेल, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.