भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने देशाच्या अंतराळ प्रवासातील महत्त्वाकांक्षी ध्येय जाहीर केले आहे. हैदराबाद येथे आयोजित प्रो. सतीश धवन मेमोरियलमधील व्याख्यानामध्ये बोलताना इस्रोच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, सन २०४० पर्यंत एक भारतीय अंतराळवीर चंद्राच्या पृष्ठभागावर पाऊल ठेवेल आणि तिथे दिमाखात भारताचा तिरंगा फडकवेल. हे केवळ एक स्वप्न नसून, भारताला विकसित राष्ट्र बनवण्याच्या दिशेने टाकलेले एक ठोस पाऊल आहे.
चंद्रावर मानवाला उतरवणे ही एक अत्यंत गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे. यासाठी इस्रोने टप्प्याटप्प्याने आपली मोहीम आखली आहे. चांद्रयान-चार हे एक नमुने परत आणणारी मोहीम असेल, ज्यामध्ये अंतराळयान चंद्रावरील मातीचे नमुने घेऊन पृथ्वीवर परत येईल.चांद्रयान-पाच यामध्ये जपानच्या सहकार्याने सहा हजार एकशे पन्नास किलोचे लँडर आणि तीनशे पन्नास किलोचे रोव्हर पाठवले जाईल, जे चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर सुमारे शंभर दिवस संशोधन करेल. २०३५ पर्यंत भारताचे स्वतःचे बावन्न टनांचे अंतराळ केंद्र अवकाशात पूर्णपणे कार्यरत होईल. याच्या पहिल्या मॉड्यूलला आधीच मंजुरी मिळाली आहे. चंद्रावर जाण्यापूर्वी भारताची गगनयान मोहीम अत्यंत महत्त्वाची आहे. मानवाला अंतराळात पाठवण्यापूर्वी इस्रो तीन मानवरहित मोहिमा राबवणार आहे. यामध्ये अंतराळवीरांच्या सुरक्षिततेसाठी सुमारे आठ हजार विविध प्रयोग पूर्ण करण्यात आले आहेत. गगनयानच्या यशानंतरच भारताचा चंद्रावर मानवाला पाठवण्याचा मार्ग मोकळा होईल.
चंद्रावर वजनदार पेलोड नेण्यासाठी इस्रो आता पुढील पिढीचे प्रक्षेपक विकसित करत आहे. हे रॉकेट तीस हजार किलोपर्यंतचे वजन पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत नेण्यास सक्षम असेल. मानवी प्रवासासाठी अत्यंत सुरक्षित आणि शक्तिशाली रॉकेटची निर्मिती हे इस्रोसमोरचे मोठे आव्हान असून त्यावर काम वेगाने सुरू आहे. इस्रो केवळ चंद्रापुरती मर्यादित नसून, शुक्र ग्रहासाठी शुक्रयान आणि मंगळावर लँडर उतरवण्याच्या मोहिमेवरही अभ्यास करत आहे. तसेच, हवामान बदल आणि वायू प्रदूषणावर लक्ष ठेवण्यासाठी जी वीस उपग्रहाचे नेतृत्वही भारत करणार आहे. इस्रोचे हे सर्व प्रकल्प भारताला जागतिक अंतराळ बाजारपेठेत एक महासत्ता म्हणून प्रस्थापित करतील.