दिनांक १६ ऑक्टोबर दिनविशेष – जागतिक अन्न दिन व ऐतिहासिक घटना
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक अन्न दिन (World Food Day): दरवर्षी दिनांक १६ ऑक्टोबर रोजी जगभरात ‘जागतिक अन्न दिन’ साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्रांच्या ‘अन्न आणि कृषी संघटनेची’ (FAO) स्थापना याच दिवशी झाली होती. जागतिक स्तरावर भूकमारीचे उच्चाटन करणे आणि सर्वांना सकस अन्न मिळावे याविषयी जनजागृती करणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे.
जागतिक भूलशास्त्र दिन (World Anaesthesia Day): वैद्यकीय क्षेत्रात भूल देण्याच्या (Anaesthesia) तंत्राचा शोध लागल्याच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो. दिनांक १६ ऑक्टोबर १८४६ रोजी पहिल्यांदा रुग्णावर शस्त्रक्रिया करताना भूल देण्यासाठी इथरचा यशस्वी वापर करण्यात आला होता. या शोधामुळे वैद्यकीय शस्त्रक्रिया वेदनाविरहित आणि सुलभ झाल्या.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
महाराष्ट्रातील ज्येष्ठ विचारवंत, समीक्षक आणि नाटककार गोविंद पुरुषोत्तम देशपांडे (गोपु) यांचे आजच्याच दिवशी निधन झाले होते. त्यांनी मराठी रंगभूमीला राजकीय आणि वैचारिक नाटकांची एक नवी दिशा दिली. ‘उद्ध्वस्त धर्मशाळा’ हे त्यांचे नाटक मराठी साहित्यात मैलाचा दगड मानले जाते.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
ब्रिटिश भारताचा तत्कालीन व्हाइसरॉय लॉर्ड कर्झन याने जाहीर केलेली बंगालची फाळणी आजच्याच दिवशी म्हणजेच दिनांक १६ ऑक्टोबर १९०५ रोजी अधिकृतपणे लागू करण्यात आली. या फाळणीच्या विरोधात संपूर्ण देशात तीव्र संताप व्यक्त झाला आणि ‘वंगभंग चळवळ’ सुरू झाली. रवींद्रनाथ टागोर यांच्या आवाहनानुसार हा दिवस संपूर्ण बंगालमध्ये ‘राखी बंधन दिन’ आणि ‘शोक दिन’ या स्वरूपात पाळण्यात आला.
भारतीय वंशाचे महान शास्त्रज्ञ डॉ. हरगोविंद खुराना यांना वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार जाहीर झाला. त्यांनी जनुकीय संकेतांचा (Genetic Code) अर्थ लावला आणि प्रथिनांच्या संश्लेषणात त्यांची भूमिका स्पष्ट केली. हा शोध आधुनिक जनुकशास्त्राचा पाया मानला जातो.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
कॅनडातील क्युबेक येथे संयुक्त राष्ट्रांच्या ‘अन्न आणि कृषी संघटनेची’ अधिकृत स्थापना झाली. जगातील गरिबी आणि भूकमारी नष्ट करण्यासाठी ही संघटना जागतिक पातळीवर धोरणे आखते.
पाकिस्तानचे पहिले पंतप्रधान लियाकत अली खान यांची रावळपिंडी येथील एका जाहीर सभेत भाषण करत असताना गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली. या घटनेने दक्षिण आशियाई राजकारणात मोठी खळबळ उडवून दिली होती.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
अमेरिकेतील बोस्टन येथील मॅसॅच्युसेट्स जनरल हॉस्पिटलमध्ये दंतवैद्य विल्यम मॉर्टन यांनी पहिल्यांदा शस्त्रक्रियेदरम्यान रुग्णाला भूल देण्यासाठी ‘इथर’चा यशस्वी जाहीर वापर केला.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
दिनांक १६ ऑक्टोबर १९०५ रोजी लागू झालेली बंगालची फाळणी हा भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा होता. ब्रिटिश सरकारने ‘फोडा आणि राज्य करा’ या नीतीचा वापर करून हिंदू आणि मुस्लिम यांच्यात फूट पाडण्यासाठी बंगाल प्रांताचे दोन भाग केले. या अन्यायाविरुद्ध संपूर्ण देशात संतापाची लाट उसळली.
या फाळणीच्या विरोधात ‘वंगभंग चळवळ’ सुरू झाली, ज्याने देशाला ‘स्वदेशी’ आणि ‘बहिष्कार’ ही दोन प्रभावी शस्त्रे दिली. रवींद्रनाथ टागोर यांनी या दिवशी हिंदू आणि मुस्लिमांनी एकमेकांच्या हातावर राखी बांधून ऐक्याचे प्रदर्शन करावे, असे आवाहन केले होते.
या चळवळीने भारतीय राष्ट्रवादाला तीव्र गती दिली, ज्यामुळे अखेर १९११ मध्ये ब्रिटिशांना ही फाळणी रद्द करावी लागली. हा दिवस भारताच्या संघर्षाचा आणि एकतेचा प्रतीक मानला जातो.
💡 आणखी थोडं
आझाद हिंद सेनेचे प्रसिद्ध गीत ‘कदम कदम बढाए जा’ हे मूळचे संचलन गीत या स्वरूपात नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या सांगण्यावरून राम सिंग ठाकुरी यांनी केवळ एका रात्रीत संगीतबद्ध केले होते. या गीताने सैनिकांमध्ये अभूतपूर्व उत्साह भरला होता.
बंगालच्या फाळणीच्या विरोधात सुरू झालेल्या ‘वंगभंग चळवळी’ने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला कोणती दोन नवीन शस्त्रे दिली?
इतिहासातील बंगालच्या फाळणीच्या या घटनेबद्दल आणि टागोरांच्या ‘राखी बंधन’ कल्पनेबद्दल तुम्हाला काय वाटते? खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की सांगा!