नाशिक येथील के.टी.एच.एम. महाविद्यालयाच्या विस्तीर्ण प्रांगणात संपन्न झालेल्या चौथ्या विश्व मराठी संमेलनामध्ये ‘प्रसारमाध्यमे आणि मराठी भाषा’ या विषयावर एक अत्यंत व्यापक आणि उद्बोधक चर्चा सत्राचे आयोजन करण्यात आले होते. आजच्या धकाधकीच्या काळात माहिती तंत्रज्ञानाचा विस्तार वेगाने होत असताना, मराठी भाषेचे अस्सल स्वरूप आणि तिची शुद्धता टिकवून ठेवणे हे माध्यमकर्मींसमोर मोठे आव्हान असल्याचे मत तज्ज्ञांनी यावेळी व्यक्त केले. केवळ माहितीचा वेग वाढवणे महत्त्वाचे नसून, त्या माहितीसोबत भाषेचे सौंदर्य, व्याकरणाची अचूकता आणि सांस्कृतिक मूल्ये वाचकांपर्यंत पोहोचवणे हेच खऱ्या पत्रकारितेचे लक्षण असल्याचे या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आले.
या महत्त्वपूर्ण चर्चेत महाराष्ट्रातील अग्रगण्य वृत्तपत्रांचे संपादक, राष्ट्रीय वृत्तवाहिन्यांचे प्रतिनिधी आणि ज्येष्ठ माध्यम तज्ज्ञांनी आपला सहभाग नोंदवला. जागतिकीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाच्या क्रांतीमुळे मानवी संवादशैलीत आमूलाग्र बदल झाले आहेत. या प्रवाहात इंग्रजी आणि हिंदी शब्दांचा वाढता शिरकाव मराठीच्या मूळ अभिव्यक्तीवर परिणाम करत असल्याची चिंता वक्त्यांनी व्यक्त केली. माध्यमांनी केवळ सोयीसाठी परकीय शब्दांचा वापर न करता, मराठीतील समृद्ध शब्दसंपदा वापरून भाषेचा वारसा जतन करण्यासाठी पुढाकार घेतला पाहिजे, असा सूर या प्रसंगी उमटला.
चर्चेदरम्यान तज्ज्ञांनी संपादक, लेखक आणि संवादक यांच्या अंगी असणाऱ्या गुणांवर विशेष प्रकाश टाकला. प्रभावी संवादासाठी केवळ शब्द पुरेसे नसून, त्यामागे भाषेची सखोल जाण आणि सामाजिक संवेदनशीलता असणे आवश्यक आहे. एखादा क्लिष्ट विषय अत्यंत सोप्या, सुटसुटीत आणि शुद्ध मराठी भाषेत मांडण्याची कला ज्याला अवगत असते, तोच समाजाशी यशस्वी संवाद साधू शकतो. वाचकांना किंवा प्रेक्षकांना संदेशाचा बोध त्वरित होणे हेच संवादाचे मुख्य उद्दिष्ट असले पाहिजे, असे मत यावेळी तज्ज्ञांनी मांडले.
सध्याच्या युगात ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता’ अर्थात एआय या प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर सर्वच स्तरांवर वाढत असल्याचा उल्लेखही या चर्चेत करण्यात आला. माहितीचा अफाट साठा उपलब्ध असल्यामुळे आजच्या वाचकांचे लक्ष एका विशिष्ट विषयावर केंद्रित ठेवणे हे मोठे आव्हान बनले आहे. अशा वेळी माहिती संक्षिप्त, स्पष्ट आणि आकर्षक स्वरूपात मांडणे गरजेचे आहे. तंत्रज्ञान हे मानवी बुद्धिमत्तेला पर्याय ठरू शकत नाही, तर त्याचा वापर केवळ कामाची गुणवत्ता आणि परिणामकारकता वाढवण्यासाठी एक साधन म्हणून केला जावा, असे आवाहन या सत्रात करण्यात आले.
संमेलनाच्या समारोपप्रसंगी असा निष्कर्ष काढण्यात आला की, मराठी भाषेचे संवर्धन आणि तिचा जागतिक स्तरावर प्रसार करण्यासाठी प्रसारमाध्यमांनी अधिक सक्रिय आणि जबाबदार भूमिका बजावणे काळाची गरज आहे. नवीन पिढीला मराठी भाषेबद्दल वाटणारा आदर आणि अभिमान वृद्धिंगत करण्यासाठी सातत्याने नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबवणे आवश्यक आहे. या संमेलनानिमित्त विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल पाहायला मिळाली, ज्यामध्ये शालेय आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी मोठ्या उत्साहाने सहभागी होऊन आपल्या कलागुणांचे सादरीकरण केले.