मध्य भारतातील मध्य प्रदेश राज्यात यंदा उन्हाळ्याची चाहूल अत्यंत तीव्र स्वरूपात लागली आहे. ग्वाल्हेर, खंडवा, खरगोन आणि आसपासच्या परिसरातील तापमानाचा पारा अनपेक्षितपणे वाढला आहे. सामान्यतः मार्च महिन्यात जाणवणारी उष्णता यंदा फेब्रुवारीच्या अखेरीस आणि मार्चच्या सुरुवातीलाच अनुभवायला मिळत आहे. या भागांत दिवसाचे तापमान तीस अंश सेल्सिअसच्या वर गेले असून, खंडवा आणि खरगोनमध्ये तर पारा पस्तीस अंशांपर्यंत पोहोचला आहे. नागरिकांना भर उन्हाळ्यातील एप्रिल महिन्याप्रमाणे चटके सोसावे लागत असून जनजीवन विस्कळीत होऊ लागले आहे.
राज्यातील तापमानाचा वेग आणि त्यातील बदल हे हवामान तज्ज्ञांच्या चिंतेचा विषय ठरले आहेत. गेल्या बुधवारी मध्य प्रदेशातील अनेक शहरांमध्ये तापमानाची नोंद सरासरीपेक्षा खूप जास्त करण्यात आली. केवळ दिवसाच नव्हे, तर रात्रीच्या तापमानातही मोठी वाढ झाल्याचे दिसून आले आहे. हवामान विभागाने वर्तवलेल्या पूर्वानुमानापेक्षा ही स्थिती पूर्णपणे भिन्न असून, उष्णतेच्या या लाटेने सर्वांनाच बुचकळ्यात टाकले आहे. वातावरणातील या लहरीपणामुळे शेतीकामांवरही परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
राजस्थान राज्यामध्ये होळीचा सण साजरा होण्यापूर्वीच सूर्याने आग ओकायला सुरुवात केली आहे. राज्याच्या विविध जिल्ह्यांमध्ये पारा पस्तीस अंशांच्या पार गेला आहे. विशेषतः बाडमेर जिल्ह्यामध्ये तापमानाची नोंद सदतीस पूर्णांक सहा अंश सेल्सिअस इतकी झाली असून, हे तापमान या काळातील उच्चांकी मानले जात आहे. जोधपूर, जैसलमेर आणि बिकानेर यांसारख्या शहरांमध्ये आता थंडीचा मागमूसही उरलेला नाही. वाळवंटी भागातून येणाऱ्या उष्ण वाऱ्यांमुळे दुपारच्या वेळी रस्त्यांवर शुकशुकाट पाहायला मिळत आहे.
उत्तर भारताकडून येणाऱ्या शीत लहरींचा प्रभाव आता पूर्णपणे ओसरला असून, त्या जागी कोरड्या आणि गरम हवेच्या प्रवाहाने जागा घेतली आहे. आकाश निरभ्र असल्यामुळे सूर्याची किरणे थेट जमिनीवर पडत आहेत, ज्यामुळे जमिनीची उष्णता झपाट्याने वाढत आहे. या भौगोलिक बदलांमुळे दुपारच्या वेळी उन्हाची तीव्रता अधिक जाणवत आहे. तसेच, रात्रीचे तापमान सामान्य पातळीपेक्षा वर राहिल्याने हवेतील आर्द्रता कमी होऊन कोरडेपणा वाढला आहे. या बदलत्या हवामानाचा मानवी आरोग्यावर आणि पिकांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
हवामान खात्याने दिलेल्या माहितीनुसार, आगामी काही दिवस उष्णतेचा हा कल असाच कायम राहण्याची दाट शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने नागरिकांना विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे. वाढत्या उष्णतेपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी शक्यतो घराबाहेर पडणे टाळावे, सुती आणि हलके कपडे परिधान करावेत आणि शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्यासाठी जास्तीत जास्त जलप्राशन करावे. वाढत्या उन्हामुळे उष्माघाताचा धोका संभवतो, त्यामुळे वृद्धांनी आणि लहान मुलांनी उन्हात जाणे टाळावे, अशा स्पष्ट सूचना आरोग्य विभागाकडून देण्यात आल्या आहेत.