
भारताचा ऐतिहासिक वारसा परदेशातून परत आणण्याच्या मोहिमेला मोठे यश मिळाले आहे. युनायटेड किंगडममधील प्रतिष्ठित अॅशमोलियन म्युझियमने, तमिळनाडूतील मंदिरातून चोरीला गेलेली सोळाव्या शतकातील संत तिरुमंगाई अलवार यांची कांस्यमूर्ती भारताला परत केली आहे. लंडनमधील इंडिया हाऊस येथे झालेल्या एका दिमाखदार सोहळ्यात ही मूर्ती अधिकृतपणे भारतीय उच्चायुक्तालयाकडे सोपवण्यात आली.
ही मूर्ती पाचशे वर्षे जुनी असून सोळाव्या शतकातील आहे. ही कांस्यमूर्ती सुमारे साठ सेंटीमीटर उंच आहे. ही मूर्ती तमिळनाडूच्या दिंडीगुल जिल्ह्यातील थडीकोंबू येथील श्री सौंदरराजा पेरुमल मंदिरातून चोरीला गेली होती. १९६७ मध्ये ऑक्सफर्डच्या या संग्रहालयाने ही मूर्ती सोथबी लिलाव घरातून खरेदी केली होती. एका खाजगी संग्राहकाकडून ही मूर्ती लिलावात आली होती. मात्र, ती चोरीची असल्याचे तेव्हा कोणालाही माहित नव्हते. २०१९ मध्ये एका फ्रेंच संशोधकाने संग्रहालयाला सावध केले. त्यांनी १९५७ मध्ये तमिळनाडूतील मंदिरात घेतलेल्या फोटोंचा आधार दिला. या फोटोमध्ये जी मूर्ती दिसत होती, तीच मूर्ती अॅशमोलियन म्युझियममध्ये असल्याचे सिद्ध झाले. आश्चर्य म्हणजे, मूळ मंदिरात खरी मूर्ती चोरीला गेल्यावर तिथे तशीच दिसणारी आधुनिक प्रतिकृती बसवण्यात आली होती, ज्यामुळे अनेक वर्षे चोरी उघडकीस आली नव्हती.
भारतीय उच्चायुक्तालयाने मार्च २०२० मध्ये या मूर्तीवर अधिकृत दावा केला. त्यानंतर भारतीय पुरातत्व विभाग आणि तमिळनाडूच्या मूर्ती चोरी विरोधी पथकाने भक्कम पुरावे सादर केले. ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या कौन्सिलने मार्च २०२४ मध्ये ही मूर्ती परत करण्यास मान्यता दिली होती, ज्याला डिसेंबर २०२४ मध्ये चॅरिटी कमिशनने अंतिम मंजुरी दिली. पाच मार्च २०२६ रोजी या प्रक्रियेची पूर्णता होऊन मूर्ती भारताच्या ताब्यात आली. तिरुमंगाई अलवार हे दक्षिण भारतातील बारा अलवार संतांपैकी शेवटचे संत मानले जातात. ते भगवान विष्णूचे परम भक्त आणि महान कवी होते. त्यांनी रचलेली भक्ती गीते तमिळ साहित्यात आणि वैष्णव परंपरेत अत्यंत पूजनीय मानली जातात. त्यामुळे ही मूर्ती केवळ कलेचा नमुना नसून ती श्रद्धा आणि सांस्कृतिक निरंतरतेचे प्रतीक आहे.