इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या निधनानंतर त्यांचे पुत्र अयातुल्ला सय्यद मोजतबा होसेनी खामेनी यांची देशाचे नवीन सर्वोच्च नेते म्हणून निवड करण्यात आली आहे. इराणमधील धर्मगुरूंची अत्यंत प्रभावशाली संस्था असलेल्या तज्ज्ञांच्या परिषदेने अधिकृतपणे ही घोषणा केली. या परिषदेतील एकूण अठ्ठ्याऐंशी सदस्यांनी मतदानाद्वारे मोजतबा खामेनी यांची इराणच्या इस्लामी प्रजासत्ताकाचे तिसरे सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्ती केली आहे. या निवडीमुळे इराणच्या अंतर्गत राजकारणात एका नव्या पर्वाची सुरुवात झाली आहे.
यापूर्वी, अयातुल्ला अली खामेनी यांचा मृत्यू २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी तेहरान येथे झालेल्या एका हवाई हल्ल्यात झाला होता. हा हल्ला अमेरिका आणि इस्रायल यांच्या संयुक्त कारवाईचा भाग होता. त्यांच्या निधनानंतर देशाचा कारभार तात्पुरत्या नेतृत्व परिषदेमार्फत चालवला जात होता. या दरम्यान नवीन सर्वोच्च नेत्याच्या निवडीची कायदेशीर प्रक्रिया अत्यंत गोपनीय पद्धतीने पार पाडण्यात आली.
छप्पन्न वर्षीय मोजतबा खामेनी हे दीर्घकाळापासून त्यांचे वडील अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या राजकीय आणि धार्मिक कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आले आहेत. त्यांचे संबंध इराणच्या शक्तीशाली ‘इस्लामी क्रांतिकारी रक्षक दलाशी’ अत्यंत दृढ असल्याचे मानले जाते. विशेष म्हणजे, त्यांनी यापूर्वी कधीही थेट निवडणूक लढवलेली नाही किंवा कोणतेही मोठे सार्वजनिक पद भूषवलेले नाही. प्रशासकीय अनुभवाचा अभाव असूनही केवळ वडिलांच्या जवळचे असल्याने आणि लष्करी पाठिंब्यामुळे त्यांची ही निवड झाली असल्याचे बोलले जात आहे, ज्यामुळे काही राजकीय वर्तुळात विविध चर्चांना उधाण आले आहे.
इराणच्या इस्लामी क्रांतीनंतरच्या इतिहासामध्ये प्रथमच सर्वोच्च नेतृत्व एकाच कुटुंबातील दुसऱ्या पिढीकडे सोपवण्यात आले आहे. यामुळे काही राजकीय विश्लेषकांनी या निर्णयावर टीका केली असून, ही निवड लोकशाही किंवा धार्मिक मूल्यांऐवजी वारसाहक्काच्या राजकारणासारखी असल्याची चिंता व्यक्त केली आहे. असे असले तरी, इराणच्या लष्करी आणि राजकीय नेतृत्वाने मात्र मोजतबा खामेनी यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब करत त्यांना आपला पूर्ण पाठिंबा दर्शवला आहे. देशातील स्थिरता टिकवून ठेवण्यासाठी हे पाऊल उचलल्याचे त्यांच्या समर्थकांचे म्हणणे आहे.
दुसरीकडे, या नियुक्तीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तीव्र शब्दांत टीका केली असून त्यांनी मोजतबा खामेनी यांची निवड अमान्य असल्याचे म्हटले आहे. अमेरिकेने इराणवर नवीन आर्थिक निर्बंध लादण्याचे संकेत दिले असून मध्यपूर्वेतील सध्याच्या धगधगत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर, या सत्तांतरामुळे जागतिक स्तरावर तणाव अधिकच वाढण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. इस्रायलने देखील या निवडीवर बारीक लक्ष ठेवले असून संपूर्ण जगाचे लक्ष आता इराणच्या भविष्यातील परराष्ट्र धोरणाकडे लागले आहे.