भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था अर्थात इस्रो आणि युरोपियन अंतराळ संस्था अर्थात ईएसए यांच्यात पृथ्वी निरीक्षण मोहिमांमध्ये परस्पर सहकार्य वाढवण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा करार करण्यात आला आहे. हा करार ४ मार्च २०२६ एका दुरदृश्य प्रणालीच्या माध्यमातून झालेल्या बैठकीत करण्यात आला. या करारामुळे जागतिक स्तरावरील या दोन्ही संस्थांमधील वैज्ञानिक संशोधन, माहितीची देवाणघेवाण आणि उपग्रह निरीक्षणाशी संबंधित तांत्रिक सहकार्य अधिक बळकट होणार असून अंतराळ संशोधनात नवे पर्व सुरू होणार आहे.
या महत्त्वपूर्ण करारावर भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे वैज्ञानिक सचिव एम. गणेश पिल्लई आणि युरोपीय अवकाश संस्थेच्या पृथ्वी निरीक्षण कार्यक्रम संचालक सिमोनेत्ता चेली यांनी स्वाक्षऱ्या केल्या. या सहकार्याच्या माध्यमातून पृथ्वी निरीक्षण उपग्रहांद्वारे प्राप्त होणाऱ्या माहितीची अचूकता तपासणे, विविध मापनांचे प्रमाणीकरण करणे आणि जागतिक पर्यावरणाशी संबंधित वैज्ञानिक अभ्यास एकत्रितपणे करणे अशा कामांना प्राधान्य दिले जाणार आहे.
भारतीय आणि युरोपीय अवकाश संस्थांमधील सहकार्याचा इतिहास अतिशय जुना आणि विश्वासार्ह आहे. दोन्ही संस्थांमधील प्रथम अधिकृत सहकार्य १९७८ साली सुरू झाले होते. त्यानंतर २००२ साली या भागीदारीचे नूतनीकरण करण्यात आले. त्या काळापासून पृथ्वी निरीक्षण, दिशादर्शक प्रणाली, जमिनीवरील केंद्रांचे तांत्रिक सहकार्य आणि मानवी अवकाश मोहिमा यांसारख्या अनेक महत्त्वपूर्ण क्षेत्रांमध्ये दोन्ही संस्थांनी संयुक्तपणे यशस्वी काम केले आहे.
या नव्या करारामुळे भविष्यातील पृथ्वी निरीक्षण मोहिमांमध्ये संयुक्त संशोधनाला मोठी गती मिळणार आहे. विशेषतः युरोपीय अवकाश संस्थेची ‘फ्लेक्स’ ही उपग्रह मोहीम वनस्पतींच्या जैविक प्रक्रियांचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. या मोहिमेतून मिळणारी माहिती पृथ्वीवरील पर्यावरण रक्षण, प्रगत शेती आणि हवामान बदलाचे धोके ओळखण्यासाठी जागतिक स्तरावर अत्यंत उपयोगी ठरणार आहे.
भारतीय अवकाश संशोधन संस्था आणि युरोपीय अवकाश संस्था या जगातील अग्रगण्य संशोधन संस्था मानल्या जातात. या ताज्या करारामुळे पृथ्वीवरील पर्यावरणीय बदल, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे व्यवस्थापन आणि हवामानातील अनपेक्षित बदल यांचा अधिक अचूक अभ्यास करणे आता शास्त्रज्ञांना शक्य होईल. जागतिक स्तरावर वैज्ञानिक सहकार्य आणि मैत्री वाढवण्याच्या दृष्टीने हा करार एक मैलाचा दगड मानला जात आहे.