उद्योजकतेकडे विद्यार्थ्यांचा कल वाढवण्यासाठी पुणे विद्यापीठाचा पुढाकार
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या ‘नवोन्मेष, संवर्धन आणि उद्योग केंद्रा’मार्फत विद्यार्थ्यांमधील सुप्त उद्योजकीय गुणांना पैलू पाडण्यासाठी एका व्यापक प्रशिक्षण शिबिराचे आयोजन करण्यात आले आहे. आजच्या स्पर्धात्मक युगात केवळ पारंपरिक पदवी आणि नोकरीच्या चौकटीत न अडकता, विद्यार्थ्यांनी स्वतःचे उद्योग उभे करून ‘रोजगार देणारे’ बनावे, या दूरगामी उद्देशाने हा स्तुत्य उपक्रम राबविला जात आहे. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना उद्योग क्षेत्रातील नवनवीन आव्हाने, संधी आणि जागतिक बाजारपेठेतील बदलांची सखोल माहिती मिळण्यास मोठी मदत होत असून, त्यांच्यातील व्यावसायिक महत्त्वाकांक्षांना नवे आकाश प्राप्त होत आहे.
विद्यापीठाच्या या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेच्या दुसऱ्या टप्प्यात राज्यातील कानाकोपऱ्यातून आलेल्या विद्यार्थ्यांनी अभूतपूर्व उत्साह दाखवला आहे. या विशेष प्रशिक्षण शिबिरासाठी आतापर्यंत तब्बल तीन हजार पाचशे विद्यार्थ्यांनी अधिकृतपणे आपली नोंदणी पूर्ण केली आहे. या अफाट विद्यार्थी संख्येला योग्य न्याय मिळावा यासाठी त्यांची लहान-लहान गटांमध्ये विभागणी करण्यात आली असून, प्रत्येक गटाला स्वतंत्रपणे मार्गदर्शन दिले जात आहे. या संपूर्ण प्रक्रियेत विद्यार्थ्यांना केवळ तात्विक ज्ञान न देता, प्रत्यक्ष उद्योग उभारणीसाठी लागणारी तांत्रिक कौशल्ये, व्यवस्थापकीय चातुर्य आणि जोखीम स्वीकारण्याची वृत्ती विकसित करण्याचे अमूल्य धडे दिले जात आहेत.
हे भव्य प्रशिक्षण शिबिर नाशिक, अहिल्यानगर आणि पुणे या तीन प्रमुख जिल्ह्यांतील सुमारे वीस विविध केंद्रांवर अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने राबवले जात आहे. या शिबिरांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना समाजातील ज्वलंत समस्या कशा ओळखाव्या, त्या समस्यांवर आधारित नाविन्यपूर्ण उपाय आणि संकल्पना कशा विकसित कराव्या, यावर सविस्तर मार्गदर्शन केले जात आहे. तसेच एखाद्या कल्पनेची आर्थिक आणि व्यावहारिक व्यवहार्यता कशी तपासावी आणि भविष्यातील उद्योगाची भक्कम रूपरेषा कशी तयार करावी, यासारख्या मूलभूत आणि अत्यंत आवश्यक बाबींविषयी तज्ज्ञांकडून मार्गदर्शन मिळत आहे.
विद्यार्थ्यांनी मांडलेल्या शेकडो कल्पक संकल्पनांपैकी ज्या निवडक आणि प्रभावी असतील, त्यांना पुढील टप्प्यासाठी विशेष संधी दिली जाणार आहे. या निवडक कल्पनांना अधिक प्रगल्भ करण्यासाठी आणि त्यांचे व्यावसायिक रूपांतर करण्यासाठी उद्योग क्षेत्रातील दिग्गज आणि अनुभवी तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन लाभणार आहे. यातून केवळ प्रकल्प अहवाल तयार न होता, प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरणारे नवे उद्योग उभे राहतील, अशी खात्री विद्यापीठ प्रशासनाने व्यक्त केली आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या कल्पकतेला केवळ वावच मिळत नाही, तर त्यांच्या सर्जनशील विचारांना योग्य दिशा आणि बळही मिळत आहे.
या प्रशिक्षण शिबिराच्या अंतिम टप्प्यात निवडल्या गेलेल्या सर्वोत्तम संकल्पनांना विद्यापीठाच्या एका विशेष स्पर्धेत आपले सादरीकरण करण्याची सुवर्णसंधी मिळणार आहे. या महत्त्वपूर्ण टप्प्यावर विद्यार्थ्यांना नामवंत उद्योजक, मोठे गुंतवणूकदार आणि संबंधित क्षेत्रातील उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारी यांच्याशी थेट संवाद साधता येईल. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या केवळ कल्पनेत असलेल्या उद्योगाला प्रत्यक्ष भांडवल मिळवण्यास आणि कायदेशीर मान्यता मिळवण्यास मोलाची मदत होणार आहे. पुणे विद्यापीठाचा हा पुढाकार राज्यातील तरुण उद्योजकांसाठी एक मैलाचा दगड ठरेल, असा विश्वास शिक्षण क्षेत्रातून व्यक्त होत आहे.