स्वतंत्र बातमी

महाराष्ट्रातील विद्यार्थिनींच्या सुरक्षिततेसाठी आणि आत्मविश्वासासाठी प्रत्येक शाळेत ‘पिंक रूम’ उभारण्याची महत्त्वपूर्ण घोषणा राज्याचे शालेय शिक्षणमंत्री दादाजी भुसे यांनी केली आहे. पुणे येथील स. प. महाविद्यालयाच्या मैदानावर आयोजित ‘राणी लक्ष्मीबाई आत्मरक्षा अभियान’ कार्यक्रमात ते बोलत होते. स्वसंरक्षण हे केवळ शारीरिक प्रशिक्षण नसून ती जीवनातील एक आवश्यक शिस्त आहे, असे प्रतिपादन त्यांनी यावेळी केले. या उपक्रमामुळे शाळांमधील मुलींना सुरक्षित वातावरण मिळण्यास मदत होणार आहे.

या कार्यक्रमाचे आयोजन राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, पुणे जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था आणि पुणे जिल्हा परिषद यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले होते. याप्रसंगी पुण्याच्या महापौर मंजुषा नागपुरे, आमदार हेमंत रासने, राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेचे संचालक डॉ. हेमंत वसेकर, माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण संचालक महेश पालकर, प्राथमिक शिक्षण संचालक शरद गोसावी आणि इतर वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. या सर्व मान्यवरांनी विद्यार्थिनींच्या सक्षमीकरणासाठी राबवल्या जाणाऱ्या या मोहिमेचे कौतुक केले.

या विशेष प्रशिक्षण शिबिरात ग्रँडमास्टर शिफुजी शौर्य भारद्वाज आणि त्यांच्या पथकाने पुण्यातील चारशे शहात्तर शाळांमधील सुमारे बारा हजार विद्यार्थिनींना स्वसंरक्षणाचे प्रत्यक्ष धडे दिले. या प्रशिक्षणामुळे मुलींमधील भीती नष्ट होऊन त्यांचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत होईल, असे मत यावेळी तज्ज्ञांनी व्यक्त केले. स्वतःचे संरक्षण करण्यास सक्षम झालेली मुलगी समाजात निर्भयपणे वावरू शकते, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले.

शिक्षणमंत्री दादाजी भुसे यांनी आपल्या भाषणात नमूद केले की, जेव्हा एखादी मुलगी स्वतःचे रक्षण करण्यास समर्थ होते, तेव्हा तिच्या मनोबलात मोठी वाढ होते. केवळ पुस्तकी ज्ञानावर भर न देता कला, क्रीडा आणि स्वसंरक्षण या विषयांनाही शिक्षण पद्धतीत तितकेच महत्त्व दिले पाहिजे. ‘देश प्रथम आणि राष्ट्र सर्वोच्च’ ही भावना विद्यार्थ्यांच्या मनात रुजवण्यासाठी असे उपक्रम मैलाचा दगड ठरतील, असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.

या प्रसंगी शिक्षणमंत्र्यांनी एका ऐतिहासिक विक्रमाचाही उल्लेख केला. २६ जानेवारी २०२६ रोजी देशभरातील दोन कोटींहून अधिक विद्यार्थ्यांनी देशभक्तीपर गीतांवर सामूहिक कवायत करून एक नवा जागतिक विक्रम प्रस्थापित केला आहे. भविष्यात अशा उपक्रमांमुळे महाराष्ट्रातील आणि देशातील विद्यार्थिनी अधिक निर्भय, शिस्तबद्ध आणि आत्मनिर्भर बनतील, अशी ग्वाही यावेळी देण्यात आली.

पिंक रूम विषयी

या ‘पिंक रूम’ची सुरुवात कर्नाटक राज्यातील कोलार तालुक्यातील मदनाहल्ली या गावात २०२४ झाली. महाराष्ट्रात कोल्हापूरमध्ये ही योजना यशस्वीरित्या कार्यरत आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यातील एकूण आठशे बेचाळीस माध्यमिक शाळांपैकी सुमारे चारशे त्र्याऐंशी शाळांमध्ये हे कक्ष यशस्वीपणे कार्यान्वित झाले आहेत. उर्वरित तीनशे सव्वीस शाळांमध्ये लवकरच हे कक्ष उभारण्याचे नियोजन आहे. या विशेष कक्षांमुळे विशेषतः मासिक पाळीच्या काळात मुलींना सुरक्षित आणि सन्मानजनक वातावरण उपलब्ध झाले आहे. शाळेतील त्यांची उपस्थिती लक्षणीयरीत्या वाढत असल्याचे दिसून आले आहे. या पिंक रूमची रचना मुलींच्या गरजा लक्षात घेऊन अत्यंत सुटसुटीत अशी करण्यात आली आहे. यामध्ये आराम करण्यासाठी खाट, पिण्याचे शुद्ध पाणी आणि स्वतंत्र स्वच्छता सुविधेची व्यवस्था करण्यात आली आहे. तसेच, या कक्षात स्वच्छता साधनांचे वितरण करणारे यंत्र, मासिक पाळीत वापरलेल्या साधनांची शास्त्रीय पद्धतीने विल्हेवाट लावणारी यंत्रणा आणि हात धुण्याची विशेष व्यवस्था उपलब्ध आहे. मुलींना पूर्णपणे गोपनीयता मिळावी आणि आरोग्यविषयक योग्य माहिती मिळावी, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.