नार – पार – गिरणा प्रकल्पाला गती
उत्तर महाराष्ट्रासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या नार-पार-गिरणा नदीजोड प्रकल्पाच्या कामाला आता प्रत्यक्ष वेग आला आहे. पश्चिमेकडे वाहून विनावापर अरबी समुद्रात जाणारे अतिरिक्त पाणी वळवून ते पूर्वेकडील तहानलेल्या प्रदेशापर्यंत पोहोचवण्याची ही एक महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. या प्रकल्पामुळे नाशिक, जळगाव आणि धुळे या तीन जिल्ह्यांतील कोरडवाहू शेतीला नवसंजीवनी मिळणार आहे.
या भव्य प्रकल्पांतर्गत नार आणि पार नद्यांमधील दहा पूर्णांक शहात्तर टीएमसी पाणी गिरणा नदीच्या खोऱ्यात आणण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. हे पाणी वळवण्यासाठी धरणांची साखळी, लांब बोगदे आणि कालव्यांचे जाळे निर्माण केले जाईल. पहिल्या टप्प्यात नऊ धरणांचे बांधकाम, जमिनीचे संपादन, बाधित लोकांचे पुनर्वसन आणि इतर पायाभूत सुविधांच्या कामाला प्राधान्य दिले जाणार आहे.
संपूर्ण प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च सात हजार सहाशे कोटी रुपयांहून अधिक आहे. यापैकी पहिल्या टप्प्यातील कामांसाठी चार हजार एकशे सोळा कोटी रुपयांच्या निविदांना प्रशासकीय मान्यता मिळाली आहे. या प्रकल्पामुळे एकूण एकोणपन्नास हजार पाचशे हेक्टर जमीन सिंचनाखाली येणार असून, हजारो शेतकरी कुटुंबांचे जीवनमान उंचावण्यास मदत होणार आहे.
या योजनेचा सर्वाधिक लाभ नाशिक जिल्ह्यातील मालेगाव, देवळा, बागलाण आणि कळवण या तालुक्यांना, तसेच जळगाव जिल्ह्यातील चाळीसगाव, पाचोरा, अमळनेर आणि धरणगाव या भागांना होणार आहे. केवळ शेतीसाठीच नव्हे, तर ग्रामीण भागातील पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न सुटण्यास आणि स्थानिक उद्योगांच्या वाढीस यामुळे चालना मिळणार आहे.
हा जलप्रकल्प उत्तर महाराष्ट्राच्या आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीसाठी महत्वाचा ठरणार आहे. अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या या योजनेच्या अंमलबजावणीमुळे दुष्काळाच्या झळा कमी होतील. पाण्याच्या उपलब्धतेमुळे या भागात समृद्धीचे नवे युग अवतरेल आणि शेतकऱ्यांचे स्थलांतर थांबण्यासही मदत होईल, अशी आशा सर्वत्र व्यक्त केली जात आहे.