स्वतंत्र बातमी

मुंबई शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या तलावांमधील पाणीसाठा झपाट्याने कमी होत आहे. यामुळे मुंबईवर पाणीटंचाईचे संकट अधिकच गडद होऊ लागले आहे. सध्या सातही तलावांमध्ये केवळ पंचवीस पूर्णांक सहासष्ट टक्के इतकाच पाणीसाठा शिल्लक राहिला आहे. त्यामुळे येणाऱ्या अडीच ते तीन महिने मुंबईकरांना पुरेल इतक्या पाण्याचे नियोजन करण्यासाठी पंधरा मेपासून दहा टक्के पाणीकपात लागू करण्याची तयारी मुंबई महानगरपालिकेकडून सुरू करण्यात आली आहे. सध्याच्या परिस्थितीत तलावांमध्ये केवळ तीन लाख एकाहत्तर हजार तीनशे चोवीस दशलक्ष लिटर इतकेच पाणी उपलब्ध असल्याने प्रशासन पूर्णपणे सतर्क झाले आहे.

मुंबई शहर आणि उपनगरांना दररोज सरासरी एक लाख बावीस हजार दशलक्ष लिटर पाणीपुरवठा केला जातो. याशिवाय ठाणे आणि भिवंडीलाही याच तलावांतून महिन्याला पाच ते सहा हजार दशलक्ष लिटर पाणी दिले जाते. यामुळे दररोज सरासरी एक लाख तीस हजार दशलक्ष लिटर पाण्याचा उपसा होत आहे. वाढत्या उन्हामुळे मोठ्या प्रमाणावर बाष्पीभवन होत असल्याने तलावांतील पाण्याची पातळी वेगाने खाली जात आहे. सध्याचा साठा कोणतीही कपात न करता वापरल्यास तो जेमतेम जून महिन्याच्या अखेरपर्यंतच पुरेल, अशी भीती जलअभियंता विभागाने व्यक्त केली आहे.

महानगरपालिकेच्या जलअभियंता विभागाने राज्य सरकारकडे दहा टक्के पाणीकपातीस रीतसर परवानगी देण्याची मागणी केली आहे. या नियोजित कपातीमुळे पुढील दोन महिन्यांत सुमारे चोवीस हजार दशलक्ष लिटर पाण्याची बचत होऊ शकते, असा प्रशासनाचा प्राथमिक अंदाज आहे. जर ही दहा टक्के कपात लागू झाली, तर शहरात दररोज सुमारे पाचशे दशलक्ष लिटर पाण्याची कमतरता भासू शकते. परिणामी, मुंबईतील काही भागांत कमी दाबाने, तर काही भागांत केवळ पंचवीस ते तीस टक्केच पाणीपुरवठा होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत असल्याने मुंबईकरांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे.

दरम्यान, तलावांमधील राखीव पाणीसाठा वापरण्याचा पर्यायही प्रशासनाच्या विचाराधीन आहे. राखीव कोट्यामध्ये साधारणपणे दीड लाख दशलक्ष लिटर इतके पाणी उपलब्ध असते. त्यातील किमान पन्नास टक्के पाणी मुंबईच्या वापरासाठी मिळावे, यासाठी राज्य सरकारकडे प्रस्ताव पाठवण्याची तयारी सुरू आहे. मे महिन्याच्या अखेरीस तलावांतील पाण्याची स्थिती पाहून यावर अंतिम निर्णय घेतला जाणार आहे. प्रशासनाच्या मते, जर आगामी पावसाळा वेळेवर सुरू झाला नाही, तर ही परिस्थिती अधिक गंभीर आणि चिंताजनक वळण घेऊ शकते.

मागील तीन वर्षांच्या आकडेवारीवर नजर टाकल्यास पाणीसाठ्यात थोडी सुधारणा दिसत असली, तरीही वाढत्या उन्हामुळे चिंता कायम आहे. ५ मे २०२४ रोजी तलावांमध्ये दोन लाख त्रेपन्न हजार आठशे एक्याण्णव दशलक्ष लिटर म्हणजे सतरा पूर्णांक चौपन्न टक्के पाणी होते. ५ मे दोन २०२५ रोजी हा साठा तीन लाख अठ्ठावीस हजार एकेचाळीस दशलक्ष लिटर म्हणजे बावीस पूर्णांक सहासष्ट टक्क्यांवर पोहोचला होता. तर यंदा ५ मे २०२६ रोजी तीन लाख एकाहत्तर हजार तीनशे चोवीस दशलक्ष लिटर म्हणजे पंचवीस पूर्णांक सहासष्ट टक्के पाणीसाठा नोंदवण्यात आला आहे. तरीही वाढते तापमान आणि पावसाची अनिश्चितता यामुळे मुंबईसमोर पाणी व्यवस्थापनाचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.