स्वतंत्र बातमी

मुंबईतील सांताक्रुझ परिसराजवळील कलिना येथे असलेली एअर इंडिया कर्मचारी वसाहत अखेर पूर्णपणे रिकामी करण्यात आली आहे. या वसाहतीमधील सर्व रहिवाशांनी आपली घरे सोडली असून, येथील जमिनीचा ताबा आता मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ प्राधिकरणाकडे सुपूर्द करण्यात आला आहे. एअर इंडियाच्या खाजगीकरणानंतर या जागेच्या मालकी हक्कावरून कायदेशीर लढा सुरू होता, परंतु उच्च न्यायालयाने कर्मचारी संघटनांचे दावे फेटाळल्यामुळे या जागेचा ताबा प्रशासनाकडे देण्याचा मार्ग मोकळा झाला. गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेली जागा खाली करण्याची प्रक्रिया आता पूर्ण झाली आहे.

या संपूर्ण परिसराचा इतिहास अत्यंत जुना आणि वैभवाचा राहिलेला आहे. कलिना येथील तब्बल एकशे चौऱ्याऐंशी एकर जमिनीवर ही विस्तीर्ण वसाहत पसरलेली होती. वर्ष १९५५ मध्ये येथे पहिल्या वसाहतीचे बांधकाम करण्यात आले होते. या परिसरात एकूण एकशे सहा इमारती उभारण्यात आल्या होत्या, ज्यामध्ये एक हजार सहाशे त्र्याऐंशी सदनिका उपलब्ध होत्या. एअर इंडिया आणि त्यांच्या इतर सहयोगी कंपन्यांमध्ये कार्यरत असणाऱ्या हजारो कर्मचाऱ्यांची कुटुंबे गेली अनेक दशके या परिसरात अत्यंत गुण्यागोविंदाने एकत्र राहत होती.

कर्मचाऱ्यांच्या अनेक पिढ्या या वसाहतीत लहानाच्या मोठ्या झाल्यामुळे रहिवाशांच्या भावना या जागेसोबत तीव्रतेने जोडलेल्या आहेत. येथील एका जुन्या रहिवाशाने अत्यंत भावूक होऊन सांगितले की, ते गेली तीन दशकांहून अधिक काळ या परिसरात राहत होते आणि त्यांच्या मुलांचे बालपण याच घरात गेले. आता त्यांना कलिना येथीलच एका जुन्या इमारतीत भाड्याने राहावे लागत असून, भविष्यात ते विरार भागात कायमचे स्थायिक होण्याचा विचार करत आहेत. वर्ष २०२२ मध्ये या ठिकाणी सुमारे सहाशे कुटुंबे राहत होती, ज्यांनी हळूहळू ही जागा खाली केली.

वसाहतीमधील घरे रिकामी करण्याच्या प्रक्रियेत कायदेशीर बाबींचा अडथळा निर्माण झाला होता. सर्वोच्च न्यायालयाने रहिवाशांना वर्ष २०२५ मधील नोव्हेंबर महिन्याच्या 30 तारखेपर्यंत घरे रिकामी करण्याची मुदत दिली होती. त्यानंतर मुलांचे शैक्षणिक वर्ष वाया जाऊ नये म्हणून मानवतावादी दृष्टिकोनातून ही मुदत वर्ष २०२६ मधील मे महिन्याच्या 31 तारखेपर्यंत वाढवण्यात आली होती. विमान वाहतूक उद्योग कर्मचारी संघटनेचे सरचिटणीस जॉर्ज अब्राहम यांनी सांगितले की, शेवटच्या टप्प्यात उर्वरित तांत्रिक विभागातील कर्मचारी देखील या आठवड्याच्या शेवटी वसाहतीमधून बाहेर पडले आहेत.

केवळ निवासस्थानच नव्हे, तर या वसाहतीमध्ये नागरिकांसाठी इतरही अनेक सुविधा उपलब्ध होत्या. येथे सुमारे तीन हजार विद्यार्थ्यांना शिक्षण देणाऱ्या दोन शाळा आणि एक भव्य क्रीडा मैदान होते. या मैदानातून क्रिकेट जगताला अनेक प्रसिद्ध खेळाडू मिळाले आहेत, ज्यांनी पुढे देशाचे नाव उज्ज्वल केले. विमानतळ परिसराचा विस्तार आणि नवीन प्रवासी सुविधांचा विकास करण्यासाठी आता या जमिनीचा वापर केला जाणार आहे. कर्मचाऱ्यांनी वसाहत सोडल्यामुळे मुंबईच्या विमान वाहतूक इतिहासातील एका सुवर्ण अध्यायाची सांगता झाली आहे.