भारताच्या पहिल्या खाजगी रॉकेटच्या प्रक्षेपणाची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. विक्रम-एक असे नाव असलेल्या या पहिल्या खाजगी उपग्रहवाहकाचे काउंटडाउन सुरू झाले आहे. या प्रक्षेपणामुळे जागतिक स्तरावर देशाची मान उंचावणार असून खाजगी भागीदारीला नवीन दिशा मिळणार आहे. आंध्र प्रदेश राज्यातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून हे ऐतिहासिक प्रक्षेपण केले जाणार आहे. या प्रक्षेपणाची सर्व तांत्रिक तयारी पूर्ण झाली असून संपूर्ण जगाचे लक्ष या मोहिमेकडे लागले आहे.
रॉकेटच्या दुसऱ्या टप्प्याचे यश
या उपग्रहवाहकाच्या निर्मिती प्रक्रियेतील एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण टप्पा नुकताच पार पडला आहे. रॉकेटच्या दुसऱ्या टप्प्याचे जोडणी काम म्हणजेच इंटिग्रेशन यशस्वीरीत्या पूर्ण झाले आहे. या महत्त्वपूर्ण टप्प्याला कलाम-दोनशे पन्नास असे नाव देण्यात आले आहे. हा टप्पा रॉकेटला वातावरणाच्या खालच्या थरातून थेट अंतराळाच्या दिशेने ढकलण्यासाठी आवश्यक असणारी ऊर्जा प्रदान करेल. या प्रक्रियेची यशस्वी चाचणी शास्त्रज्ञांनी श्रीहरिकोटा येथील केंद्रात पूर्ण केली आहे.
अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि वैशिष्ट्ये
या उपग्रहवाहकाची रचना अत्यंत प्रगत आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून करण्यात आली आहे. संगणक नियंत्रित स्वयंचलित घटकांनी सज्ज असलेल्या या रॉकेटमध्ये अनेक वैशिष्ट्ये आहेत. अंतराळात प्रवास करताना यातील निरुपयोगी भाग वेगाने आणि सुरक्षितपणे मुख्य भागापासून वेगळे होण्याची यंत्रणा यात बसवण्यात आली आहे. हवेचा दाब आणि गुरुत्वाकर्षणामुळे मार्ग बदलू नये म्हणून याचे नोझल योग्य दिशेने फिरत राहण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. या वैशिष्ट्यांमुळे उपग्रह अचूकपणे ठरलेल्या कक्षेत प्रस्थापित करणे सोपे होणार आहे.
वजनाने हलकी आणि मजबूत रचना
रॉकेटची रचना अतिशय विचारपूर्वक करण्यात आली आहे. त्याची बाह्य कडा म्हणजेच बॉडी कार्बन कंपोझिट या प्रगत घटकापासून बनवली आहे. हे साहित्य वजनाने अत्यंत हलके असून पोलादापेक्षाही अधिक मजबूत मानले जाते. उड्डाणादरम्यान इंधनाच्या ज्वलनामुळे निर्माण होणाऱ्या तीव्र उष्णतेपासून रॉकेटचे संरक्षण करण्यासाठी अंतर्गत भागात रबराचा एक विशेष थर देण्यात आला आहे. मजबूत आणि हलक्या वजनाच्या या रचनेमुळे रॉकेटची कार्यक्षमता वाढते आणि इंधनाची बचत होण्यास मदत होते. हे संपूर्ण स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.
खाजगी स्टार्टअपचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प
हे रॉकेट हैदराबाद येथील स्कायरूट एरोस्पेस या खाजगी स्टार्टअप कंपनीने विकसित केले आहे. अंतराळ क्षेत्रात खाजगी कंपन्यांना प्रोत्साहन देण्याच्या धोरणामुळे या प्रकल्पाला गती मिळाली आहे. उपग्रह व्यापारी तत्त्वावर अंतराळात पाठवण्यासाठी ही यंत्रणा अत्यंत फायदेशीर ठरेल. या यशस्वी टप्प्यानंतर आता रॉकेटच्या उर्वरित भागांची जोडणी अंतिम टप्प्यात आली आहे. लवकरच या वाहकाद्वारे उपग्रह प्रक्षेपित करून भारत खाजगी अंतराळ मोहिमांमध्ये जगात आघाडी घेईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.